I K 959/59

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy S.K., oskarżonego z art. 290 § 2 k.k. z powodu rewizji założonej przez prokuratora, na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3 oraz art. 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneAkt oskarżenia zarzucał S.K. szereg przestępstw zakwalifikowanych przez prokuratora z art. 290 § 2 k.k., a polegających na tym, że oskarżony od jesieni 1957 r. do końca 1958 r., jako asystent Zakładów Mięsnych wydawał rolnikom fikcyjne umowy kontraktacyjne z naruszeniem instrukcji Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu nr 6/58 na zakupywane od nich przez Państwo zwierzęta rzeźne, za co żądał i przyjmował od tych rolników dla siebie różne kwoty pieniężne, od 50 do 200 zł.Sąd Wojewódzki uznał S.K. za winnego, że w wymienionym czasie jako asystent Zakładów Mięsnych, zatrudniony przy kontraktacji trzody chlewnej, przyjął w związku ze swoim urzędowaniem od S.B. - 50 zł, od E.M. - 100 zł, od J.Z. - 100 zł i 50 zł, od H.M. - 50 zł i od M.P. - 200 zł i za to skazał oskarżonego na podstawie art. 290 § 1 k.k. na karę 10 miesięcy więzienia.Rewizja prokuratora zawiera zarzuty:1.obrazy art. 290 § 2 k.k. przez przypisanie oskarżonemu przestępstwa z art. 290 § 1 k.k., choć z materiału dowodowego wynika, że oskarżony bądź uzależniał wydawanie umów kontraktacyjnych dostawcom na dostarczone przez nich zwierzęta od uzyskania od tych dostawców świadczeń pieniężnych, bądź też przyjmował te świadczenia za dostarczenie zainteresowanym osobom umów, ułatwiając im przez to uzyskanie korzystniejszych cen sprzedaży żywca,2.rażącej łagodności kary w stosunku do stopnia szkodliwości społecznej przypisanego oskarżonemu czynu.W uzasadnieniu swego wyroku Sąd Najwyższy stwierdził:Z treści art. 290 § 2 k.k. wynika, że do zastosowania tego przepisu koniecznym warunkiem jest ustalenie, iż sprawca albo uzależnia czynność urzędową od otrzymania korzyści majątkowej lub osobistej albo korzyść taką lub jej obietnicę przyjął za czynność sprzeciwiającą się ustawie. Sąd Najwyższy wyjaśnił niejednokrotnie, że pojęcie "ustawa" w rozumieniu tego przepisu oznacza akt normatywny ogłoszony w Dzienniku Ustaw, a zatem ustawę, dekret, rozporządzenie. Należy do tego dodać, że nie chodzi tu o działanie przewidziane w innych przepisach karnych, w kodeksie karnym lub w innych ustawach, bo w takim wypadku odpowiedzialność sprawcy kształtowałaby się na gruncie art. 26 lub 27 k.k., lecz o przepisy prawne regulujące od strony merytorycznej i trybu postępowania daną dziedzinę, w ramach której urzędnik działa. Nie jest wobec tego wystarczające naruszenie przez sprawcę zarządzeń i instrukcji, nie będących ustawą w określonym wyżej znaczeniu.W tej sprawie zarówno akt oskarżenia, jak i rewizja, uzasadniając kwalifikację prawną działania oskarżonego K. z art. 290 § 2 k.k., wskazują na naruszenie przez niego instrukcji Ministerstwa Przemysłu Spożywczego i Skupu Nr 6/58 (...) jako na jedną z przesłanek do zastosowania powyższego przepisu, a zatem argument ten nie jest trafny w świetle tego, co wyżej zostało powiedziane.Nie jest trafny argument rewizji, że oskarżony K. uzależniał wydanie umów kontraktacyjnych zainteresowanym osobom. Zeznania świadków (...) nie zawierają takich okoliczności, które pozwoliłyby na wyciągnięcie takiego wniosku.Wszystko to jednak nie oznacza, że kwalifikacja prawna z art. 290 § 1 k.k. zastosowana przez Sąd Wojewódzki do przypisanego oskarżonemu czynu, jest trafna.Z wyjaśnień oskarżonego K. oraz z zeznań wymienionych wyżej świadków, a także z opinii biegłego (...) wynika, że oskarżonemu można zarzucić popełnienie przestępstwa z art. 286 § 2 k.k. Gdy bowiem weźmie się pod uwagę, że oskarżony ze szkodą dla interesu publicznego nabywał od dostawców sztuki niekontraktowane jako kontraktowane, a więc z naruszeniem obowiązującej go instrukcji co do warunków zawarcia umowy kontraktacyjnej i jej wykonania, i otrzymywał w związku z tym różne kwoty pieniężne od dostawców, to należy dojść do wniosku, że przez takie działanie przekroczył zakres swoich uprawnień urzędniczych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, przy czym wobec wyższych cen kontraktacyjnych od niekontraktacyjnych działał na szkodę instytucji, którą reprezentował.Z uwagi na to, że ta postać zarzutu nie była przedmiotem rozważań Sądu I instancji, ani oskarżony w tym kierunku się nie bronił, Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, iż w celu umożliwienia oskarżonemu korzystania z prawa do obrony należy zaskarżony wyrok uchylić i sprawę przekazać Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Wobec takiego rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Najwyższy, odpowiedź na zarzut rewizji prokuratora co do rażącej łagodności kary staje się bezprzedmiotowa. Trzeba jednak zauważyć, że skoro oskarżony przebywał już w więzieniu przez okres 10 miesięcy, szkoda spowodowana przez niego dla Zakładów Mięsnych (...) jest stosunkowo niewielka (około 2.000 zł), warunki materialne i rodzinne jego są ciężkie (troje nieletnich dzieci), to okoliczności te powinny wpłynąć na wysokość kary.