I KR 245/81
WyrokIzba Karna1981-11-23
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sfałszowanie dokumentacji przez sprawcę niedoboru w celu jego ukrycia jest wystarczającym dowodem na zagarnięcie mienia społecznego, jeśli nie zostanie ustalony zamiar zagarnięcia?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że sam fakt ujawnienia i ustalenia niedoboru, a także sfałszowanie dokumentacji przez sprawcę w celu jego ukrycia, nie stanowią wystarczających dowodów na zagarnięcie mienia społecznego. Kluczowe jest ustalenie zamiaru zagarnięcia mienia. Brak takich ustaleń uniemożliwia przypisanie odpowiedzialności za przestępstwo zagarnięcia mienia społecznego.Stan faktyczny
Oskarżony, pełniąc funkcję magazyniera, doprowadził do powstania niedoboru w magazynie Spółdzielni Kółek Rolniczych w wysokości 263.914,60 zł. W celu ukrycia tego niedoboru sfałszował dokumentację sprzedaży nawozów sztucznych. Sąd Wojewódzki uznał go winnym przestępstwa z art. 218 § 1 k.k. (nieumyślne nie dopełnienie obowiązków w zakresie ochrony mienia społecznego) i skazał go na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz grzywnę. Prokurator zaskarżył wyrok, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych i domagając się przypisania oskarżonemu przestępstwa zagarnięcia mienia społecznego (art. 201 k.k. w zw. z art. 266 § 4 k.k.).Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego, uznając rewizję prokuratora za bezzasadną.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Hapon. Sędziowie: S. Fornalik, W. Ochman (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Sowiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Włodzimierza S., oskarżonego z art. 201 i 266 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w R. z dnia 1 lipca 1981 r.utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneWłodzimierz S. oskarżony został o to, że w okresie od lipca 1979 r. do kwietnia 1980 r. w D., pełniąc funkcję magazyniera Spółdzielni Kółek Rolniczych w C., pobrał od rolników pieniądze za sprzedawane im nawozy sztuczne w ogólnej wysokości 263.914,60 zł i nie odprowadził ich do kasy, lecz zabrał je w celu przywłaszczenia, a następnie w celu ukrycia braku sfałszował dowody sprzedaży nawozów sztucznych o łącznej wartości 227.597 zł, działając w ten sposób na szkodę wymienionej Spółdzielni Kółek Rolniczych w C. - tj. o popełnienie czynu określonego w art. 201 k.k. w zw. z art. 266 § 1 i art. 10 § 2 k.k.Sąd Wojewódzki w R. wyrokiem z dnia 1 lipca 1981 r.:1) oskarżonego Włodzimierza S. uznał za winnego tego, że w okresie od lipca 1979 r. do dnia 14 czerwca 1980 r. w D., pełniąc funkcję magazyniera Spółdzielni Kółek Rolniczych w C., umyślnie nie dopełnił obowiązku w zakresie ochrony i gospodarowania nawozami mineralnymi i wapnem, stanowiącymi własność społeczną, przez to, że tworzył dokumentację niezgodną z faktycznie dokonanymi operacjami magazynowymi, nie zabezpieczył nawozów przed szkodliwymi dla nich warunkami atmosferycznymi oraz przed kradzieżą, korzystając z urlopu pozostawił magazyn bez zabezpieczenia i przekazania go następcy, czym stworzył możliwość powstania niedoboru, i istotny niedobór w wysokości 263.914,60 zł rzeczywiście nastąpił, a oskarżony powstanie niedoboru mógł i powinien przewidzieć - tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 218 § 1 k.k., i za to na podstawie art. 218 § 1 k.k. skazał go na karę 3 lat pozbawienia wolności;2) na podstawie art. 73 § 1 i 2, art. 74 § 1 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności zawiesił oskarżonemu warunkowo na okres próby wynoszący 4 lata i na podstawie art. 75 § 1 k.k. orzekł wobec niego grzywnę w wysokości 35.000 zł (...).Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył prokurator i w rewizji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a polegający na uznaniu, że oskarżony Włodzimierz S. dopuścił się jedynie przestępstwa określonego w art. 218 § 1 k.k., podczas gdy w rzeczywistości oskarżony, przyjmując pieniądze od nabywców nawozów w czasie nieobecności kasjerki Krystyny K. i nie oddając ich do kasy Spółdzielni Kółek Rolniczych w C., a ponadto fałszując dowody sprzedaży nawozów sztucznych w celu ukrycia braku towarowo-pieniężnego powstałego w ciągu jednego roku w wysokości 263.914,60 zł, działaniem swym wyczerpał dyspozycje przestępstwa przewidzianego w art. 201 k.k. w zw. z art. 266 § 4 i art. 10 § 2 k.k. (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nie jest zasadna (...).(...) Druga część zarzutu rewizji prokuratura dotyczy kwestii wystawienia przez oskarżonego fałszywych dokumentów w związku z ujawnieniem w magazynie niedoboru w celu jego ukrycia.Istotnie - oskarżony dokonał przerobienia dokumentów w związku ze stwierdzonym niedoborem w prowadzonym przez niego magazynie w celu - jak wyjaśnił - tymczasowego ukrycia niedoboru, co do wysokości którego był chociażby ogólnie zorientowany jeszcze przed jego ujawnieniem przez komisje remanentowe i rozliczeniem magazynu przez księgowość, lecz - jak twierdził - mienia społecznego nie zagarnął.W związku z tym stwierdzić należy, że po pierwsze - sam fakt ujawnienia i ustalenia niedoboru nie stwarza podstawy do twierdzenia, że mienie w wysokości ustalonego niedoboru lub w jego części zostało przez jego sprawcę zagarnięte, po drugie - także sfałszowanie dokumentacji przez sprawcę niedoboru w celu jego ukrycia nie jest jeszcze dostatecznym dowodem tego, że nastąpiło zagarnięcie mienia społecznego w ramach stwierdzonego niedoboru, a po trzecie - również z nieustalenia innych okoliczności, mogących mieć wpływ na powstanie niedoboru (kradzieże, zniszczenie towaru z powodu braku należytego jego zabezpieczenia, nieprawidłowe prowadzenie dokumentacji magazynowej, nienależyte zabezpieczenie towaru w magazynie), nie wynika bezpośrednio wniosek, że towar z magazynu został przez sprawcę niedoboru zagarnięty, jeżeli nie zostanie ustalony zamiar zagarnięcia mienia.Sąd Wojewódzki, oceniając materiał dowodowy w sprawie, słusznie stwierdził, że brak podstaw do uznania oskarżonego za winnego zagarnięcia mienia społecznego, przypisując oskarżonemu odpowiedzialność za przestępstwo określone w art. 218 § 1 k.k.W tej sytuacji wszechstronne rozważania Sądu Wojewódzkiego i prawidłową ocenę materiału dowodowego należało podzielić i zaskarżony wyrok utrzymać w mocy (...).
Powiązane orzeczenia
- IV K 315/61 1962-06-19Czy nakłonienie kasjerki do potwierdzenia niezgodnie z prawdą dowodów wpłat w celu ukrycia części niedoboru stanowi odrębny czyn od przywłaszczenia całości mienia społecznego, a jeśli tak, czy zachodzi między nimi zbieg…
- V KRN 138/70 1970-10-13Czy czyny polegające na przywłaszczeniu pieniędzy społecznych poprzez fałszowanie dokumentacji i udzielanie nieuprawnionych pożyczek, kwalifikowane jako przestępstwo z art. 286 § 2 d.k.k., mogą być uznane za zagarnięcie…
- IV KR 10/78 1978-03-02Czy niedokładność inwentaryzacji mienia społecznego przedsiębiorstwa może stanowić podstawę do kwestionowania jego własności w kontekście odpowiedzialności karnej za jego zagarnięcie?
- II KR 69/73 1973-08-23Czy można uznać całą kwotę niedoboru w sklepie za zagarniętą przez oskarżonych, jeśli dowody wskazują jedynie na częściowe przyznanie się do zabierania towarów i pieniędzy na potrzeby własne oraz na łapówki, a reszta nie…
- IV KR 186/88 1988-10-14Czy Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił odpowiedzialność karną oskarżonych za zagarnięcie mienia społecznego, w szczególności w zakresie określenia wartości zagarniętego mienia i strony podmiotowej czynu, uwzględniając zas…
Powołane przepisy
art. 201art. 201 KKart. 266 § 1art. 10 § 2 KKart. 218 § 1 KKart. 73 § 1art. 74 § 1 KKart. 75 § 1 KKart. 266 § 4§ 1§ 2§ 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.