I K 555/51

SentencjaSąd Najwyższy przy udziale Prokuratora Generalnej Prokuratury na rozprawie rewizyjnej dnia 6 listopada 1951 r. w sprawie Józefa D., osk. z art. 286 § 2 k. k. po rozpoznaniu rewizji oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w B. Nr K. 165/50 z dnia 19 lutego 1951 r. na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1, 459 k. p. k. i art. 4 dekretu o o. s. k. uchyla zaskarżony wyrok, uznaje oskarżonego Józefa D. za winnego przestępstwa z art. 286 § 1 k. k. popełnionego w ten sposób, iż w czasie od stycznia 1949 r. do końca października 1949 r. w K. jako kierownik handlowy, a od lipca 1949 jako Prezes Gminnej Spółdzielni Samopomocy Chłopskiej, przekraczając swą władzę i działając na szkodę tej Spółdzielni nie wyliczył się z pobranych kwot pieniężnych tej Spółdzielni i za to skazuje go na jeden rok sześć miesięcy więzienia z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 16 lutego 1950 r. i tym samym karę uznaje za odbytą; zwalnia oskarżonego od kosztów postępowania karnego i opłat sądowych za obie instancje.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego, w B. z dnia 19 lutego 1951 r. oskarżony Józef D. skazany został z art. 286 § 2 k. k. za to, że w czasie od stycznia 1949 r. do końca października 1949 r. w K. jako kierownik handlowy, a od lipca 1949 r. jako Prezes Gminnej Spółdzielni Samopomocy Chłopskiej, przekraczając swą władzę i działając na szkodę tejże spółdzielni w celu osiągnięcia dla siebie korzyści majątkowej nie wyliczył się z pobranych kwot pieniężnych z tej spółdzielni, przywłaszczając sobie gotówkę w kwocie 206.651 zł.Wyrok ten zaskarżył oskarżony rewizją.Rewizja zarzuca:a)obrazę art. 320 k.p.k. w związku z art. 286 § 2 k. k. przez nie rozpoznanie, zawartego w akcie oskarżenia, zarzutu, iż oskarżony przywłaszczył sobie sumę 31.450 zł, stanowiącą własność spółdzielni, uzyskaną ze sprzedaży skóry, a ograniczył się do rozpoznania zarzutu przywłaszczenia sobie sumy, pozostałych u oskarżonego z zaliczek pobranych na zakup towarów, która według aktu oskarżenia wynosiła 184.401 zł, a nie 206.651 zł, jak to Sąd ustalił w wyroku,b)obrazę art. 339 k. p. k. (bez przytoczenia numeracji) przez pominięcie zeznania świadka Jana N., iż gdy zaczął pracować znalazł rachunki rozrzucone, że w lutym lub marcu znalazł się rachunek na korzyść oskarżonego na sumę 18.000 zł i że rachunek jest w zawieszeniu, zeznania biegłego K., iż w Spółdzielni był bałagan w księgowości, iż oskarżony nie wiedział czy Spółdzielnia była mu winna, czy on Spółdzielni.Rozważenie tych okoliczności, zdaniem rewizji, nie pozwoliłoby, przypisać oskarżonemu przestępstwa z art. 286 § 2 k. k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1) Zarzut streszczony pod a) tylko pozornie jest słuszny. Akt oskarżenia zarzucił oskarżonemu przywłaszczenie sumy 212.850 zł, składającej się z dwóch pozycji, a to kwoty 181.401 zł, oraz 31.450 zł, wykazanych w sprawozdaniu z rewizji Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K. przeprowadzonej w czasie od 29.XI. - 2.XII.1949 r. Sąd orzekający złączył owe kwoty w sentencji wyroku i obniżywszy ich sumę do 206.651 zł przypisał ją oskarżonemu jako przez niego przywłaszczoną.Nie stało się to z niekorzyścią oskarżonego i z naruszeniem jego praw. To postąpienie Sądu nie może być zatem podstawą zarzutu rewizyjnego (art. 377 § 3 k. p. k.).2) Natomiast częściowo zasadny jest zarzut streszczony pod b).Sąd orzekający istotnie nie przytoczył danych pozwalających przyjąć, iż oskarżony zatrzymał pieniądze Spółdzielni w zamiarze przywłaszczenia. Przemawiają przeciw temu zeznania świadka N. i biegłego K., z których wynika, iż w księgowości spółdzielni panował nieporządek tak, iż oskarżony nie wiedział jaki jest stan jego konta. Widoczne jest więc, iż organa Spółdzielni nie zwracały się do oskarżonego z żądaniem rozliczenia i wpłacenia pozostałych u niego nadwyżek z zaliczek i sum uzyskanych ze sprzedaży towaru. Jeżeli się zważy, iż pobrane przez oskarżonego sumy były znaczne, bo przenosiły 5.000.000 zł (k. 13) i że oskarżony po ustaleniu swego zadłużenia, wynoszącego niewielką ich część - brakującą sumę wyrównał - brak dostatecznej podstawy do przyjęcia, iż oskarżony ową sumę przywłaszczył na szkodę Spółdzielni i tym samym do skazania go z art. 286 § 2 k. k.Niemniej jednak wykazana została wina oskarżonego odnośnie do zarzutu niewyliczenia się we właściwym czasie z pobranych sum pieniężnych Spółdzielni. Pobierając zaliczki na kupno towaru lub cenę kupna za skórę Spółdzielni, oskarżony winien był rozliczyć się po dokonaniu transakcji nie wyczekując na końcowe rozliczenie. Nie stały temu na przeszkodzie nieporządki w księgowości, bo wystarczały do tego własne notatki oskarżonego oraz kwity, jakie wystawiał na pobrane pieniądze i rachunki, które za towar otrzymywał. Niedopełnienie tego obowiązku połączone było ze szkodą Spółdzielni, gdyż powodowało przetrzymywanie pieniędzy przez oskarżonego i zmniejszenie tym samym funduszu przeznaczonego do obrotu handlowego.Należało zatem uznać oskarżonego winnym przestępstwa z art. 286 § 1 k. k.3) Biorąc pod uwagę szkodliwość czynu przypisanego oskarżonemu, dotychczasową jego niekaralność, zasługi przy rozbudowie Spółdzielni w charakterze jej kierownika handlowego a później Prezesa - Sąd Najwyższy wymierzył oskarżonemu karę jak w sentencji, uznając ją za odpowiadającą stopniowi przewinienia i wymaganiom represji karnej.