I K 361/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Antoniego J. i innych, osk. z art. 290 § 1 i 2, i 264 k.k., po rozpoznaniu założonych przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 9 kwietnia 1955 r. na podstawie art. 375 k.p.k. zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 9 kwietnia 1955 r. skazani zostali:1)Janusz R. na 3 lata więzienia z art. 290 § 1 k.k. za to, że jako referent Oddziału Finansowego Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej przyjął w związku z urzędowaniem w kilkudziesięciu wypadkach od właścicieli prywatnych przedsiębiorstw handlowych i warsztatów rzemieślniczych oraz innych podatników Oddziału Finansowego rozmaite kwoty pieniężne w ogólnej kwocie około 36.000 zł oraz poczęstunki z wódką, i na 10 miesięcy więzienia z art. 23 w zw. z art. 264 k.k. za to, że podając się za urzędnika Oddziału Finansowego Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej przybyłego celem przeprowadzenia kontroli i po okazaniu legitymacji służbowej na nazwisko P. oraz blankietów protokołów kontroli, usiłował wyłudzić od Jerzego K. właściciela warsztatu szczotkarskiego kilkaset złotych tytułem łapówki - łącznie na 3 lata więzienia.2)Antoni J. na 2 lata więzienia z art. 290 § 2 k.k. za to, że jako referent egzekucyjny III Oddziału Finansowego Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej, uzależniając dokonanie swoich czynności urzędowych od otrzymania korzyści majątkowej, otrzymał od Władysławy K. zł 300 za rozłożenie należności na raty oraz od Ireneusza J. zł 400 za wykonanie decyzji kierownika Oddziału Finansowego odblokowania konta J. w P.K.O. i na 2 lata więzienia z art. 290 § 1 k.k. za to, że jako referent egzekucyjny Oddziału Finansowego Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w związku z urzędowaniem przyjął od szeregu podatników korzyści majątkowe w ogólnej kwocie około 4.000 zł oraz poczęstunki z wódką - łącznie na 2 lata i 6 miesięcy więzienia.3)Władysław S. z art. 290 § 2 k.k. na 2 lata więzienia za to, że czynem ciągłym jako urzędnik IV Oddziału Finansowego Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej kilkakrotnie zażądał i pobrał rozmaite kwoty pieniężne w ogólnej sumie około 1.000 złotych od Bolesława J. i Jana S. w zamian za odstąpienie od napisania w protokole dostrzeżonych usterek księgowo-rachunkowych i zaniechania sporządzenia wniosku o domiar podatkowy.4)Władysław K. na 1 rok i 6 miesięcy więzienia z art. 290 § 2 k.k. za to, że jako referent a później kierownik III Oddziału Finansowego Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej, uzależniając w paru wypadkach dokonanie czynności urzędowej od otrzymania korzyści majątkowej, a w paru wypadkach za rozłożenie należności podatnikom na raty, żądał i otrzymał łącznie 1.150 złotych.5)Stanisław W. za to, że uzależniając dokonanie czynności urzędowej od otrzymania korzyści majątkowej zażądał i otrzymał od Bronisława M. 500 zł za rozłożenie mu należności podatkowej na raty - na 1 rok więzienia z art. 290 § 2 k.k.6)Jerzy A. na 10 miesięcy więzienia z art. 290 § 2 k.k. za to, że jako urzędnik III Oddziału Finansowego Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej działając wspólnie z Janem J. i Stanisławem G. przyjął od Mieczysława W. 400 zł w zamian za odstąpienie od egzekucji oraz na 6 miesięcy więzienia z art. 290 § 1 k.k. za przyjęcie od tegoż W. w związku z urzędowaniem kwoty 200 zł - łącznie na 1 rok więzienia.7)Jan J. na 10 miesięcy więzienia z art. 290 § 2 k.k. za czyn popełniony z oskarżonym A. i G. polegający na przyjęciu 400 zł od W. za odstąpienie od egzekucji.8)Bogusław P. na 6 miesięcy więzienia z warunkowym zawieszeniem wykonania kary z art. 27 w zw. z art. 264 k.k. za to, że udzielił pomocy Januszowi R. do przestępstwa przez pożyczenie mu swojej legitymacji służbowej urzędnika Oddziału Finansowego.Od tego wyroku założyli rewizję oskarżeni.Rewizja oskarżonego Antoniego J. zarzuca:1)obrazę art. 290 § 2 k.k. przez uznanie, że pobranie łapówek od Władysławy K. i Ireneusza J. stanowi zbrodnię z wyżej wymienionego przepisu, a nie występek z art. 290 § 1 k.k.Rewizja wywodzi, że "inicjatywa" dania łapówki, która - co rewizja przyznaje - w obu tych wypadkach wyszła od Antoniego J., jakkolwiek stanowi "żądanie", nie jest równoznaczna z "uzależnieniem czynności urzędowej" od otrzymania łapówki.2)obrazę art. 320 k.p.k. (w rewizji nie wymienionego) przez niewyszczególnienie w uzasadnieniu wyroku poszczególnych kwot, składających się na kwotę ogólną łapówek - 4.000 zł przyjętą w sentencji wyroku,3)rażącą surowość wymierzonych kar.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny.Nie znajduje żadnego uzasadnienia twierdzenie rewizji oskarżonego Antoniego J. jakoby przyjęcie przez niego pieniędzy od J. i K. nie stanowiło przestępstwa z art. 290 § 2 k.k.Z samego sformułowania pierwszego zarzutu rewizji oskarżonego Antoniego J. wynika jego nietrafność. Skoro bowiem płatnicy prosili o rozłożenie podatku na raty, a Antoni J. "żądał" za to pieniędzy i brał te pieniądze - jak sam twierdzi (jeśli chodzi o casus K., to nawet wbrew jej zeznaniom) - przed załatwieniem prośby, to chyba jest oczywistą "zależność" załatwienia sprawy od otrzymania pieniędzy.Wyjaśnić tu należy, iż wbrew poglądowi rewizji, czynnością urzędową w rozumieniu przepisu art. 290 § 2 k.k. jest nie tylko ostateczna decyzja w sprawie, lecz także każda czynność urzędowa, do której wykonania urzędnik jest obowiązany w związku z załatwieniem sprawy urzędowej.Jeżeli, jak to wynika jasno z zeznań świadka J., oskarżony Antoni J. uzależnił szybkie załatwienie sprawy od uzyskania korzyści majątkowej, to tym samym działaniem swym wyczerpał dyspozycję art. 290 § 2 k.k.Trafny jest natomiast zarzut rewizji kwestionujący ustalenia Sądu Wojewódzkiego odnośnie wysokości kwot pobranych przez oskarżonego Antoniego J. Z zeznań świadka J. złożonych na rozprawie wynika, że wręczył oskarżonemu Antoniemu J. kwotę 200-tu złotych, dowody zaś dotyczące przestępstwa z art. 290 § 1 k.k. pozwalają jedynie na przyjęcie, że suma pieniędzy otrzymanych przez oskarżonego Antoniego J. w związku z urzędowaniem wynosiła około 3.000 zł.W tym też kierunku należało skorygować zaskarżony wyrok...