I KO 66/54

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Tadeusza K., osk. z art. 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. o ochronie interesów nabywców w obrocie handlowym (Dz. U. Nr 16, poz. 64), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora postanowił przedstawione w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Kielcach pytanie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy:"Czy dokonanie uboju i sprzedaż mięsa wieprzowego na wolnym rynku przez właściciela gospodarstwa rolnego, który po wywiązaniu się z obowiązujących dostaw żywca, otrzymał zezwolenie na ubój jednej sztuki, a dokonał uboju dwóch sztuk i sprzedał z nich mięso, stanowi przestępstwo z art. 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64) rozumiane jako czyn, przyczyniający się do zakłócenia obrotu towarowego, uprawiany świadomie w celach spekulacyjnych?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneZa producenta rolnego uważa się posiadaczy indywidualnych gospodarstw rolnych, spółdzielnie produkcyjne oraz członków tych spółdzielń (§ 2 pkt 2 Rozp. Min. Handlu W. z dn. 30.VI.1955 r. - Dz. U. Nr 27 poz. 158).Producentom tym przysługuje prawo do sprzedaży mięsa z uboju gospodarczego na zasadach określonych w powyższym rozporządzeniu.Za mięso z uboju gospodarczego uważa się nadwyżki mięsa pochodzącego z uboju zwierząt rzeźnych, wyhodowanych we właściwym gospodarstwie rolnym, pozostałe u producentów po wykonaniu obowiązkowych dostaw lub u producentów zwolnionych od tych dostaw (§ 2 pkt 1 powołanego Rozp. Min. Handlu Wewnętrznego).Wyhodowane we własnym gospodarstwie są zwierzęta hodowane w gospodarstwie przez okres co najmniej 3 miesięcy (zarządzenie Min. Skupu z dn. 30.VIII.1955 r. Monitor Polski Nr 78, poz. 946).Producent rolny, który wykonał obowiązek dostawy lub też zwolniony został od tych dostaw, jest zatem uprawniony do sprzedaży nadwyżki mięsa pochodzącego z uboju gospodarczego, winien jednak uczynić zadość warunkom określonym w powołanym rozporządzeniu Min. Handlu Wewnętrznego, do których między innymi należy posiadanie zaświadczenia stwierdzającego, że jest on uprawniony do sprzedaży stosownie do przepisów § 4 i § 6 rozporządzenia (§ 8).Ponadto winien on posiadać zezwolenie na wprowadzenie mięsa do obrotu, wydane przez organ urzędowego badania mięsa (§ 6 pkt 2 i § 17).Są to warunki wykonania uprawnień producenta rolnego do sprzedaży nadwyżek mięsa z uboju gospodarczego. Producent posiadający prawo do takiej sprzedaży nie popełnia przestępstwa spekulacji z art. 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64), bo skoro posiada materialne warunki do dokonywania sprzedaży, to nie przyczynia się do zakłócenia obrotu towarowego należącego do istotnych znamion tego przestępstwa.Jeżeli jednak dokonał sprzedaży z naruszeniem przepisów zawartych w tym rozporządzeniu, do których należy:1) sprzedaż w oznaczonym miejscu,2) posiadanie a) zaświadczenia stwierdzającego uprawnienie do sprzedaży oraz b) zezwolenia na wprowadzenie mięsa do obrotu wydanego przez organ urzędowego badania mięsa, wówczas odpowiada za wykroczenie z art. 29 ustawy z dn. 10.II.1949 r. o obrocie zwierzętami gospodarskimi i produktami uboju oraz ich przetwórstwie (Dz. U. z r. 1949 Nr 21, poz. 135 oraz z r. 1952 Nr 44, poz. 300), podlegające ukaraniu w trybie orzecznictwa karno-administracyjnego.Inaczej przedstawia się sprawa wówczas jeżeli sprawca nie posiada wspomnianego uprawnienia do uboju i sprzedaży.Przypadek taki zachodzi, między innymi, wówczas jeżeli sprzedawca nie jest producentem w rozumieniu cytowanego rozporządzenia Min. Handlu Wewnętrznego, jeżeli zatem przedmiotem sprzedaży jest mięso uzyskane ze zwierząt rzeźnych nie wyhodowanych we własnym gospodarstwie.Wówczas zgodnie z treścią § 56 tego rozporządzenia należy rozważyć i ustalić, czy naruszenie przepisów tego rozporządzenia wykracza poza istotę wykroczenia z art. 29 przytoczonej ustawy i czy nie stanowi czynu przyczyniającego się do zakłócenia obrotu towarowego, dokonanego świadomie w celach spekulacyjnych.Fakt nabycia zwierzęcia rzeźnego z naruszeniem przepisów o reglamentacji obrotu zwierzętami rzeźnymi określonych w zarządzeniu Ministerstwa Skupu (Monitor Polski z dn. 8.IX.1955 r. Nr 78, poz. 946) może mieć znaczenie, jako jedna z przesłanek dla ocenienia czy sprawca, który dokonał uboju tego zwierzęcia i sprzedawał uzyskane w ten sposób mięso, wypełnił przedmiotowe znamiona przestępstwa spekulacji, w szczególności zaś, czy przyczynił się swym czynem do zakłócenia obrotu towarowego i czy działał świadomie w celach spekulacyjnych.Czy sprawca przyczynia się do zakłócenia obrotu towarowego i czy działa w celach spekulacyjnych sąd ocenia w każdym poszczególnym przypadku, biorąc za podstawę okoliczności czynu, do których należy prawny lub bezprawny sposób nabycia, pobudki, sporadyczność lub częstotliwość działania, ilość towaru będącego przedmiotem nielegalnego obrotu itd.Niezależnie od tego przede wszystkim, nabycie zwierzęcia rzeźnego wbrew przepisom o gospodarowaniu stanowić będzie przestępstwo z art. 9 dekretu z dn. 20.X.1952 r. o gospodarowaniu artykułami obrotu towarowego i zaopatrzenia - (Dz. U. Nr 44, poz. 301). Wynika to z treści przepisu § 13 wspomnianego wyżej zarządzenia Ministra Skupu z dn. 30.VIII.1955 r., który głosi, iż osoby naruszające przepisy o obrocie zwierzętami rzeźnymi zawarte w tym zarządzeniu - podlegają ukaraniu na podstawie wspomnianego dekretu.W razie, gdy bezprawnemu obrotowi artykułami reglamentowanymi (art. 9 dekretu z dn. 20.X.52 r. - Dz. U. Nr 44, poz. 301) towarzyszy cel spekulacyjny, zwiększając przez to ujemną wartość czynu i tym samym stopień jego niebezpieczeństwa społecznego, mówić trzeba o całości przestępnej sytuacji, subsumującej ów obrót, jako o przestępstwie spekulacji (art. 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. - Dz. U. Nr 16, poz. 64), dotyczącym wszelkich towarów. Fakt, iż wspomniany obrót zagrożony jest karą najniższą 6 miesięcy więzienia, wskazuje, iż w przypadku spekulacji artykułami reglamentowanymi sądy nie powinny stosować alternatywnej kary aresztu, przewidzianej w art. 1 przytoczonego dekretu z dn. 4.III.1953 r.Z tych powodów wyjaśniono jak w sentencji.