I KR 91/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Staszkiewicz. Sędziowie: dr J. Bratoszewski (sprawozdawca), J. Szamrej.Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Miernik.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 1973 r. sprawy Henryka D., oskarżonego z art. 11 § 2 k.k. w związku z art. 148 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 20 stycznia 1973 r.utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 1973 r. uznał oskarżonego Henryka D. za winnego tego, że w dniu 14 stycznia 1972 r. w G., działając w stanie ograniczonej w znacznym stopniu zdolności rozpoznania znaczenia czynu i kierowania swym postępowaniem, w zamiarze pozbawienia życia przez otrucie swego ojca Dionizego D., wiedząc, iż będzie on spożywał uprzednio przygotowaną herbatę, dosypał mu do niej pięciowodnego hydrantu siarczanu miedzi, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął, gdyż nie uświadomił sobie, że dokonanie zamierzonego przestępstwa nie jest możliwe ze względu na to, iż użyty środek chemiczny nie mógł wywołać skutku śmiertelnego zarówno ze względu na jego ilość, jak i właściwości powodujące natychmiastową reakcję obronną organizmu.Za ten czyn - na podstawie art. 11 § 2 k.k. w związku z art. 148 § 1 i art. 25 § 2 k.k. oraz stosując art. 57 § 1 i 3 pkt 1 k.k. - oskarżony został skazany na 3 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności.Od wyroku tego wniósł rewizję obrońca oskarżonego, zarzucając rażącą surowość wymierzonej oskarżonemu kary na skutek niedostatecznego uwzględnienia tego, że w stosunku do oskarżonego istniał zbieg podstaw do nadzwyczajnego złagodzenia kary określonego w art. 25 § 1 i art. 12 § 2 k.k. i że spowodowane przez oskarżonego skutki były znikome, gdyż ojcu oskarżonego nic się nie stało i w rzeczywistości nic złego stać się nie mogło.W konkluzji rewizja domaga się zmiany zaskarżonego wyroku przez złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary z zastosowaniem art. 12 § 2 k.k. (in fine).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nie jest zasadna.Wprawdzie przepis art. 12 § 2 k.k. dotyczący odpowiedzialności za tzw. usiłowanie nieudolne przewiduje możliwość zastosowania wobec sprawcy nadzwyczajnego złagodzenia kary, a nawet odstąpienia od jej wymierzenia, jednakże już przewidziana w samej ustawie możliwość gradacji odpowiedzialności takiego sprawcy: 1) odpowiedzialność zwykła, 2) nadzwyczajne złagodzenie kary, 3) odstąpienie od wymierzenia kary - wskazuje, że z ostatniej ewentualności korzystać należy w wyjątkowych wypadkach.Do takich wypadków można by np. zaliczyć sytuacje, gdy użyty przez sprawcę środek w sposób oczywisty nie nadaje się do wywołania zamierzonego skutku, a ponadto przewidziane w części szczególnej kodeksu karnego zagrożenie ustawowe za dany czyn jest stosunkowo niewielkie, a więc zastosowanie do sprawcy nadzwyczajnego złagodzenia kary sprawiałoby, że kara ta byłaby tak minimalna, iż jakościowo byłaby zbliżona do całkowitego odstąpienia od jej wymierzenia.W niniejszej sprawie żadna z takich sytuacji nie występuje.Oskarżony dopuścił się usiłowania zbrodni zabójstwa zagrożonego karą od 8 lat pozbawienia wolności, a co ważniejsze - użyty przez niego do otrucia ojca środek chemiczny w postaci pięciowodnego hydrantu siarczanu miedzi (tzw. siny kamień) jest powszechnie traktowany jako trujący i w ogóle zdatny do osiągnięcia zamierzonego przez oskarżonego skutku.Jeżeli skutek ten nie nastąpił wskutek reakcji obronnej organizmu i wydalenia trucizny, co jest na ogół - jak wynika z opinii Instytutu Ekspertyz Sądowych w K. - dość typową reakcją, to jednak działanie oskarżonego spowodowało pewne zagrożenie co najmniej dla zdrowia pokrzywdzonego, a w każdym razie nie może być uznane za błahe, wykazujące minimalny tylko stopień społecznego niebezpieczeństwa.Również istnienie dwóch podstaw do nadzwyczajnego złagodzenia kary, a mianowicie określonych w art. 25 § 2 i art. 12 § 2 k.k., nie uzasadnia jeszcze łagodniejszego, niż to uczynił Sąd Wojewódzki, potraktowania oskarżonego, nawet w razie uwzględnienia dotychczasowej nienagannej jego opinii i młodocianego wieku oraz szczególnej sytuacji rodzinnej, w której się wychowywał i znalazł.Nie można bowiem przeoczyć, że przyjęcie przez biegłych, iż oskarżony działał z ograniczoną w stopniu znacznym poczytalnością, nastąpiło nie z powodu stwierdzenia u niego jakichś trwale istniejących wad psychoorganicznych czy niedorozwoju umysłowego, ale uwzględnia szczególnej sytuacji stresowej, w jakiej się znalazł na tle konfliktów między jego rodzicami.Zważywszy ponadto, że czyn jego nie miał charakteru reakcji nagłej na jakieś subiektywnie odczuwane nieprawidłowe zachowanie jego ojca tego dnia, lecz był zaplanowany i zrealizowany "na zimno", nie można uznać, by kara wymierzona oskarżonemu, odbiegająca przecież w stopniu znacznym od minimum zwykłego ustawowego zagrożenia, przedstawiała się jako rażąco surowa. Karę tę uznać należy za współmierną zarówno do stopnia napięcia złej woli oskarżonego, jak i szkodliwości społecznej jego czynu, wobec czego także wzgląd na społeczne oddziaływanie kary nie pozwala na ewentualne jej złagodzenie.Z tych powodów Sąd Najwyższy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, orzekając o kosztach zgodnie z art. 547 § 1 k.p.k. oraz art. 9 i 15 dekretu z dnia 23 stycznia 1947 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych (Dz. U. Nr 19, poz. 73 z późn. zm.).