WR 369/90

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 1990 r. na rozprawie sprawy Krzysztofa K., nieprawomocnie skazanego za przestępstwa: z art. 210 § 2 k.k. w zb. z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zb. z art. 156 § 2 k.k. na karę 5 lat pozbawienia wolności, 100.000 zł grzywny, karę dodatkową pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat, a ponadto nawiązki na rzecz PCK i NFOZ w kwocie po 20.000 zł każda oraz z art. 268 k.k. na karę 5 miesięcy pozbawienia wolności i łącznie na karę 5 lat pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w B. z dnia 11 października 1990 r. - zaskarżony wyrok zmienił przez:1.przyjęcie, że na będące przedmiotem rozpoznania zachowanie się Krzysztofa K., a zakwalifikowane jako jedno przestępstwo z art. 210 § 2 k.k. w zb. z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w zb. z art. 156 § 2 k.k. składają się dwa odrębne czyny polegające na tym, że: a) 22 marca 1990 r. w P., kopnął on Andrzeja B. w twarz i uderzył kilkakrotnie pięściami w twarz i inne części ciała, powodując tym złamanie II zęba lewego górnego, krwiak podskórny okolicy ciemieniowej prawej i powieki dolnej lewej, otarcie naskórka okolicy czołowej prawej, a także nasady nosa, które to obrażenia spowodowały u pokrzywdzonego naruszenie czynności narządów ciała na czas poniżej 7 dni; b) w tym samym miejscu i okolicznościach, po uprzednim pobiciu, dokonał kradzieży szczególnie zuchwałej w ten sposób, że oszołomionemu spożytym wcześniej alkoholem, a także pobiciem Andrzejowi B. zabrał w celu przywłaszczenia zegarek marki "Chronos" o wartości 29.000 zł, 4.000 zł w gotówce oraz książeczkę oszczędnościową PKO i dowód osobisty;2.zakwalifikował czyn opisany w pkt 1a jako przestępstwo z art. 156 § 2 k.k. i umorzył postępowanie karne o ten czyn na podstawie art. 11 pkt 4 k.p.k., a w związku z tym także uchylił orzeczenie o nawiązkach;3.zakwalifikował czyn opisany w pkt 1b jako przestępstwo z art. 208 k.k. w zb. z art. 54 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 1974 r. Nr 14, poz. 85) i wymierzył za to przestępstwo - na podstawie art. 208 k.k. - karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, a w związku z tym uchylił orzeczenia o karze dodatkowej pozbawienia praw publicznych oraz o karze łącznej;4.wymierzył - na podstawie art. 66 i 67 § 1 k.k. - nową karę łączną w rozmiarze 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności (...).Uzasadnienie faktycznePowołanym na wstępie wyrokiem Krzysztof K. skazany został za to, że: 1) 22 marca 1990 r. w P., działając w zamiarze przywłaszczenia mienia należącego do Andrzeja B., użył na jego osobie gwałtu, posługując się przy tym niebezpiecznym narzędziem w ten sposób, że kopnął go butem żołnierskim w twarz oraz jeszcze kilka razy w inne części ciała i uderzył ręką, powodując złamanie II zęba lewego górnego, krwiak podskórny okolicy ciemieniowej prawej i powłoki dolnej lewej, otarcie naskórka okolicy czołowej prawej, a także nasady nosa, stanowiące obrażenia naruszające czynności narządu ciała na okres krótszy niż 7 dni i zabrał on w podanym wyżej celu zegarek marki "Chronos" wartości 29.000 zł, 4.000 zł w gotówce oraz książeczkę oszczędnościową z wkładem 205.000 zł i dowód osobisty, b) 22 marca 1990 r. na terenie jednostki wojskowej w T. zniszczył dokumenty, którymi nie miał prawa rozporządzać, a mianowicie dowód osobisty wydany na nazwisko Andrzeja B. oraz wydaną również na jego nazwisko książeczkę oszczędnościową PKO z wkładem 205.000 zł.Obrońca w rewizji zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego na skutek bezpodstawnego - jego zdaniem - przypisania oskarżonemu przestępstwa z art. 210 § 2 k.k. i wniosek o przyjęcie, iż Krzysztof K. dopuścił się przestępstwa kradzieży zuchwałej, a co za tym idzie o wymierzenie mu, na podstawie art. 208 k.k. kary z warunkowym zawieszeniem wykonania lub "w granicach odpowiadających możliwościom zastosowania warunkowego przedterminowego zwolnienia".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja obrońcy w części dotyczącej kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu przestępstwa jest zasadna.Zgodzić się trzeba z poglądem jej autora, że sąd pierwszej instancji formalnie dostrzegając niemożliwe do usunięcia wątpliwości co do rzeczywistego przebiegu zdarzenia będącego przedmiotem rozpoznania, rozstrzygnął je - wbrew zakazowi określonemu w art. 3 § 3 k.p.k. - na niekorzyść oskarżonego. Wszakże Krzysztof K. wyjaśnił na rozprawie - i wbrew odmiennemu w tym względzie zapatrywaniu sądu pierwszej instancji nie było to sprzeczne z wyjaśnieniami złożonymi w śledztwie - że do bójki pomiędzy nim a pokrzywdzonym doszło na tle wulgarnych wypowiedzi Andrzeja B. na temat kobiet w ogóle, zaś żony oskarżonego w szczególności a nadto, że bójka ta nie miała nic wspólnego z dokonaną później kradzieżą. W sytuacji, gdy pokrzywdzony potwierdził faktycznie wyjaśnienia oskarżonego, zeznając na rozprawie inaczej nieco aniżeli w śledztwie, jednakże, podobnie jak i oskarżony niesprzecznie wobec tego, co mówił prowadzącemu postępowanie przygotowawcze, brak jest podstaw do zakwestionowania wiarygodności wyjaśnień tego ostatniego. Świadek Henryk C., do którego zeznań sąd pierwszej instancji przywiązuje tak dużą wagę, nie potwierdzając wprawdzie zgodnie przez pokrzywdzonego i oskarżonego prezentowanej na rozprawie wersji początkowej fazy zdarzenia, nie zaprzeczył jej także, twierdząc jedynie, iż nie słyszał rozmowy pomiędzy nimi. Jeżeli ponadto uwzględnić ustalony bezspornie fakt, że w czasie poprzedzającej zdarzenia libacji w barze "Pod kotwicą" Andrzej B. prezentował trudne do przyjęcia przez oskarżonego, z racji niedawnych urodzin dziecka, jednoznacznie negatywne opinie na temat wierności kobiet, to podany przez oskarżonego powód napaści na Andrzeja B. jawić się musi, jako co najmniej prawdopodobny (...).Sąd pierwszej instancji słusznie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywodzi, iż warunkiem odpowiedzialności z art. 210 k.k. jest, aby środek działania sprawcy, m.in. w postaci użycia gwałtu na osobie, zmierzał do dokonania zaboru mienia oraz że zamiar ten powinien zostać skrystalizowany najpóźniej w czasie stosowania tegoż środka, rzecz jednak w tym, że sąd pierwszej instancji z konstatacji powyższej nie skorzystał. Na pewno bowiem w materiale dowodowym sprawy nie ma dowodu na to, by oskarżony atakując znienacka pokrzywdzonego zmierzał jednocześnie do dokonania zaboru jego mienia. W tej mierze sąd pierwszej instancji bezkrytycznie podzielił stanowisko prokuratora zaprezentowane w akcie oskarżenia (...). W sytuacji bowiem, w której niewątpliwość wersji oskarżenia zostaje na rozprawie zachwiana, gdyż w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można bez obawy popełnienia omyłki wykluczyć innej, aniżeli przedstawiona w akcie oskarżenia wersji, nie jest dopuszczalne przypisanie oskarżonemu zarzuconego przestępstwa, gdyż chronić go będzie skutecznie wyrażona w art. 3 § 3 k.p.k. zasada in dubio pro reo.Konsekwencją przedstawionego wyżej poglądu musi być przyjęcie, iż w niniejszej sprawie miały miejsca dwa, odrębne zdarzenia. Pierwsze, będące pobiciem skutkującym u Andrzeja B. opisane wyżej obrażenia ciała w rozumieniu art. 156 § 2 k.k. i drugie polegające na zaborze w celu przywłaszczenia na szkodę tegoż Andrzeja B. wyszczególnionych na wstępie przedmiotów, przy czym oba te zdarzenia nie mają ze sobą żadnego związku poza tożsamością uczestników. Jest przy tym oczywiste - a wynika to wprost z wyjaśnień oskarżonego - iż kradzież dokonana przezeń, ze względu na towarzyszące jej okoliczności - miała charakter szczególnie zuchwały w rozumieniu art. 208 k.k.Pokrzywdzony Andrzej B. w toku rozprawy konsekwentnie domagał się zaniechania ścigania oskarżonego za popełnione czyny. Umorzono więc postępowanie o przestępstwo określone w art. 156 § 2 k.k., albowiem brak jest podstaw do przyjęcia, że w tej konkretnej sytuacji interes społeczny sprzeciwia się tego rodzaju rozstrzygnięciu (...).