IV K 315/61

WyrokIzba Cywilna1962-06-19

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nakłonienie kasjerki do potwierdzenia niezgodnie z prawdą dowodów wpłat w celu ukrycia części niedoboru stanowi odrębny czyn od przywłaszczenia całości mienia społecznego, a jeśli tak, czy zachodzi między nimi zbieg realny?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że przywłaszczenie przez kierowniczkę sklepu powierzonych jej towarów lub gotówki, a następnie nakłonienie przez nią kierowniczki punktu kasowego do wystawienia niezgodnego z prawdą dowodu wpłaty w celu ukrycia części spowodowanego niedoboru, stanowią dwa odrębne czyny przestępcze. Pomiędzy tymi czynami zachodzi stosunek zbiegu realnego z art. 31 k.k., ponieważ są one różne w znaczeniu naturalnym i skierowane przeciwko różnym dobrom chronionym przez prawo. Przepis art. 2 § 1 ustawy o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej chroni mienie społeczne przed zagarnięciem, natomiast art. 287 k.k. chroni prawdę w urzędowaniu i zaufanie do urzędnika.
Stan faktyczny
Stanisława M., kierowniczka sklepu, została oskarżona o przywłaszczenie gotówki lub towarów o wartości około 21.000 zł oraz o nakłonienie kasjerki do potwierdzenia niezgodnie z prawdą dowodów wpłat na tę kwotę w celu ukrycia niedoboru. Sąd Wojewódzki skazał ją za ten czyn. Oskarżona wniosła rewizję, zarzucając m.in. obrazę przepisów procesowych i materialnych oraz brak zastosowania art. 61 k.k. Sąd Najwyższy utrzymał wyrok w mocy, poprawiając kwalifikację prawną czynu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok co do oskarżonej Stanisławy M., poprawiając kwalifikację prawną przypisanego jej czynu na art. 293 w związku z art. 287 § 2 k.k.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaS.N. w sprawie Stanisławy M., oskarżonej z art. 26 k.k. w związku z art. 287 § 2 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżoną rewizji od wyroku S.Woj. w W. z dnia 8 marca 1961 r. na podstawie art. 375, art. 387 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok co do oskarżonej Stanisławy M., poprawiając kwalifikację prawną przypisanego jej czynu na art. 293 w związku z art. 287 § 2 k.k. (...).Stanisława M. została oskarżona o to, że: w celu osiągnięcia dla siebie korzyści majątkowej nakłoniła Aleksandrę Z. - kasjerkę Punktu Kasy Spółdzielczej do potwierdzenia niezgodnie z prawdą dowodów wpłat utargów sklepowych na kwotę około 21.000 zł - mimo niewpłacenia tejże kwoty przez nią do kasy, tj. o czyn z art. 26 k.k. w związku z art. 287 § 2 k.k.Uzasadnienie faktyczneS.Woj. w W. wyrokiem z dnia 8 marca 1961 r. skazał za ten czyn Stanisławę M. na 1 rok więzienia, 2.000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 20 dni więzienia oraz orzekł w stosunku do niej utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat.Od wyroku tego założyła rewizję oskarżona.Rewizja oskarżonej Stanisławy M. wnosząc o uchylenie wyroku i umorzenie postępowania, względnie uniewinnienie oskarżonej lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę wyroku przez zastosowanie art. 61 k.k., zarzuciła:1)obrazę art. 3 k.p.k. przez osądzenie oskarżonej za czyn polegający na ukryciu za pomocą fałszywego dokumentu powstałego w jej sklepie niedoboru w wysokości około 21.000 zł, podczas gdy czyn ten jest tylko fragmentem zarzucanego jej w odrębnym postępowaniu zagarnięcia kwoty ponad 46.000 zł,2)obrazę art. 8, art. 320 i art. 339 k.p.k. przez nierozważenie, iż stanowiące jedyny dowód przemawiający przeciwko oskarżonej zeznania świadka Aleksandry Z. nie zasługują na wiarę, bowiem gdyby istotnie oskarżona zabiegała u niej o ukrycie niedoboru, to prosiłaby ją o wystawienie fikcyjnego dowodu wpłaty na sumę odpowiadającą wysokości całego manka (ok. 33.000 zł), a nie tylko jego części (ok. 21.000 zł),3)obrazę art. 61 k.k. przez niezastosowanie tego przepisu, mimo że fakt posiadania przez oskarżoną trojga nieletnich dzieci uzasadnia warunkowe zawieszenie wykonania kary.W uzasadnieniu S.N. wyraził następujący pogląd prawny:Zarzuty rewizji oskarżonej nie są słuszne.1) Stanisława M. została oskarżona z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) o to, że w okresie od 30 listopada 1958 r. do 1 grudnia 1959 r. w S.Ś., jako kierowniczka sklepu artykułów gospodarstwa domowego, należącego do G.S. "Samopomoc Chłopska" z powierzonego jej pieczy sklepu przywłaszczyła sobie gotówkę lub towary wartości 46.598 zł. Sprawa ta dotychczas nie została rozstrzygnięta.Zagarnięcie przez kierowniczkę sklepu powierzonych jej towarów, względnie gotówki, pochodzącej z ich sprzedaży, a następnie nakłonienie przez nią kierowniczki punktu kasowego GKS do wystawienia jej niezgodnego z prawdą dowodu wpłaty pewnej kwoty celem ukrycia części spowodowanego niedoboru - stanowią dwa odrębne czyny przestępcze, przy czym pomiędzy tymi czynami zachodzi stosunek zbiegu realnego z art. 31 k.k. (por. orzeczenie SN ZO 429/36, 70/38).Czyny te, różne w znaczeniu naturalnym, skierowane zostały przeciwko różnym dobrom chronionym przez prawo, albowiem przepis art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. ma na celu chronić mienie społeczne przed zagarnięciem, natomiast przedmiotem obrony prawnej w art. 287 k.k. jest prawda w urzędowaniu i zaufanie zarówno władzy przełożonej, jak i ogółu obywateli do wszystkiego tego, co urzędnik stwierdza (por. orzeczenie SN ZO 255/36 oraz Państwo i Prawo 1960/5-6 i 1952/2).Rozpoznanie więc odrębne obu czynów oskarżonej nie narusza prawa procesowego, ani materialnego, jakkolwiek z punktu widzenia prawidłowego wymiaru sprawiedliwości było celowe rozpoznanie obu spraw łącznie przez jeden sąd orzekający.2) S.Woj., orzekając o winie oskarżonej, oparł ustalenia faktyczne na zeznaniach świadka A.Z., natomiast nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonej. Jeżeli zważyć, że świadek A.Z. złożyła odnośnie czynu zarzucanego oskarżonej zeznania jasne i stanowcze, że zeznania tego świadka, złożone w sprawie niniejszej i w sprawie k.p. 1018/60 całkowicie się pokrywają, a nadto znajdują oparcie w zeznaniach świadka Ch., rewidenta, który stwierdził, że kwota 21.000 złotych wchodziła w skład spowodowanego przez oskarżoną niedoboru, pogląd Sądu I instancji odnośnie oceny wiarygodności wyjaśnień oskarżonej i zeznań świadka A.Z. należało uznać za trafny i prawidłowy.3) Wymierzona oskarżonej kara zbliżona jest do dolnej granicy ustawowego zagrożenia, a więc nie może być uznana za rażąco surową. Przytoczone w rewizji warunki rodzinne oskarżonej nie mogą być podstawą do zastosowania dobrodziejstwa z art. 61 k.k., skoro oskarżona pozostaje nadal pod zarzutem zagarnięcia mienia społecznego w innej sprawie.Poza ramami rewizji również należy zauważyć, że S.Woj. błędnie zastosował do czynu oskarżonej, jako przestępstwa urzędniczego, przepis art. 26 k.k. zamiast art. 293 k.k., wobec czego SN w oparciu o przepis art. 387 k.p.k. sprostował odpowiednio kwalifikację prawną czynu przypisanego oskarżonej.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 26 KKart. 287 § 2 KKart. 375art. 387 KPKart. 293art. 61 KKart. 3 KPKart. 8art. 320art. 339 KPKart. 2 § 1art. 31 KK

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.