I K 6/51
WyrokIzba Karna1951-08-05
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy użycie noża przez jednego z uczestników pobicia, nawet jeśli nie spowodowało ono obrażeń u pokrzywdzonego, wypełnia znamiona przestępstwa z art. 241 k.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że odpowiedzialność karna z art. 241 k.k. powstaje w przypadku użycia noża lub innego niebezpiecznego narzędzia przez uczestnika pobicia lub bójki, nawet jeśli nie spowodowało to ujemnych następstw dla zdrowia innej osoby. Kluczowe jest samo użycie narzędzia przez sprawcę, który brał udział w pobiciu lub bójce.Stan faktyczny
Stanisław M. został pierwotnie skazany wyrokiem Sądu Grodzkiego za udział w pobiciu Jana Ch. i użycie noża. Sąd Okręgowy w Lublinie uniewinnił go, powołując się na brak dowodów, że obrażenia pokrzywdzonego zostały zadane nożem oraz że samo użycie noża przez jednego z uczestników nie wypełnia znamion art. 241 k.k. Generalny Prokurator R.P. wniósł rewizję nadzwyczajną, kwestionując to uniewinnienie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Cyprian (sprawozdawca); Sędziowie: A. Bachrach, M. Szerer; Prokurator: J. Markowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława M., osk. z art. 241 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Generalnego Prokuratora R. P. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 19 lipca 1950 r., na podstawie art. 375, 396-398, 400, 385 p. 3, 388 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktyczneRewizja nadzwyczajna Generalnego Prokuratora R. P. od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie, Wydziału Zamiejscowego w Białej Podlaskiej, z dnia 19 lipca 1950 r. w sprawie przeciwko Stanisławowi M. uniewinnionemu od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 241 k.k., na zasadzie art. 394, 395, 396, 400 § 1 i art. 371 p. 1 k.p.k. wnosi, między innymi, o uchylenie powyższego wyroku w zakresie uniewinnienia oskarżonego Stanisława M. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 241 k.k. twierdząc że w czynie osk. Stanisława M. są cechy przestępstwa, przewidzianego w art. 241 k.k. (art. 371 p. 1 k.p.k.).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Wyrokiem Sądu Grodzkiego w Międzyrzeczu z dnia 26 kwietnia 1950 roku Stanisław M. skazany został z art. 241 k.k. na 8 miesięcy więzienia za to, że biorąc wespół z dwoma innymi sprawcami udział w pobiciu Jana Ch. użył noża.Na skutek rewizji założonej przez osk. M. Sąd Okręgowy w Lublinie, Wydział Zamiejscowy w Białej Podlaskiej, na rozprawie w dniu 19 lipca 1950 r. uniewinnił tegoż oskarżonego M. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 241 k.k.W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy powołał się na to, że z zaświadczenia lekarskiego pokrzywdzonego Ch. nie wynika, by doznane przez niego uszkodzenia ciała zadane były ostrzem noża oraz, że użycie noża jedynie przez oskarżonego M. w wymienionym pobiciu nie wypełnia stanu faktycznego art. 241 k.k.Powyższe stanowisko Sądu Okręgowego jest błędne.Odpowiedzialność karna z art. 241 k.k. z powodu użycia noża lub innego niebezpiecznego narzędzia przez uczestnika pobicia lub bójki powstaje nie tylko wówczas, gdy pociągnęło ono za sobą ujemne następstwa dla zdrowia innej osoby, lecz nawet wtedy, gdy sprawca podczas pobicia lub bójki używa noża lub innego niebezpiecznego narzędzia.Istotnym warunkiem zastosowania art. 241 k.k. jest, aby w pobiciu wzięły udział co najmniej dwie osoby ("kto bierze udział w pobiciu"), w bójce zaś co najmniej trzy osoby, przy czym odpowiedzialności karnej z mocy tego przepisu podlega tylko ta osoba, która w pobiciu lub bójce używa broni, noża lub innego niebezpiecznego narzędzia. Nie stoi na przeszkodzie temu, aby uznać jej winę z art. 241 k.k., okoliczność, że inni uczestnicy pobicia lub bójki nie używali niebezpiecznych narzędzi.W tym przypadku czyn takiego sprawcy należy zakwalifikować z art. 241 k.k.; inni zaś uczestnicy pobicia lub bójki odpowiadać mogą z art. 237 lub 239 k.k. w trybie prywatno-skargowym.Z powyższego wynika, że Sąd Okręgowy uniewinniając osk. M. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 241 k.k. dopuścił się obrazy tego artykułu.
Powiązane orzeczenia
- Rw 524/67 1967-06-22Czy użycie krzesła jako narzędzia w trakcie pobicia, w kontekście zbiorowego działania, kwalifikuje czyn jako przestępstwo z art. 241 k.k., a nie z art. 237 § 1 k.k.?
- III K 715/61 1961-10-24Czy działanie polegające na próbie wytrącenia niebezpiecznego narzędzia z ręki agresora podczas bójki stanowi udział w bójce lub pobiciu w rozumieniu art. 240 k.k. lub czy jest usprawiedliwione stanem obrony koniecznej?
- Rw 888/62 1962-09-13Czy żołnierz, który w stanie nietrzeźwości wywołał bójkę z osobami cywilnymi, używając niebezpiecznych narzędzi, może być skazany za przestępstwo z art. 241 k.k., jeśli nie użył tych narzędzi do zadawania uderzeń lub obr…
- III KR 388/73 1974-09-05Czy użycie niebezpiecznego narzędzia, które może spowodować śmierć, przy zadaniu rany, przesądza o zamiarze sprawcy popełnienia zbrodni zabójstwa, nawet w zamiarze ewentualnym?
- IV K 363/64 1965-04-02Czy udział w bójce, w wyniku której nastąpiła śmierć człowieka, może być kwalifikowany jako przestępstwo z art. 240 § 2 k.k., nawet jeśli sprawca zadał obrażenia nie zagrażające życiu, ale przewidywał lub powinien był pr…
Powołane przepisy
art. 241 KKart. 375art. 394art. 371art. 237§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.