VI KRN 37/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr T. Majewski. Sędziowie: J. Dankowski, S. Fornalik (sprawozdawca), J. Matysiak (współsprawozdawca), Z. Neumann, A. Pyszkowski, R. Staszkiewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Stanisława K., oskarżonego z art. 148 § 1 i art. 210 § 2 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej na korzyść oskarżonego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 16 sierpnia 1973 r. i od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 1974 r.zmienił oba zaskarżone wyroki w ten sposób, że:1) uznał oskarżonego Stanisława K. za winnego tego, iż w dniu 16 marca 1973 r. w G. w zamiarze pozbawienia życia Kazimierza M. uderzył go kilkakrotnie w głowę niebezpiecznym narzędziem w postaci sztachety, wskutek czego doznał on ran tłuczonych i podbiegnięcia krwawego powłok czaszki, złamania kości sklepienia oraz podstawy czaszki z wylewem krwawym nadtwardówkowym, podtwardówkowym i podpajęczynówkowym wraz z ogniskami stłuczenia mózgu, co spowodowało jego natychmiastowy zgon, i za to na podstawie art. 148 § 1 k.k. skazał go na karę 15 lat pozbawienia wolności;2) tegoż oskarżonego Stanisława K. uznał za winnego tego, że dnia 16 marca 1973 r. w G. zabrał w celu przywłaszczenia zegarek marki "Start" o wartości 700 zł na szkodę Kazimierza M., i za to na podstawie art. 203 § 1, art. 36 § 2 i 3 k.k. skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności i 3.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 30 dni zastępczej kary pozbawienia wolności, jednocześnie na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) orzeczoną karę 2 lat pozbawienia wolności darował;3) na poczet orzeczonej w pkt 1 kary zaliczył oskarżonemu okres tymczasowego aresztowania od dnia 17 marca 1973 r. i dotychczas odbytej kary (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Kielcach wyrokiem z dnia 16 sierpnia 1973 r. uznał oskarżonego Stanisława K. za winnego popełnienia zbrodni określonej w art. 148 § 1 i art. 210 § 2 k.k. w związku z art. 10 § 2 k.k., a mianowicie tego, że w dniu 16 grudnia 1973 r. w G. w zamiarze pozbawienia życia Kazimierza M. uderzył go kilkakrotnie w głowę niebezpiecznym narzędziem w postaci sztachety, wskutek czego doznał on ran tłuczonych i podbiegnięcia krwawego powłok czaszki, złamania kości sklepienia oraz podstawy czaszki z wylewem krwawym nadtwardówkowym, podtwardówkowym i podpajęczynówkowym wraz z ogniskami stłuczenia mózgu, co spowodowało jego natychmiastowy zgon, a następnie zabrał w celu przywłaszczenia zegarek marki "Start" o wartości 700 zł, i za to skazał Stanisława K. na podstawie art. 148 § 1, art. 36 § 2 i 3 oraz art. 40 § 1 pkt 3 k.k. na karę 15 lat pozbawienia wolności, 5.000 zł grzywny i pozbawienie praw publicznych na okres 4 lat.Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 28 marca 1974 r., po rozpoznaniu rewizji wniesionych przez prokuratora i oskarżonego, zmienił wyrok Sądu Wojewódzkiego w ten sposób, że za przypisany Stanisławowi K. czyn wymierzył mu karę 25 lat pozbawienia wolności, a za podstawę prawną kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych przyjął art. 40 § 1 pkt 1 k.k.Od tych prawomocnych wyroków Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną na korzyść oskarżonego, zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego, polegającą na zakwalifikowaniu czynu oskarżonego Stanisława K. z art. 148 § 1 i art. 210 § 2 k.k. w związku z art. 10 § 2 k.k., mimo że czyn ten nie zawiera znamion zbrodni rozboju.Podnosząc powyższe, rewizja nadzwyczajna wnosi o zmianę zaskarżonych wyroków przez:1) wyeliminowanie z przypisanego oskarżonemu czynu zbrodni określonej w art. 210 § 2 k.k. i w związku z tym o skazanie Stanisława K. na podstawie art. 148 § 1 k.k. na karę 15 lat pozbawienia wolności, 2) uznanie (ponadto) Stanisława K. za winnego tego, że dnia 16 marca 1973 r. w G. zabrał w celu przywłaszczenia zegarek marki "Start" o wartości 700 zł na szkodę Kazimierza M., tj. przestępstwa określonego w art. 203 § 1 k.k., i wymierzenie mu na podstawie tego przepisu i art. 36 § 2 i 3 k.k. odpowiedniej kary pozbawienia wolności i grzywny,3) wymierzenie Stanisławowi K. na podstawie art. 66 k.k. łącznej kary pozbawienia wolności w wysokości 15 lat.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy w powiększonym składzie zważył, co następuje:Sąd pierwszej instancji ustalił zgodnie z materiałem dowodowym, że oskarżony Stanisław K. dogonił uciekającego przed nim Kazimierza M. na skraju lasu, pchnął go w plecy ręką w ten sposób, że ten upadł na ziemię. Następnie oskarżony wyrwał z płotu sztachetę, podszedł do leżącego bez ruchu twarzą do ziemi pokrzywdzonego i kilkakrotnie (3-4 razy) uderzył go tą sztachetą w tylną część głowy. Wskutek tych uderzeń sztacheta złamała się, wobec czego oskarżony odrzucił ją w las, po czym pochylił się nad leżącym pokrzywdzonym i zdjął mu z ręki zegarek z bransoletką, a następnie schował go do kieszeni spodni.Powyższe ustalenia znalazły potwierdzenie w ocenie materiału dowodowego przez Sąd Najwyższy w zwykłym składzie, w związku z rozpoznaniem sprawy z powodu rewizji oskarżonego i prokuratora. W uzasadnieniu swego wyroku Sąd Najwyższy stwierdził, że po dokonanym zabójstwie oskarżony zabrał denatowi zegarek. Stwierdzenie to odpowiada zresztą treści zarzutu sprecyzowanego w akcie oskarżenia w stosunku do oskarżonego Stanisława K.W ustaleniach faktycznych natomiast brak stwierdzenia, że oskarżony powziął zamiar zaboru w celu przywłaszczenia zegarka przed dogonieniem pokrzywdzonego lub choćby wówczas, gdy zadawał mu śmiertelne uderzenia w głowę. Całe zajście miało podłoże chuligańskie i było wynikiem pijackiej sprzeczki między Stanisławem K. a Kazimierzem M. Sprzeczkę tę oskarżony co prawda sam sprowokował, ale nie miała ona nic wspólnego z chęcią zabrania pokrzywdzonemu zegarka - tak samo jak i bicie pokrzywdzonego sztachetą.W tej sytuacji należało zabór zegarka potraktować jako odrębne przestępstwo określone w art. 203 § 1 k.k., pozostające w zbiegu realnym z przestępstwem określonym w art. 148 § 1 k.k., nie zaś jako jedno przestępstwo wyczerpujące znamiona dwóch przepisów ustawy karnej, a mianowicie art. 148 § 1 i art. 210 § 2 k.k.Warunkiem zastosowania art. 210 k.k. jest ustalenie, że sprawca chcąc osiągnąć swój ostateczny cel, jakim jest zabór mienia w celu przywłaszczenia, powziął ten zamiar przed lub choćby w trakcie używania gwałtu na osobie lub grożenia jego natychmiastowym użyciem albo doprowadzeniem człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności.Tymczasem w sprawie oskarżonego Stanisława K. materiał dowodowy pozwala jedynie na stwierdzenie, że zamiar zaboru zegarka powstał u oskarżonego już po dokonanym pobiciu pokrzywdzonego, niejako "przy okazji".Mając to na względzie, Sąd Najwyższy w składzie powiększonym uznał za konieczne dokonanie odpowiedniej zmiany opisu czynu przypisanego i jego kwalifikacji prawnej, zgodnie ze stanowiskiem rewizji nadzwyczajnej.Należało także dokonać zmiany w zakresie wymiaru kary, biorąc pod uwagę to, że w sprawie niniejszej nie występują okoliczności przemawiające za wymierzeniem kary 25 lat pozbawienia wolności.Eliminacja znamion rozboju z czynu przypisanego oskarżonemu, z jednoczesnym ustaleniem, że oskarżony Stanisław K. dopuszczając się zabójstwa działał w zamiarze ewentualnym, niekaralność oskarżonego oraz jego kalectwo - wszystko to prowadzi do wniosku, że kara 15 lat pozbawienia wolności wymierzona oskarżonemu na podstawie art. 148 § 1 k.k. przez sąd, który orzekł w tej sprawie w pierwszej instancji, jest karą współmierną do stopnia zawinienia i społecznego niebezpieczeństwa.Z tych powodów Sąd Najwyższy w składzie powiększonym orzekł jak w wyroku.