I KO 128/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes St. Kurowski. Sędziowie: J. Zembaty (sprawozdawca), M. Barciszewski, Z. Chełmicki, K. Cukierski, S. Dąbrowski, M. Dobromęski, J. Dorsz, J. Dziowgo, M. Dźbikowski, M. Fic, T. Gdowski, A. Górski, A. Janowski, A. Kafarski, S. Kalinowski, H. Kempisty, F. Korzeń, R. Kryże, T. Krokosz, Z. Kubec, P. Ławacz, J. Majewski, W. Ostrowski, M. Paluch, J. Potępa, A. Poźniczek, A. Pyszkowski, K. Wagner, Zastępca Prokuratora Generalnego PRL M. Mazur i prokurator J. Bednarzak.SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w składzie Całej Izby Karnej, po rozpoznaniu wniosku Prezesa Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 1956 r. zgłoszonego na podstawie art. 26 § 1 p.o u.s.p. o wyjaśnienie następującej kwestii prawnej:"1. Który z wyroków podlega wykonaniu jako pierwszy w przypadku, gdy do zakładu karnego wpłynęły do wykonania dwa wyroki, w których orzeczone kary pozbawienia wolności nie podlegają połączeniu dla braku warunków przewidzianych w art. 35 k.k., a jeden z nich obejmuje przestępstwo, za które kara z mocy ustawy z dn. 27.IV.1956 r. o amnestii ulega darowaniu w całości, gdy z drugiego, jako nie podlegającego tej ustawie, kara winna być w całości wykonana - a które to zagadnienie istnieje również w przypadku, gdy wykonywany jako pierwszy jest wyrok, z którego kara pozbawienia wolności na podstawie przepisów wymienionej ustawy o amnestii ulega złagodzeniu, w wyniku zaś zastosowania złagodzenia okaże się, że skazany odbył większą część kary od tej, którą po złagodzeniu powinien był odbyć?2. Jaką datę należy przyjąć za koniec wykonywania kary pozbawienia wolności, jeżeli w odpowiedzi na pytanie pierwsze zostanie ustalone, że wykonywany jako pierwszy jest wyrok, z którego kara podlega w całości darowaniu z mocy ustawy z dn. 27.IV.1956 r. o amnestii, tj. czy data wejścia w życie tej ustawy, czy też data postanowienia o amnestii?"i po wysłuchaniu wniosku Zastępcy Prokuratora Generalnego PRL M. Mazura i Prokuratora J. Bednarzakauchwalił jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW niektórych zakładach karnych przyjęła się praktyka, że ich administracja wykonuje w stosunku do osób skazanych dwoma lub więcej wyrokami, które nie podlegają połączeniu z powodu braku warunków przewidzianych w art. 35 k.k. - najpierw wyrok orzekający karę niższą, a następnie dopiero wyroki orzekające kary surowsze.Ta praktyka powoduje niejednokrotnie ujemne następstwa dla więźniów ze względu na przepisy ustaw amnestyjnych, gdyż np. więzień, który dwoma prawomocnymi wyrokami został skazany na kary dwóch i trzech lat więzienia, z czego tylko pierwsza podlega amnestii, a który w dniu wejścia w życie danej ustawy o amnestii przebywał 22 miesiące w więzieniu, zyska na amnestii tylko dwa miesiące, gdy te 22 miesiące odbył z wyroku skazującego go na 2 lata więzienia, całe zaś dwa lata wtedy, gdy omawiane 22 miesiące więzienia odcierpiał z wyroku skazującego go na nie ulegającą amnestii karę 3-letniego więzienia.Natomiast w innych zakładach karnych wykonuje się niekiedy naprzód ten wyrok, który administracja otrzymała wcześniej do wykonania, a następnie dopiero ten, który do niej wpłynął później.Również ta praktyka powoduje ujemne następstwa dla więźniów ze względu na przepisy ustaw amnestyjnych w wypadku, gdy skierowanie wyroku do wykonania przez sąd pierwszej instancji nastąpiło z opóźnieniem.Przedstawiona wyżej praktyka (zarówno pierwsza, jak i druga) jest błędna. Z przepisów bowiem art. 402 i 404 k.p.k., które mówią o obowiązku wykonywania wyroków "natychmiast po ich uprawomocnieniu się" wynika, że - bez względu na dokonany już sposób zaliczenia - w zakładzie karnym powinien podlegać wykonaniu naprzód ten z dwóch lub więcej wyroków nie podlegających połączeniu z powodu braku warunków z art. 35 k.k., który wcześniej uzyskał prawomocność.Wyjątek od tej zasady stanowią wypadki odroczenia (w szczególności art. 420 k.p.k.) oraz wstrzymania (art. 430 lub 469 k.p.k.) wykonania kary (w sensie odroczenia). W tych bowiem wypadkach, lecz tylko na okres odroczenia lub wstrzymania wykonania kary z pierwszego wyroku, podlega wykonaniu ten wyrok, którego data prawomocności jest z kolei najwcześniejsza.Jeżeli więc stosownie do powyższej zasady wykonywany jest naprzód wyrok, z którego kara podlega w całości darowaniu z mocy amnestii, za koniec tej kary należy przyjąć datę wejścia w życie ustawy amnestyjnej. Od tej bowiem daty, z wyjątkiem wymienionego co dopiero wypadku odroczenia lub wstrzymania wykonania kary z pierwszego wyroku, zaczyna biec okres odbywania kary z drugiego, kolejno wykonywanego wyroku. Stanowisko takie wynika stąd, że skazany nie może ponosić uszczerbku w zakresie dobrodziejstw, przysługujących mu na podstawie amnestii, z powodu nie dość rychłego wydania co do niego odpowiedniego postanowienia amnestyjnego lub z powodu zwłoki w skierowaniu wyroku do wykonania albo z powodu zastosowania do niego mylnego sposobu zaliczenia.Wszystko, co dotąd powiedziano, dotyczy odpowiednio wypadków złagodzenia kary z mocy przepisów amnestyjnych.Na zakończenie należy jeszcze nadmienić, że wszelkie wątpliwości i zarzuty, jakie się wyłaniają co do obliczenia kary w związku z omawianym zagadnieniem, powinny być rozstrzygane przez sąd pierwszej instancji, który w danej sprawie wyrokował (art. 416 k.p.k.).Z tych powodów uchwalono jak w konkluzji uchwały.