I KO 121/57

PostanowienieIzba Karna1957-05-23

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd wojewódzki właściwy do rozpoznania sprawy w trybie nadzoru na podstawie art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 23 grudnia 1954 r. o zniesieniu Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym działa jako instancja rewizyjna, czy jako sąd pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że sąd wojewódzki właściwy do rozpoznania sprawy w trybie nadzoru na podstawie art. 5 ust. 1 dekretu z dnia 23 grudnia 1954 r. o zniesieniu Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym działa jako sąd drugiej instancji (instancja rewizyjna). Sąd ten stosuje odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego dotyczące zażaleń, co wynika z charakteru czynności nadzorczych.
Stan faktyczny
Po zniesieniu Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym, skargi w trybie nadzoru nad jej orzeczeniami zostały przekazane do rozpoznania sądom wojewódzkim. Sąd Wojewódzki w Rzeszowie przedstawił Sądowi Najwyższemu kwestię prawną dotyczącą właściwości sądu wojewódzkiego w tych sprawach – czy działa on jako instancja rewizyjna, czy jako sąd pierwszej instancji.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że sąd wojewódzki działa jako instancja rewizyjna przy rozpoznawaniu spraw w trybie nadzoru nad orzeczeniami Komisji Specjalnej.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes St. Kurowski. Sędziowie: A. Bachrach (sprawozdawca), T. Krokosz. Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zofii B., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, postanowił: przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Rzeszowie na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy rozpoznanie sprawy w trybie nadzoru w myśl art. 5 ust. 1 dekretu z dn. 23.XII.1954 r. o zniesieniu Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym (Dz. U. Nr 57, poz. 282) należy do sądu wojewódzkiego orzekającego jako instancja rewizyjna, czy też do sądu wojewódzkiego jako sądu pierwszej instancji?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneDekret z dn. 16.XI.1945 r. o utworzeniu i zakresie działania Komisji Specjalnej (Dz. U. z 1950 r. Nr 41, poz. 374), jak również powołany wyżej dekret o zniesieniu Komisji Specjalnej nie przewidują odwołań od orzeczeń Komisji Specjalnej, a jedynie skargi w trybie nadzoru. Skargi te przekazane zostały po zniesieniu Komisji Specjalnej do rozpoznania Sądowi Najwyższemu w stosunku do orzeczeń Komisji Specjalnej w składzie zwykłym i sądom wojewódzkim w stosunku do orzeczeń Delegatur Komisji Specjalnej, przy czym tak Sąd Najwyższy, jak i sąd wojewódzki stosują odpowiednio przy rozstrzyganiu tych spraw art. 358 k.p.k.Ten sam tryb rozstrzygania przyjęty dla Sądu Najwyższego będącego sądem odwoławczym, jak i dla sądu wojewódzkiego stanowi wskazówkę, że chodzi w tym wypadku o funkcjonalną właściwość sądu wojewódzkiego jako sądu odwoławczego. W przekonaniu tym utwierdza treść art. 358 k.p.k., zamieszczonego w księdze VIII k.p.k. o środkach odwoławczych i w rozdziale I tej księgi traktującej o zażaleniach.Art. 358 k.p.k. stanowi expressis verbis, że zażalenia, a więc odpowiednio również i skargi w trybie nadzoru przewidziane w art. 5 pkt 1 wspomnianego dekretu o zniesieniu Komisji Specjalnej, rozpoznaje sąd odwoławczy, co zresztą wynika z charakteru i istoty czynności nadzorczych.Tak więc do rozpoznawania spraw, których dotyczy pytanie, właściwy jest sąd wojewódzki jako sąd drugiej instancji, przy czym stosownie do art. 18 § 2S k.p.k. sprawy te powinny być rozpoznawane w składzie trzech sędziów.Z tych zasad należało udzielić odpowiedzi jak wyżej.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 390 § 1 KPKart. 5 ust. 1art. 358 KPKart. 5 pkt 1art. 18 § 2§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.