II K 122/57
WyrokIzba Karna1957-01-15
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd powinien pominąć opinię biegłych psychiatrów dotyczącą poczytalności oskarżonego, jeśli ustalenia sądu pozostają w sprzeczności z tą opinią, a oskarżony powołuje się na stan upojenia alkoholowego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że pominięcie opinii biegłych lekarzy psychiatrów, którzy stwierdzili wyłączoną poczytalność oskarżonego lub znaczące ograniczenie kierowania jego postępowaniem, stanowi uchybienie. Zgodnie z art. 17 § 1 k.k., oskarżony nie podlega karze, gdy jego poczytalność jest wyłączona lub znacząco ograniczona z powodu innych zakłóceń czynności psychicznej, w tym silnego upojenia alkoholowego. Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał sprawy z tego punktu widzenia, co skutkowało uchyleniem wyroku.Stan faktyczny
Jerzy K. został skazany przez Sąd Wojewódzki w Katowicach za zabójstwo Jana W. na dziesięć lat więzienia. Oskarżony odwołał się od wyroku, zarzucając m.in. obrazę przepisów dotyczących ustalenia jego poczytalności wbrew opinii biegłych psychiatrów, którzy stwierdzili wyłączoną poczytalność lub znaczące ograniczenie kierowania postępowaniem z powodu upojenia alkoholowego. Prokurator z kolei zarzucił rażącą łagodność kary.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego K., osk. z art. 225 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego i Prokuratora miasta Świętochłowic rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 15 stycznia 1957 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał temuż sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 15 stycznia 1957 r. skazany został oskarżony Jerzy K. z art. 225 § 1 k.k. na dziesięć lat więzienia za to, że w zamiarze pozbawienia życia Jana W. uderzył go nożem w szyję po stronie prawej powodując ranę kłutą szyi, przecięcie dużego szyjnego naczynia krwionośnego z późniejszym wykrwawieniem i w następstwie śmierć.Wyrok ten zaskarżyli rewizjami oskarżony i prokurator.I. Rewizja oskarżonego powyższemu wyrokowi zarzuca:a)obrazę art. 320 i 339 § 1 k.p.k. przez sprzeczne z opinią biegłych lekarzy psychiatrów ustalenie, iż oskarżony zdawał sobie sprawę ze znaczenia czynu i w pełni mógł kierować swym postępowaniem.b)obrazę art. 225 § 1 k.k. przez ustalenie, że oskarżony działał w zamiarze pozbawienia życia Jana W. i błędne skwalifikowanie czynu oskarżonego stanowiącego przestępstwo z art. 230 § 2 k.k. jako umyślne zabójstwo z art. 225 § 1 k.k.,c)rażącą surowość kary w stosunku do czynu.II. Rewizja prokuratora zarzuca, rażącą łagodność kary wymierzonej oskarżonemu.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zarzut streszczony pod I a) jest zasadny.Oskarżony bronił się tym, że samego momentu zajścia z Janem W. nie pamięta, bo był mocno pijany.Sąd Wojewódzki obronę tę odrzucił, ustalając, iż oskarżony w pełni zdawał sobie sprawę ze znaczenia swego czynu i mógł kierować swym postępowaniem.Powyższe ustalenie pozostaje w sprzeczności z opinią biegłych lekarzy Dr a Władysławy W. neurologa psychiatry, oraz Dra Stanisława G., neurologa, którzy stwierdzili, iż poczytalność oskarżonego była wyłączona, a kierowanie postępowaniem było w znacznym stopniu ograniczone, co wyraziło się objawami faktycznymi.Pominięcie tej opinii było uchybieniem, bo według art. 17 § 1 k.k. oskarżony nie podlega karze nie tylko wówczas, jeśli poczytalność jego jest wyłączona z powodu niedorozwoju psychicznego lub choroby psychicznej, lecz także wtedy, gdy przyczyną niemożności rozpoznania znaczenia czynu lub pokierowania swym postępowaniem jest inne zakłócenie czynności psychicznej spowodowane np. upojeniem alkoholem wysokiego stopnia, jak i każdą inną intoksykacją, stan anormalności psychicznej wywołany gorączką (delirium) itp.Powyższego przepisu nie stosuje się jeżeli sprawca wprawił się w stan zakłócenia czynności psychicznej po to, by dokonać przestępstwa (§ 2 art. 17 k.k.). W takim przypadku sprawca ponosi pełną odpowiedzialność tak, jak gdyby działał w stanie zupełnej świadomości, skoro z własnej woli spowodował swój stan psychiczny w celu popełnienia przestępstwa np. przez użycie alkoholu lub innych środków odurzających.Sąd Wojewódzki nie rozpoznał sprawy z tego punktu widzenia omówionego też w wytycznych dla sądów w zakresie zwalczania przestępstw popełnionych w stanie odurzenia alkoholowego (Uchwała Całej Izby Karnej Sądu najwyższego z dnia 9 grudnia 1950 r. brak sygnatury Zb. Orz. 1951/I poz. 1) i nie zajął w tym przedmiocie żadnego stanowiska.Jeżeli orzeczenie biegłych Sąd uznał za niejasne lub budzące wątpliwości - należało postąpić w myśl art. 124 k.p.k.Powyższe braki i uchybienia stanowiące obrazę art. 320 i 339 § 1 k.p.k. powodują uchylenie wyroku-i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Wobec uchylenia wyroku z tej przyczyny - rozpoznanie pozostałych zarzutów rewizji obydwóch stron okazuje się zbędne.
Powiązane orzeczenia
- V KK 350/14 2015-02-19Czy sądy niższych instancji prawidłowo oceniły stan poczytalności oskarżonego, nie przeprowadzając dowodu z opinii biegłych psychiatrów, mimo istnienia uzasadnionych wątpliwości co do jego stanu psychicznego?
- II K 830/59 1959-10-30Czy sąd może odmówić powołania biegłych psychiatrów w celu zbadania poczytalności oskarżonego, jeśli jego stan psychiczny mógł mieć wpływ na popełnienie zarzucanego mu czynu, a opinia biegłych jest nieaktualna?
- IV KR 218/68 1969-05-02Czy sąd może odrzucić opinię biegłych psychiatrów i psychologów dotyczącą stanu psychicznego oskarżonego w chwili popełnienia czynu, opierając się jedynie na własnych spostrzeżeniach i opinii służbowej, bez uzasadnienia…
- II KR 239/73 1974-03-14Czy stan zdrowia psychicznego oskarżonego, w tym jego poczytalność, został w sprawie o podpalenie wystarczająco wyjaśniony, aby można było oprzeć na nim ustalenia faktyczne i orzeczenie?
- IV KR 281/87 1988-04-01Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo odmówił przeprowadzenia dowodu z opinii psychiatrycznej dotyczącej stanu poczytalności oskarżonego w sprawie, opierając się jedynie na opinii wydanej w innej sprawie?
Powołane przepisy
art. 225 § 1 KKart. 375art. 320art. 230 § 2 KKart. 17 § 1 KKart. 17 KKart. 124 KPK§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.