I KO 32/54

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Mikołaja G., osk. z art. 251 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. postanowił przedstawione przez Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy kwestie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy:1."Czy samowolne zajęcie mieszkania pozostającego w dyspozycji władzy kwaterunkowej stanowi przestępstwo z art. 251 k.k. czy też przestępstwo z art. 35 dekretu z dn. 21.XII.1945 r. o publicznej gospodarce lokalami (Dz. U. z 1950 r. Nr 36, poz. 343)?"2."Czy takie zajęcie mieszkania jest przestępstwem trwałym?"- rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczne1.Przepis art. 251 k.k. jest zamieszczony w rozdziale XXXVI k.k., obejmującym przestępstwa przeciwko wolności, a brzmienie tego przepisu wyraźnie wskazuje, że chroni on wolność jednostki ludzkiej przed zmuszaniem jej za pomocą przemocy lub groźby bezprawnej do działania, zaniechania lub znoszenia, a zatem przedmiotem ochrony tego przepisu jest wolność człowieka przed bezprawnymi zamachami ze strony innych jednostek w formach działania wyżej wskazanych.Przepis art. 35 pkt 1 dekretu o publicznej gospodarce lokalami zawiera zagrożony sankcją karną zakaz samowolnego zajmowania lokali w miejscowościach objętych publiczną gospodarką lokalami, a zatem przedmiotem ochrony tego przepisu jest zapewnienie władzom kwaterunkowym swobody dysponowania wolnymi mieszkaniami w celu prawidłowego zaspokajania potrzeb mieszkaniowych ludności.W tych warunkach porównanie przedmiotów ochrony karnoprawnej w art. 251 k.k. i w art. 35 pkt 1 dekretu o publicznej gospodarce lokalami prowadzi do wniosku, że w przypadku samowolnego zajęcia mieszkania będącego w dyspozycji władzy kwaterunkowej właściwa jest kwalifikacja z tego ostatniego przepisu.Jednakże samowolne zajęcie lokalu bez uzyskania przydziału władzy kwaterunkowej może występować w dwóch różnych formach: przy użyciu przemocy lub groźby w stosunku do posiadacza lokalu posiadającego przydział, lub osoby pod której pieczą lokal ten się znajduje (administratora, dozorcy), przy czym przemoc może być stosowana bądź bezpośrednio w stosunku do osoby, bądź też przez wdarcie się i zajęcie zabezpieczonego lokalu (przypadek przemocy pośredniej).Drugą formą działania jest zajęcie samowolne mieszkania bez stosowania przemocy lub groźby.W tym drugim przypadku czyn taki stanowi przestępstwo przewidziane w art. 35 pkt 1 dekretu o publicznej gospodarce lokalami {Dz. U. Nr 36, z 1950 r. poz. 343). Natomiast w przypadku zajęcia lokalu bez przydziału władzy kwaterunkowej przy użyciu przemocy lub groźby czyn taki wypełnia dyspozycję zarówno cytowanego wyżej art. 35 pkt 1 dekretu o publicznej gospodarce lokalami, jak i art. 251 k.k. z uwagi na sposób działania sprawcy. W tych warunkach ze względu na postanowienie art. 36 k.k. do tego rodzaju czynów należy stosować kwalifikację z art. 251 k.k. jako zagrożonego surowszą sankcją karną.2.Dla rozstrzygnięcia kwestii, czy wejście w posiadanie lokalu bez uzyskania przydziału władzy kwaterunkowej jest przestępstwem trwałym, czy też popełnionym w momencie zajęcia lokalu, należy najpierw rozważyć pojęcie przestępstwa trwałego i przestępstwa o skutkach trwałych. Przestępstwem trwałym zgodnie z zasadami przyjętymi przez doktrynę prawa karnego są wszystkie tego rodzaju działania, które od chwili ich wykonania aż do ich zakończenia są przestępstwem, a więc są to działania polegające na wytworzeniu przez sprawcę takiego stanu, który od jego powstania aż do chwili zakończenia jest przestępstwem w każdym momencie jego trwania. Jako przykłady tego rodzaju przestępstw można zacytować pozbawienie człowieka wolności (art. 248 k.k.) i dezercję, które trwają od momentu ich powstania, aż do chwili ustania w jakikolwiek bądź sposób stanu przestępnego.Przestępstwa polegające na działaniu, mogą powodować zmiany w świecie zewnętrznym, a zmiany te mogą być w niektórych przypadkach bądź trwałe (np. pozbawienie człowieka wzroku), bądź też trwające pewien krótszy lub dłuższy okres czasu (np. skutki bigamii). W tych przypadkach mamy do czynienia z przestępstwami dokonanymi jednorazowo, lecz o skutkach trwałych.Na tle powyższych rozważań należy uznać, że zajęcie mieszkania bez uzyskania przydziału władzy kwaterunkowej jest przestępstwem dokonanym w momencie zajęcia lokalu i że zajmowanie tego lokalu od tej chwili aż do jego opuszczenia przez sprawcę jest tylko skutkiem dokonanego jednorazowo przestępstwa.Z uwagi na powyższe Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na postawione pytania prawne jak wyżej.