IV KO 26/18

Sygn. akt IV KO 26/18 POSTANOWIENIE Dnia 26 kwietnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 kwietnia 2018 r. kwestii właściwości Sądu Najwyższego do odtworzenia akt Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym w związku z wnioskiem Naczelnika Wydziału do Spraw Postępowania Sądowego Biura Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 10 października 2017 r., (…) na podstawie art. 35 § 1 k.p.k. postanowił: stwierdzić swą niewłaściwość i sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu w K. jako sądowi funkcjonalnie właściwemu do jej rozstrzygnięcia. UZASADNIENIE Pismem z dnia 10.10.2017 r. Naczelnik Wydziału do Spraw Postępowania Sądowego Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, skierowanym do Sądu Okręgowego w K. poinformował, że w Biurze tym rozpoznawany jest wniosek o zaskarżenie kasacją orzeczenia „Komisji Specjalnej Delegatury w S.” w sprawie W. K. Autor pisma wskazał, że Sąd Okręgowy w K. prowadził postępowanie w przedmiocie uznania za nieważne tego orzeczenia, ale wniosek inicjujący to postępowanie został prawomocnie oddalony. Dodał, że w postępowaniu tym uzyskano jedynie materiały postępowania przygotowawczego, a nie zdołano 2 uzyskać akt Komisji Specjalnej, co jest niezbędne do wniesienia i rozpoznania kasacji. W związku z powyższym, wnioskodawca zwrócił się z prośbą o rozważenie możliwości wszczęcia postępowania o odtworzenie tychże akt i po pozytywnym ich odtworzeniu, o nadesłanie ich do Biura Rzecznika. Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2018 r. w sprawie XVI Ko (…) Sąd Okręgowy uznał się niewłaściwym do odtworzenia akt wskazanych w wyżej wymienionym piśmie, a to z uwagi na fakt, że orzeczenie wobec W. K. wydała nie Delegatura Komisji Specjalnej w S., ale Komisja Specjalna w W. na sesji wyjazdowej w S.. Z powyższego sąd wywiódł, że zgodnie z art. 7 dekretu o zniesieniu Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym (Dz. U. z 1954 r. Nr 57, poz. 282) akta tej sprawy zostały przekazane Sądowi Najwyższemu. W ślad za tą konstatacją, Sąd Okręgowy w K. doszedł do przekonania, że to Sąd Najwyższy jako organ, który przejął zasoby archiwalne Komisji Specjalnej, pozostaje właściwy do odtworzenia akt. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. W aktualnym stanie sprawy nie było podstaw do przyjęcia w analizowanej kwestii właściwości Sądu Najwyższego. Przedstawiciel Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, we wniosku z dnia 10 października 2017 r., wyraźnie wskazał bowiem, że w Biurze tym analizowana jest sprawa wniesienia kasacji od orzeczenia Delegatury Komisji Specjalnej w S., a nie od orzeczenia Komisji Specjalnej w W. Wbrew temu, co wskazano w uzasadnieniu wskazanego wyżej postanowienia, materiały zawarte w aktach sprawy nie pozwalają na stanowczą konstatację, iż stanowisko wnioskodawcy jest nietrafne z uwagi na fakt, iż orzeczenie wobec W. K. wydała Komisja Specjalna w W. na sesji wyjazdowej w S., a nie Delegatura tejże Komisji z siedzibą w S. W aktach sprawy nie ma kluczowego dokumentu w postaci choćby kopii powyższego orzeczenia. Wszystkie dokumenty, z których wynika, że orzeczenie wobec W. K. wydała Komisja Specjalna z siedzibą w W. mają charakter sprawozdawczy i nie zostały sporządzane przez podmiot, który orzeczenie wydał. Co więcej, występujące w nich nieścisłości i sprzeczności, oraz niejasne i 3 nieczytelne zapisy nie pozwalają na postawienie tezy, że to właśnie Komisja Specjalna z siedzibą w W., a nie jej Delegatura wydała przedmiotowe orzeczenie. I tak np. z pisma Prokuratury Wojewódzkiej w S. z dnia 22 maja 1953 r. do Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa w Z. wynika, że w sprawie przeciwko W. K. podejrzanemu o przestępstwo z art. 29 m.k.k. akta sprawy zostały skierowane do Delegatury Komisji Specjalnej w S. Z pisma z dnia 31 lipca 1953 r. skierowanego do Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego – Wydział Śledczy w S. – wynika z kolei, że orzeczeniem Komisji Specjalnej w W. na sesji w S. W. K. został skierowany do obozu pracy na 24 miesiące. Z pisma z dnia 8 maja 1953 r. oficera śledczego PUBP Zawiercie i załącznika do tego pisma wynika z kolei, że sprawę podejrzanego W. K. przekazano z wnioskiem do Komisji Specjalnej w W. W dokumentacji przekazanej przez IPN wskazano zaś, że W. K. został ukarany przez Komisję Specjalną w W., lecz w rubryce „nr sprawy powód rejestracji i przez kogo prowadzona” wskazano III- 7490, Wydz. „C” K.”. Z wypisu z repertorium IPN Ka 064/174 wynika zaś, że śledztwo prowadzone przeciwko W. K. zostało zakończone wnioskiem do Komisji Specjalnej w W., która wydała wyrok w dniu 3 lipca 1953 r. Zdecydowanie niejasne są również zapisy w repertorium 837/2016, gdzie w rubryce wnioskodawca wskazano zarówno Delegaturę S., jak i Prokuraturę S., a w rubryce zatytułowanej Orzeczenia Komisji Specjalnej i Delegatur nie oznaczono dokładnie organu, który wydał orzeczenie, a wskazano jedynie jego treść. Podsumowując powyższy wywód należy zatem stwierdzić, iż dotychczas poczynione w sprawie ustalenia nie pozwalają na stanowcze stwierdzenie, że przedstawiciel Rzecznika Praw Obywatelskich nie ma racji wskazując, iż orzeczenie, które chce zaskarżyć kasacją zostało wydane przez Delegaturę Komisji Specjalnej w S. Co więcej, za trafnością stanowiska przedstawiciela Rzecznika przemawia również treść obowiązującego wówczas rozporządzenia Rady Państwa z dnia 12 października 1950 r. w sprawie wewnętrznej organizacji, sposobu urzędowania i trybu postępowania Komisji Specjalnej do Walki z Nadużyciami i Szkodnictwem Gospodarczym (Dz. U. z 1950 r. Nr 47, poz. 429). Z § 11 tego aktu wynikało, że Komisja Specjalna orzeka: a) w sprawach o korupcję, łapownictwo, powodowanie paniki w celu szkodzenia interesom mas pracujących, b) w 4 sprawach, w których prokurator złożył wniosek o zakaz pobytu sprawcy w województwie jego dotychczasowego miejsca zamieszkania, c) w innych sprawach, które prokurator ze względu na szczególne okoliczności skieruje do Komisji Specjalnej. Przypomnieć zaś należy, że W. K. zarzucono popełnienie przestępstwa z art. 29 m.k.k. (tj. Dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy Państwa, Dz. U. z 1946 r. Nr 30, poz. 192), który przewidywał odpowiedzialność karną, dla tego, kto lży, wyszydza lub poniża ustrój Państwa Polskiego albo pochwala faszyzm lub jakąkolwiek jego odmianę albo zbrodnie faszystowskie lub też publicznie nawołuje do ich popełnienia, bądź do wprowadzenia w Polsce instytucji o celach faszystowskich. Wskazać także trzeba, iż § 16 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Państwa stanowił, że delegatury orzekają w sprawach wymienionych w art. 1 i 6 dekretu, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych do rozpoznania Komisji Specjalnej (…). Powyższe prowadzić musi do konstatacji, że na obecnym etapie postępowania nie ujawniły się okoliczności, które uzasadniałyby właściwość Sądu Najwyższego do odtworzenia akt, o których mowa w piśmie Naczelnika Wydziału do Spraw Postępowania Sądowego Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia. r.g.