IV K 752/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Gdowski.Sędziowie: J. Dziowgo, P. Ławacz (sprawozdawca).Prokurator: A. Weiser.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława M. i Stanisława K., oskarżonych z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i art. 286 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 6 czerwca 1961 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (...).Sąd Wojewódzki w Kielcach rozpoznawał sprawę Stanisława M. i Stanisława K. oskarżonych o to, że:1) Stanisław M. w okrasie od dnia 29 stycznia do 14 lipca 1960 r. w B. jako ajent skupu owoców i warzyw Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w B. przywłaszczył sobie na szkodę tejże Spółdzielni kwotę 52.087,24 zł;2) Stanisław K. w okresie od 29 stycznia do 14 lipca 1960 r. w B. jako główny księgowy Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w B., nie dopełniając ze szkodą dla interesu publicznego obowiązku należytej dbałości o mienie Spółdzielni, nie rozliczał ajenta skupu Stanisława M. należycie i na bieżąco z pobranych zaliczek na zakup owoców i warzyw oraz godził się na wypłacenie mu dalszych (kolejnych) zaliczek, mimo że nie rozliczył się on z pobranych już poprzednio, a także bez wiedzy zarządu Gminnej Spółdzielni wystawiał tylko za swoim podpisem rachunki na zaliczki pobierane przez Stanisława M., przez co dopuścił do przywłaszczenia przez Stanisława M. kwoty 52.087,24 zł na szkodę Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w B.Wyrokiem z dnia 6 czerwca 1961 r. Sąd Wojewódzki uznał Stanisława M. i Stanisława K. za winnych popełnienia zarzucanych im czynów z tą zmianą, że przyjął, iż pierwszy z nich dopuścił się przywłaszczenia kwoty nie niższej niż 38.000 zł, a drugi dopuścił do przywłaszczenia wymienionej kwoty przez oskarżonego Stanisława M., i za to:a) na zasadzie art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 42 § 2 i 47 § 1 lit. c) k.k. skazał oskarżonego Stanisława M. na 3 (trzy) lata i 6 miesięcy więzienia oraz na 5.000 złotych grzywny z zamianą tejże w razie jej nieściągalności na 100 dni więzienia, orzekając jednocześnie utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3;b) na zasadzie art. 286 § 1 k.k. skazał oskarżonego Stanisława K. na 2 lata więzienia.Od wyroku tego założyli rewizje obaj oskarżeni. (...) Rewizja oskarżonego Stanisława K. zarzuca wyrokowi: 1) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez nieuwzględnienie okoliczności, że zgodnie z umową oskarżony Stanisław K. obowiązany był wypłacać oskarżonemu Stanisławowi M. zaliczki do kwoty 30.000 zł i że obowiązki swoje naruszył dopiero z chwilą przekroczenia kwoty 30.000 zł, wobec czego może on odpowiadać jedynie za dopuszczenie do przywłaszczenia przez Stanisława M. kwoty około 8.000 zł, oraz 2) w związku z powyższym rażącą niewspółmierność kary w stosunku do przypisanego oskarżonemu Stanisławowi K. czynu i wnosi o zmianę wyroku w zaskarżonej części, złagodzenie wymierzonej oskarżonemu Stanisławowi K. kary i warunkowe zawieszenie jej wykonania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził między innymi następujący pogląd prawny:Co do rewizji oskarżonego Stanisława K.:Z przepisów zarządzenia CRS podanego w Informatorze dla Spółdzielni (Nr 13/59, poz. 84 pkt 30) wynika, że rozliczenia ajentów skupu z pobranych zaliczek powinny być dokonywane najdalej w ciągu 6 dni, przy czym następna zaliczka nie może być udzielona bez całkowitego rozliczenia poprzedniej zaliczki, i to bez względu na złożenie przez ajenta jakiejkolwiek gwarancji (obojętne, w jakiej formie). Oskarżony, jak sam przyznał, nie przestrzegał tych przepisów, w wyniku czego dopuścił do tego, że ajent Stanisław M. był w stanie przywłaszczyć sobie na szkodę Spółdzielni kwotę przeszło 38.000 złotych.Pogląd rewizji, że oskarżony obowiązki swoje przekroczył dopiero z chwilą wypłacenia zaliczek na kwotę większą niż 30.000 zł, do której to sumy były złożone przez ajenta weksle gwarancyjne, jest błędny i sprzeczny z Instrukcją nr 6/59 Biura Planowania i Organizacji Skupu CRS z dnia 6 lipca 1959 r. w sprawie zasad zatrudniania, organizacji i kontroli pracy ajentów skupu, albowiem w myśl tej instrukcji (pkt 30) wysokość jednorazowej zaliczki nie powinna przekraczać wartości przewidywanego skupu w ciągu najbliższych 3 dni ewentualnie - za zgodą banku - w ciągu 6 dni i zarząd Spółdzielni nie może udzielić ajentowi zaliczki, dopóki ten nie rozliczył się z poprzedniej. Jak stwierdził biegły W., zadłużenie na koncie Stanisława M. prawie stale przekraczało granice złożonej gwarancji wekslowej, a nawet zadłużenie to dochodziło do kwoty 110.000 zł w dniu 15 lipca 1960 r. W tych warunkach, wbrew zarzutowi rewizji, ustalenia Sądu w zakresie przypisania winy oskarżonemu Stanisławowi K. nie zawierają błędu, albowiem przez niedopełnienie swych obowiązków umożliwił on Stanisławowi M. zagarnięcie kwoty przeszło 38.000 złotych. Jeżeli nadto zważyć, że oskarżony wbrew obowiązującym przepisom wydawał jednoosobowo zlecenia wypłaty zaliczek Stanisławowi M., jak również przyjmował od niego listy skupu bez dokumentacji, to działanie przestępne oskarżonego przypisane mu w wyroku nie może budzić żadnych wątpliwości, zarzuty więc rewizji w tej kwestii nie są słuszne.Wymierzona oskarżonemu kara poniżej średniego ustawowego zagrożenia nie może być uznana za rażąco surową w rozumieniu art. 384 pkt 2 k.p.k. Sąd Wojewódzki w sposób szczegółowy rozważył stopień winy oskarżonego i znaczną szkodliwość społeczną jego czynu, miał również na uwadze okoliczności łagodzące, jak np. warunki rodzinne oskarżonego i jego dotychczasowe nienaganne życie oraz fakt częściowego wyrównania szkody przez oskarżonego Stanisława M., i dopiero na podstawie tych wszystkich przesłanek wymierzył karę, którą należy uznać za współmierną do winy oskarżonego.W tych warunkach rewizję oskarżonego Stanisława K. należało uznać za niesłuszną. (...)