I KR 209/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Mirski. Sędziowie: S. Fornalik, I. Śmietanka (sędzia SW deleg. do SN - sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: W. Grzeszczyk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 1978 r. sprawy Leszka Cezarego W., oskarżonego z art. 239 § 1 k.k. w związku z art. 58 k.k., i innych, z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora oraz przez obrońców wszystkich oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 9 czerwca 1978 r.co do oskarżonego Leszka Cezarego W. utrzymał wyrok w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneLeszek Cezary W. został oskarżony o to, że w okresie od sierpnia 1977 r. do dnia 23 lutego 1978 r., pełniąc funkcję związaną ze szczególną odpowiedzialnością, a mianowicie jako kierownik Zespołu Handlowego Przedsiębiorstwa Eksportu Wewnętrznego "Pewex" w B. w związku ze swoim urzędowaniem oraz działając w warunkach przestępstwa ciągłego przyjął od Stanisława K. 52.000 zł i kurtkę wartości 4.000 zł, w zamian za umożliwienie Stanisławowi K., Henrykowi K. i Władysławowi C. nabycia w podległym mu przedsiębiorstwie większej ilości atrakcyjnej tkaniny futerkowej - tj. o popełnienie czynu określonego w art. 240 pkt 1 k.k. w związku z art. 58 k.k. (...).Sąd Wojewódzki w Białymstoku wyrokiem z dnia 9 czerwca 1978 r. oskarżonego Leszka Cezarego W. uznał za winnego tego, że w okresie od dnia 25 sierpnia 1977 r. do dnia 22 lutego 1978 r. jako kierownik Zespołu Handlowego Przedsiębiorstwa Eksportu Wewnętrznego "Pewex" w B. w związku ze swoim urzędowaniem oraz działając w warunkach przestępstwa ciągłego przyjął od Stanisława K. 52.000 zł i kurtkę wartości 4.000 zł, w zamian za umożliwienie Stanisławowi K. i Władysławowi G. nabycia w podległych mu sklepach "Pewex" większej ilości tkaniny futerkowej, i za to na podstawie art. 239 § 1 k.k. w związku z art. 58 k.k. i art. 36 § 3 k.k. skazał na karę 2 lat pozbawienia wolności i 80.000 zł grzywny (...).Wyrok powyższy został zaskarżony przez prokuratora oraz przez obrońców oskarżonych (...).W rewizji prokurator zarzucił obrazę art. 240 pkt 1 k.k., polegającą na skazaniu oskarżonego Leszka Cezarego W. z art. 239 § 1 k.k. w związku z art. 58 k.k., mimo że jego działanie wyczerpało znamiona przestępstwa określonego w art. 240 pkt 1 k.k. w związku z art. 58 k.k. (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Podstawową do rozstrzygnięcia kwestią, rzutującą na kwalifikację prawną czynów wszystkich oskarżonych, jest zagadnienie, czy czyn oskarżonego Leszka Cezarego W. stanowi przestępstwo określone w art. 239 § 1 k.k. - jak to przyjął Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku - czy też - zgodnie z poglądem wyrażonym w rewizji prokuratora - wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 240 pkt 1 k.k.Sąd Wojewódzki kwestię powyższą rozważył szczegółowo w motywach zaskarżonego wyroku i stanowisko swe należycie uzasadnił. Podzielając stanowisko Sądu Wojewódzkiego w tej kwestii, należy ponadto dodać, że o odpowiedzialności na podstawie art. 240 pkt 1 k.k. decyduje nie zajmowane przez sprawcę stanowisko, lecz wykonywana przez niego konkretna funkcja, w związku z którą korzyść majątkowa lub osobista (albo ich obietnica) jest przyjmowana. Konieczność występowania takiego związku wynika z brzmienia art. 239 § 1 k.k., który wchodzi w skład dyspozycji art. 240 pkt 1 k.k. Sens takiego uregulowania polega na tym, że - z jednej strony - do czynności wykonywanych przez osobę pełniącą funkcje związane ze szczególną odpowiedzialnością należą często również i takie, z którymi nie jest związana odpowiedzialność o charakterze szczególnym; przyjęcie zatem korzyści majątkowej lub osobistej (albo ich obietnicy) w związku z taką czynnością może stanowić przestępstwo określone w art. 239 k.k., a nie w art. 240 pkt 1 k.k.; z drugiej zaś strony - pełnienie funkcji związanej ze szczególną odpowiedzialnością, chociaż łączy się często z zajmowaniem kierowniczego stanowiska, jest pojęciem samodzielnym, wobec czego może się odnosić także do osoby, która takiego stanowiska nie zajmuje, a nawet nie jest funkcjonariuszem publicznym, jeżeli pełnienie takiej, związanej ze szczególną odpowiedzialnością, funkcji powierzono jej chociażby doraźnie; w wypadku zatem, gdy w związku z taką funkcją osoba ta przyjęła korzyść materialną lub osobistą (albo ich obietnicę), odpowiadać będzie na podstawie art. 240 pkt 1 k.k., a nie art. 239 § 1 k.k.Oskarżony Leszek Cezary W. nie pełnił funkcji związanej ze szczególną odpowiedzialnością ani z racji zajmowanego stanowiska, ani w wyniku powierzenia mu - chociażby doraźnie - pełnienia takich funkcji; niewątpliwie jednak pełniona przezeń funkcja kierownika zespołu handlowego, powołanego w szczególności do organizowania sprawnej działalności i obsługiwania sklepów "Pewexu", była funkcją publiczną; korzyść majątkową przyjął on od współoskarżonych w sprawie za udzielanie im informacji o terminach dostawy tkaniny futerkowej od producenta oraz umożliwianie w inny, dostępny dla niego jako zarówno kierownika zespołu handlowego, mającego kontakt z producentem, jak i kierownika wchodzącego w skład zespołu sklepów "Pewexu", sposób nabycia w sklepach "Pewexu" znacznych ilości tej tkaniny (co do której nie było zresztą żadnych ograniczeń co do ilości sprzedawanego asortymentu).W tej sytuacji brak podstaw do twierdzenia, że czyn oskarżonego Leszka Cezarego W. stanowi przestępstwo określone w art. 240 pkt 1 k.k., a zatem zastosowana w zaskarżonym wyroku kwalifikacja prawna tego czynu jak przestępstwa przewidzianego w art. 239 § 1 k.k. (w związku z art. 58 k.k.) jest prawidłowa (...).