II K 230/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Rybczyński; Sędziowie: J. Haber, J. Dorsz (sprawozdawca); Prokurator: Z. Pyrzakowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława T., Mariana G. i in. oskarżonych z art. 1 pkt 1 dekretu z dn. 31.VIII 1944 r. (Dz. U. R. P. z 1946 r. Nr 69, poz. 377), po rozpoznaniu rewizji Prokuratora i oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 25 stycznia 1951 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3, 388, 444 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok (...) i na podstawie art. 2 dekretu z dn. 31.VIII 1944 r. skazał oskarżonych Mariana G. i Stanisława T. na karę po cztery lata więzienia. (...)Uzasadnienie faktyczneRewizje oskarżonych Mariana G. i Stanisława T. zarzucają, między innymi, obrazę art. 299 § 4 k.p.k. przez odczytanie na rozprawie sądowej protokółu przesłuchania w śledztwie oskarżonego Jana A., jakkolwiek oskarżony A., wobec zawieszenia w stosunku do niego postępowania karnego, nie był na rozprawie; to uchybienie miało wpływ na treść wyroku, bowiem Sąd Wojewódzki na tych wyjaśnieniach oparł winę oskarżonych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:Aczkolwiek w myśl art. 299 § 4 k.p.k. jedynie nieobecność na rozprawie oskarżonego, którego stawiennictwo nie jest obowiązkowe, daje podstawę do odczytania wyjaśnień nieobecnego oskarżonego, dopuszczalność takiego odczytania zachodzi we wszystkich tych przypadkach, gdy niestawiennictwo jest usprawiedliwione (np. w przypadku śmierci oskarżonego lub jego ciężkiej choroby uniemożliwiającej prowadzenie sprawy przeciwko niemu). Skoro postępowanie sądowe przeciwko współoskarżonemu Janowi A., jak to wynika z protokołu rozprawy, zostało z mocy art. 4 k.p.k. zawieszone z powodu obłożnej choroby oskarżonego A., to odczytanie, w uwzględnieniu wniosku prokuratora, mimo sprzeciwu obrony, wyjaśnień tegoż oskarżonego A. złożonych w śledztwie nie obrażało § 4 art. 299 k.p.k. Zważyć bowiem należy, iż w dążeniu do wykrycia prawdy materialnej sąd nie może być pozbawiony prawa oceny takiego dowodu, który istniał w sprawie w formie protokołu sądowego przesłuchania współoskarżonego bez względu na to, czy strony wyraziły swą zgodę na odczytanie takiego protokołu przesłuchania; odmienne stanowisko przeczyłoby zasadzie celu procesu - dążeniu do wykrycia prawdy materialnej. Nie godzi to zresztą w zasadę bezpośredniości procesu, bowiem k.p.k. dopuszcza odstąpienie od tej zasady wtedy, gdy uzyskanie dowodu w tej formie jest niemożliwe (art. 299 k.p.k.). Zarzut przeto obrazy art. 299 § 4 k.p.k. jest chybiony.