IV KR 78/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pustelnik. Sędziowie: R. Młynkiewicz, J. Polony (sprawozdawca). Prokurator Prokuratury Generalnej: M. Tuszyńska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Mariana K., oskarżonego z art. 240 pkt 1 k.k. w związku z art. 58 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora i przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w T. z dnia 3 października 1979 r.,przyjmując, że oskarżony Marian K. nie pełnił funkcji związanej ze szczególną odpowiedzialnością, a zatem dopuścił się przestępstwa określonego w art. 239 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 58 k.k. i tenże art. 239 § 2 k.k. stanowi podstawę jego skazania i wymiaru kary, na podstawie art. 42 § 1 k.k. orzekł dodatkowo karę zakazu zajmowania przez oskarżonego stanowisk kierowniczych przez okres 5 lat., w pozostałym zakresie zaś zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w T. - wyrokiem z dnia 3 października 1979 r. - uznał Mariana K. za winnego tego, że w okresie od czerwca 1977 r. do października 1977 r. w B., jako dyrektor miejscowego Zakładu Budownictwa Komunalnego i przewodniczący komisji kwalifikacyjnej w tym zakładzie, pełniąc funkcję związaną ze szczególną odpowiedzialnością w związku z wysłaniem pracowników do pracy na terenie innego państwa przyjął w celu osiągnięcia korzyści majątkowej - w zamian za wysłanie pracowników do prac eksportowych - od Zygmunta P. 24,000 zł, Marka S. banknoty i bony towarowe PKO o łącznej wartości 750 dolarów USA, Kazimierza K. bony towarowe PKO o łącznej wartości 200 dolarów USA, a także zażądał oraz przyjął od Jana B. 4.400 koron CSRS, a bezpośrednio od Edwarda K. 2.000 zł, Jana W. i Mariana R. po 5.000 zł, Jana R. i Waldemara K. bony towarowe PKO o wartości po 50 dolarów USA, tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 240 pkt 1 k.k. w związku z art. 58 k.k., i za to na podstawie tych przepisów i art. 36 § 3 oraz art. 40 § 1 pkt 3 k.k. skazał go na karę 4 lat pozbawienia wolności, grzywny w wysokości 100.000 zł (...) oraz orzekł karę dodatkową pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat (...).Powyższy wyrok został zaskarżony przez prokuratora i przez obrońcę oskarżonego (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Słuszny jest zarzut rewizji dotyczący oceny prawnej tego działania. Zdaniem Sądu Najwyższego, ani piastowane przez oskarżonego stanowisko, ani zakres jego kompetencji nie stwarzają podstawy do zastosowania kwalifikacji z art. 240 pkt 1 k.k. z braku przesłanek pozwalających uznać je za funkcję związaną ze szczególną odpowiedzialnością, przewidzianych w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 18 października 1974 r. - VI KZP 17/74 (OSNKW 1975, z. 1 poz. 1).Po pierwsze - kierowanie przedsiębiorstwem niezbyt wielkiej rangi i zasięgu, jakim jest Zakład Budownictwa Komunalnego w B., nie wymaga aż ponad przeciętnego, a więc "wysokiego stopnia" zaufania publicznego, o którym mowa w cytowanej uchwale.Po drugie - trudno podzielić pogląd, jakoby kwalifikowanie pracowników do prac eksportowych miało w tym wypadku tak wielkie znaczenie dla interesów gospodarczych państwa, jakie mu w niniejszej sprawie przypisano. Jednostkowe wypadki skierowania do Czechosłowacji osób, które - mimo wykonywania w kraju zawodów o określonych kwalifikacjach - nie sprostały wyższym wymaganiom zagranicznego kontrahenta, nie zaważyło generalnie na współpracy z nim. W konkretnej zaś sytuacji etatowej tego zakładu (limit zatrudnienia), przy dużym zapotrzebowaniu do prac eksportowych - i jednoczesnym deficycie - fachowców niektórych specjalności (jak np. spawacze), nie można było faktycznie dochować zasad wysłania w pierwszej kolejności własnych pracowników lub pracowania przez kandydatów od 3 do 6 miesięcy w wymienionym zakładzie.Nie sposób także zgodzić się z argumentacją aktu oskarżenia, że decyzje kwalifikujące do wyjazdu za granicę dotyczyły żywotnych interesów obywateli, a mianowicie ich prawa do pracy i wynagrodzenia, skoro zgłaszającym się kandydatom "na eksport" w każdym razie nie groziło w Polsce bezrobocie, mają bowiem potrzebne i poszukiwane również w kraju zawody, gwarantujące im zatrudnienie i dobrą pracę.Po trzecie - niezależnie od tego, jakie znaczenie należałoby przypisać omawianym decyzjom z punktu widzenia interesów państwa i obywateli - nie można przy ocenie prawnej pomijać tej okoliczności, że oskarżony podejmował swe decyzje samodzielnie i jednoosobowo z przekroczeniem swoich uprawnień, a mianowicie wbrew zarządzaniu dyrektora kombinatu - powołującemu w tym celu specjalną komisję kwalifikacyjną pod przewodnictwem Marka K., która jednak faktycznie nie działała, ponieważ tenże zmonopolizował jej funkcje.Takie zaś uzurpowanie sobie przez sprawcę przyjmującego korzyść majątkową funkcji związanej ze szczególną odpowiedzialnością nie może skutkować stosowania do niego art. 240 pkt 1 k.k.Z powyżej wyszczególnionych powodów Sąd Najwyższy poprawił kwalifikację prawną przypisanego oskarżonemu przestępstwa ciągłego - na art. 239 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 58 k.k., modyfikując też odpowiednio opis jego działania (...).