V KR 25/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Regent-Lechowicz (sprawozdawca). Sędziowie: J. Cieślak, M. Szczepański.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Rotasiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu między innymi sprawy Haliny B., oskarżonej z art. 240 pkt 1 i art. 244 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez oskarżoną od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 18 listopada 1977 r.zmienił zaskarżony wyrok w stosunku do Haliny B. w ten sposób, że: przypisany oskarżonej Halinie B. w pkt II zaskarżonego wyroku czyn zakwalifikował z art. 239 § 3 i art. 266 § 1 k.k. w związku z art. 58 oraz 10 § 2 k.k. i przyjmując za podstawę skazania art. 239 § 3 k.k. wymierzył Halinie b. karę pozbawienia wolności w rozmiarze 1 roku i 6 miesięcy, utrzymując w mocy orzeczenie o karze grzywny i karze dodatkkowej (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Łodzi yrokiem z dnia 18 listopada 1977 r. uznał między innymi za winną oskarżoną Halinę B. tego, że:a) w czasie od dnia 1 października 1973 r. do dnia 31 grudnia 1974 r. w P. jako starsza księgowa miejscowego POM, wiedząc o tym, iż w magazynie głównym ymienionego ośrodka zaistniał niedobór ilościowy etyliny oraz oleju napędowego, uzależniła zmniejszenie tego niedoboru od przyjęcia korzyści majątkoej i przyjęła od kierownika tego magazynu Jacka W. 7.000 zł, a w zamian za to dwukrotnie zaksięgowała dokument rozchodowy Wz w kartotece ilościowo-wartościowej na 988 litrów etyliny wartości 8.802 zł, dokonała przesunięcia w kartotece ilościowo-wartościowej dowodu Pz na 3.000 litrów etyliny wartości 15.000 zł z dnia 25 października 1973 r. na dzień 25 listopada 1973 r., do wystawionego dowodu Wz z dnia 1 czerwca 1974 r. dla Zakładów Napraw Mechanizacji Rolnictwa w Z. przed cyfrą 830 litrów dopisała "1", pomniejszając niedobór w magazynie paliw o 1000 litrów etyliny wartości 9.000 zł, tj. popełnienia czynu określonego w art. 239 § 1 k.k. w związku z art. 240 pkt 1 i art. 266 § 1, art. 58, 10 § 2 k.k., i na podstawie art. 240 pkt 1 i art. 36 § 3 k.k. skazał oskarżoną Halinę B. na karę 3 lat pozbawienia wolności i 10.000 zł grzywny, z zamianą na wypadek nieuiszczenia w terminie na zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień tej kary jako równoważny grzywnie w kwocie 100 zł; ponadto na podstawie art. 42 § 1 k.k. sąd orzekł wobec oskarżonej Haliny B. zakaz zajmowania stanowiska kierowniczego i materialnie odpowiedzialnego przez okres 3 lat;b) w 1975 r. w P., powołując się na znajomości miejscowego dyrektora POM, podjęła się pośrednictwa w załatwieniu sprawy przydziału mieszkania dla Urszuli P., w zamian za co przyjęła od niej korzyść majątkową w postaci 5.000 zł, i za ten czyn na podstdawie art. 244 i 36 § 3 k.k. skazał oskarżoną na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 5.000 zł grzywny, z zamianą na wypadek nieuiszczenia w terminie na zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień tej kary jako równoważny grzywnie w kwocie 100 zł; ponadto na podstawie art. 66 i 70 § 1 k.k. Sąd Wojewódzki wymierzył Halinie B. karę łączną pozbawienia wolności i grzywny w rozmiarze 3 lat i 10.000 zł (...).Powyższy wyrok zaskarżyła oskarżona.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ustalenia faktyczne Sądu Wojewódzkiego dotyczące czynu przypisanego oskarżonej w pkt II zaskarżonego wyroku, zakwalifikowanego jako przestępstwo określone w art. 239 § 1 k.k. w związku z art. 240 pkt 1 i art. 266 § 1 k.k. oraz w związku z art. 58 i 10 § 2 k.k., nie budzą wątpliwości, znajdują bowiem oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym.Sąd pierwszej instancji rozważył wyjaśnienia składane przez współoskarżonego Jacka W. w postępownaiu przygotowawczym i podczas rozprawy, konfrontując zachodzące w tych wyjaśnieniach sprzeczności oraz uznał, że zmiana wyjaśnień w toku rozprawy przez oskarżonego Jacka W. w części dotyczącej oskarżonej Haliny B. podyktowana była chęcią obrony tej oskarżonej. Sąd Wojewódzki trafnie przy tym zauważył, że tłumaczenie przez oskarżonego Jacka W. zmiany w wyjaśnieniach podczas rozprawy wykazuje niekonsekwencję, naiwność i brak logiki, naco dodatkowo wskazuje treść listu wysłanego przez Jacka W. do żony.Mając na względzie fakt, że w toku postępowania przygotowawczego oskarżony Jacek W. szczegółowo i - jak to trafnie zaznaczył Sąd Wojewódzki - spontanicznie przyznał się do wręczenia materialnej korzyści oskarżonej Halinie B. w zamian za zmniejszenie niedoboru paliw w magazynie głównym, należy uznać, że dokonana przez sąd pierwszej instancji ocena dowodu w postaci wyjaśnień oskarżonego Jacka W. została podjęta po rozważeniu całokształtu okoliczności wiążących się z tymi wyjaśnieniami, nie zawiera luk, jest logiczna i nie można tej ocenie zarzucić cech dowolności. Odmienny pogląd, jaki w tym względzie prezentuje rewizja, nie jest słuszny i przekonująco umotywowany.Bezsporne jest w sprawie, że oskarżona Halina B. z racji zakresu swoich uprawnień i obowiązków służbowych miała dostęp do kartoteki materiałowej dotyczącej paliwa. Sąd Wojewódzki słusznie zajął stanowisko, że dowodami wspierającymi prawdomówność współoskarżonego Jacka W. są zeznania świadków Zofii C. i Urszuli P., oraz ustosunkował się do tych argumentów, które obrońca oskarżonej podnosił przed sądem pierwszej intancji, zmierzając do podważenia wiarygodności zeznań świadka Urszuli P. Godzi się przy tym zaznaczyć, że w rewizji pisemnej obrońca oskarżonej powraca do tych argumentów, które zostały już rozważone przez sąd pierwszej intancji.Reasumując należy uznać, że sąd pierwszej instancji oparł ustalenia faktyczne dotyczące sposobu i rozmiarów popełnionego przez Halinę P. czynu na całokształcie okoliczności oraz w następstwie prawidłowo dokonanej oceny zebranych dowodów.Sąd Najwyższy nie podzielił jednak stanowiska sądu Wojewódzkiego co do przyjętej w zaskarżonym wyroku kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonej Halinie B.Uznanie, że oskarżona Halina B. pełniła funkcję publiczną związaną ze szczególną odpowiedzialnością (art. 240 pkt 1 k.k.), jest wnioskiem błędnym.Fakt, że określone stanowisko służbowe wiąże się z kierowaniem kilkuosobowym zspołem pracowników, nie stanowi wystarczającej przesłanki do uznania, że jst to funkcja związana ze szczególną odpowiedzialnością w rozumieniu art. 240 pkt 1 k.k.Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 18 października 1974 r. - VII KZP 17/74 (OSNKW 1975, z. 1 poz. 1) wyjaśnił, że za funkcję związaną ze szczególną odpowiedzialnością należy uważać tylko taką funkcję, której powierzenie określonej osobie łączy się z wysokim stopniem zaufania publicznego, a której pełnienie polega na samodzielnym podejmowaniu decyzji, mogących wywołać istotne skutki w sferze zarówno interesów Państwa, jak i żywotnych intresów grupy obywateli lub jednostki.Jak wynika z dowodów zebranych w niniejszej sprawie, oskarżona Halina B. pełniła funkcję starszej księgowej. Bezpośrednimi zwierzchnikami oskarżonej byli główny księgowy i jego zastępca. Stanowisko starszej księgowej nie jest stanowiskiem kierowniczym, które łączy się z pełnieniem funkcji związanej ze szczególną odpowiedzialnością.Sąd Wojewódzki błędnie ocenił charakter wykonywanej przez oskarżoną Halinę B. funkcji i nie rozważył, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyraźnie wskazano, że za osobę pełniącą funkcję związaną ze szczególną odpowiedzialnością w rozumieniu art. 240 pkt 1 k.k. uznać można głównego księgowgo, jako powołanego do czuwania, aby działalność danej jednostki gospodarki uspołecznionej odbywała się zgodnie z prawem (OSNKW 1971, z. 5, poz. 63), a tej funkcji - jak wskazano wyżej - owskażona Halina B. nie pełniła.Ze względu na to Sąd Najwyższy dokonał zmiany zaskarżonego wyroku w części dotyczącej czynu przypisanego oskarżonej Halinie B. w pkt II zaskarżonego wyroku i przyjął, że czyn oskarżonej stanowi przestępstwo określone w art. 239 § 3 i art. 266 § 1 k.k. w związku z art. 58 i 10 § 2 k.k.