I K 278/51
WyrokIzba Karna1951-10-10
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zaniedbanie obowiązku prowadzenia księgowości przez odpowiedzialnego sklepowego, prowadzące do chaosu i uniemożliwiające kontrolę, stanowi przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zaniedbanie obowiązku prowadzenia księgowości przez odpowiedzialnego sklepowego, które doprowadziło do chaosu i uniemożliwiło należytą kontrolę materiałową i finansową, wypełnia znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. Sąd podkreślił, że nawet prymitywna księgowość powinna być prowadzona sumiennie, a jej brak, mimo świadomości obowiązku, działa na szkodę interesu publicznego.Stan faktyczny
Oskarżony, jako odpowiedzialny sklepowy Gminnej Spółdzielni, nie prowadził należycie księgowości sklepu. Doprowadziło to do chaosu i uniemożliwiło kontrolę nad działalnością sklepu. Sąd Wojewódzki uznał go winnym przestępstwa z art. 286 § 3 k.k. Prokurator wniósł rewizję, zarzucając błędną kwalifikację prawną czynu i domagając się uznania winy z art. 286 § 1 k.k.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, uznał oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. i skazał go na 8 miesięcy więzienia, zaliczając okres tymczasowego aresztowania.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy przy udziale Prokuratora Gen. Prok. R. P. na rozprawie rewizyjnej dnia 10 października 1951 r. w sprawie Kazimierza T., osk. z art. 286 § 3 k. k. po rozpoznaniu rewizji prokuratora, od wyroku Sądu Wojewódzkiego w X Nr K. 301/50 z dnia 24 stycznia 1951 r., na podstawie art. 375, 383 pkt. 2 i 3, 388, 459 k.p.k., art. 4 d.c o.s.k uchyla zaskarżony wyrok i Uznaje oskarżonego Kazimierza T. za winnego, że w czasie od dnia 1 marca 1949 r. do 18 marca 1950 r. w miejscowości M., powiatu H., jako odpowiedzialny sklepowy Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w M., działał na szkodę tejże Spółdzielni przez to, że nie prowadził należycie nakazanej księgowości sklepu nr 1 stwarzając w ten sposób warunki, uniemożliwiające należytą kontrolę materiałowej i finansowej działalności powierzonego sobie sklepu - przez co popełnił przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. i na mocy tego przepisu skazuje go na 8 (osiem) miesięcy więzienia z zaliczeniem na poczet orzeczonej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 28 czerwca 1950 r. do dnia 25 stycznia 1951 r.; zwalnia oskarżonego od kosztów postępowania karnego i opłat sądowych za obie instancje.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w. X. z dnia 24 stycznia 1951 r. Sygn. K. 30/50, oskarżony Kazimierz T. uznany został za winnego przestępstwa z art. 286 § 3 k. k., popełnionego przez to, że w czasie od dnia 1 marca 19?9 r. do dnia 18 marca 1950 r. w M., pow. hrubieszowskiego, jako odpowiedzialny sklepowy Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska", działał nieumyślnie na szkodę tejże Spółdzielni przez to, że nie prowadził należycie nakazanej księgowości sklepu Nr 1 stwarzając w ten sposób warunki uniemożliwiające należytą kontrolę materiałowej i finansowej działalności powierzonego sobie sklepu i za czyn ten skazany został na 5 miesięcy aresztu z zaliczeniem aresztu tymczasowego.Od wyroku tego założył prokurator rewizję, zarzucając mylną ocenę sprawy pod względem prawnym, albowiem w czynie oskarżonego który świadomie dopuścił się chaosu w księgowości, mieszczą się znamiona przestępstwa w art. 286 § 1 k.k., - i wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i uznanie oskarżonego za winnego przestępstwa z art. 286 § 1 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja prokuratora jest zasadna. Oskarżony wiedział o tym, że do obowiązków jego należy prowadzenie należytej księgowości w sklepie Spółdzielni. Przesłuchany na rozprawie wyjaśnia, że "początkowo w sklepie nie było żadnej księgowości, dopiero po 3 miesiącach kazano nam prowadzić kontrole utargów i raporty dzienne". Oskarżony obowiązku tego jednak nie wykonał, gdyż - jak wyjaśnia - "nie umiał tego i nie miał czasu". Potwierdzają to też zeznania św. Piotra M. i Piotra H., który zeznał: "Ze sklepu oskarżonego nie było żadnej dokumentacji, na której mógłbym się oprzeć przy wyliczeniu. Oskarżony bowiem, wbrew swemu obowiązkowi, nie prowadził kontroli utargów i nie prowadził dziennych raportów kasowych, tłumacząc się brakiem czasu i nieumiejętnością. Oskarżony nie posiadał wprawdzie przygotowania fachowego, lecz dla prowadzenia tak prymitywnej księgowości powinno było wystarczyć - przy dobrej woli i sumienności - jego wykształcenie 7 klas szkoły powszechnej". Oskarżony zdawał sobie zatem sprawę z obowiązku i potrzeby prowadzenia tej prymitywnej chociaż księgowości, a nie wypełniając go, doprowadził do zupełnego chaosu, uniemożliwiającego jakąkolwiek kontrolę. Przez zaniedbanie tego obowiązku działał zatem na szkodę interesu publicznego. Z tych powodów w czynie jego mieszczą się znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. i dlatego należało uchylić zaskarżony wyrok i uznać oskarżonego winnym tego przestępstwa. Przy wymiarze kary wzięto pod uwagę, że przyczyną niewykonania tego obowiązku było obciążenie pracą i osobista nieudolność oskarżonego - co stwierdzają świadkowie M. i H., który podkreśla, że widział "kilka takich raportów napisanych przez niego (oskarżonego) nieudolnie i nic nie wartych, co świadczy o tym, że próbował to robić" - ponadto wzięto pod uwagę fakt, stwierdzony przez świadka Cz., że oskarżony był "nadzwyczaj ruchliwy, lecz nie był przygotowany fachowo do pracy". Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, jak niemniej i fakt bałaganu w księgowości Spółdzielni i braku kontroli - co w znacznej mierze podaje w wątpliwość wysokość sumy manca - Sąd Najwyższy wymierzył mu karę 8 miesięcy więzienia, uznając ją za odpowiednią do jego przewinienia.Reszta orzeczeń wyroku opiera się na powołanych przepisach ustawy.
Powiązane orzeczenia
- K 128/49 1950-09-01Czy chaotyczne prowadzenie księgowości przez głównego księgowego spółdzielni, polegające na księgowaniu niekontrolowanych dokumentów i braku organizacji pracy, może stanowić podstawę do przypisania mu odpowiedzialności k…
- I K 555/51 1951-11-06Czy przekroczenie uprawnień i działanie na szkodę spółdzielni poprzez niewyliczenie się z pobranych kwot pieniężnych, przy jednoczesnym bałaganie w księgowości spółdzielni, może stanowić podstawę do skazania za przywłasz…
- I K 104/52 1952-05-31Czy niedopełnienie obowiązków przez magazyniera, prowadzące do chaosu w księgowości i sprzedaży towarów z magazynu z pominięciem normalnego obiegu, stanowi przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. działając na szkodę interesu pu…
- IV K 279/58 1958-04-29Czy kierownik sklepu spółdzielczego, który doprowadził do powstania braku towarowego w wyniku zaniedbań obowiązków, popełnił przestępstwo z art. 286 § 1 k.k., nawet jeśli nie można wykazać bezpośredniego związku przyczyn…
- K 700/50 1950-09-13Czy niedopełnienie obowiązku należytego prowadzenia ksiąg magazynowych i wydawania towarów z magazynu, skutkujące nieusprawiedliwionym niedoborem, stanowi przestępstwo umyślne z § 1 art. 286 k.k., czy też przestępstwo z…
Powołane przepisy
art. 286 § 3art. 375art. 4art. 286 § 1 KK§ 3§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.