II K 279/53

WyrokIzba Karna1953-07-03

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca służby przez dyżurnego ruchu i spożywanie alkoholu, które nie doprowadziło do obiektywnego niebezpieczeństwa katastrofy kolejowej, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 215 § 1 k.k., czy też stanowi przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. jako działanie na szkodę interesu publicznego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że dla bytu przestępstwa z art. 215 § 1 k.k. konieczne jest obiektywne istnienie niebezpieczeństwa katastrofy kolejowej jako bezpośredniego wyniku działania sprawcy. W sytuacji, gdy stacja była zabezpieczona sygnałami, ruch pociągów niewielki, a obowiązki dyżurnego przejął zawiadowca, nie można mówić o obiektywnym niebezpieczeństwie katastrofy. Działanie oskarżonego, polegające na opuszczeniu służby i spożyciu alkoholu, wyczerpuje jednak znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. jako niedopełnienie obowiązku dozoru na służbie kolejowej, działając na szkodę interesu publicznego.
Stan faktyczny
Oskarżony, będąc dyżurnym ruchu na stacji kolejowej, opuścił miejsce służby w czasie pracy, udał się do gospody i spożywał alkohol do stanu zamroczenia. Sąd Wojewódzki skazał go z art. 215 § 1 k.k. za sprowadzenie niebezpieczeństwa katastrofy kolejowej. Oskarżony w rewizji zarzucił obrazę prawa materialnego, błędną ocenę okoliczności faktycznych i niewspółmierność kary, wnosząc o zmianę kwalifikacji prawnej na art. 286 § 1 k.k.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, uznał oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. i skazał go na karę pozbawienia wolności, zaliczając okres tymczasowego aresztowania.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy przy udziale Prokuratora Generalnej Prokuratury po rozpoznaniu na rozprawie rewizyjnej w dniu 3 lipca 1953 r. sprawy Mariana H., oskarżonego z art. 215 § 1 k. k., z powodu rewizji, założonej przez oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w ..., z dnia 18 marca 1953 r., sygn. K. 29/53, na podstawie art. 375, 383 p. 2, 388 i 459 oraz art. 4 dekr. o o. s. k. uchyla zaskarżony wyrok i oskarżonego Mariana H. uznaje za winnego tego, że w dniu 18 stycznia 1953 r. na terenie stacji kolejowej w ..., jako dyżurny ruchu tejże stacji, opuściwszy w czasie pracy miejsce służby, udał się do gospody, gdzie spożywał napoje alkoholowe aż do stanu zamroczenia alkoholowego, przez co nie dopełnił obowiązku dozoru w służbie kolejowej, i w ten sposób działał na szkodę interesu publicznego, i za to z mocy art. 286 § 1 k. k. skazuje go na ..., zaliczając na poczet tej kary okres tymczasowego aresztowania ...; zwalnia oskarżonego od kasztów postępowania i opłat sądowych.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Lublinie skazał Mariana H. wyrokiem z dnia 18 marca 1953 r. na ... więzienia za przestępstwo z art. 215 § 1 k. k. popełnione przez to, że:18 stycznia 1953 r. na terenie stacji kolejowej w ... jako dyżurny ruchu tejże stacji sprowadził niebezpieczeństwo katastrofy kolejowej przez oddalenie się w czasie swej służby do pobliskiej spółdzielni i spożycie tamże pewnej ilości alkoholu, wskutek czego wprowadził się w stan nietrzeźwości do tego stopnia, że służbę za niego kontynuował zawiadowca wspomnianej stacji.Od wyroku tego odwołał się oskarżony Marian H. Rewizja oskarżonego w oparciu o przepisy art. 371 p. 1, 3 i 4 k.p.c. zarzuca zaskarżonemu wyrokowi:1)obrazę prawa materialnego przez przypisanie oskarżonemu przestępstwa z art. 215 § 1 k. k., aczkolwiek wydalenie się oskarżonego z miejsca pracy nie stworzyło niebezpieczeństwa katastrofy, ponieważ stacja obstawiona była sygnałami;2)błędną ocenę okoliczności faktycznych, w szczególności zeznań, św. M., który stwierdził obiektywnie, że w danym wypadku nie zachodziła obawa katastrofy kolejowej;3)rażącą niewspółmierność kary przez niezastosowanie przepisu art. 61 k. k.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie wyroku, zmianę kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu na art. 286 § 1 k. k. i zastosowanie art. 61 k. k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Dla bytu przestępstwa z art. 215 k. k. konieczne są obok strony subiektywnej, a to zamiaru sprawcy czy to bezpośredniego, czy nawet ewentualnego sprowadzenia niebezpieczeństwa katastrofy, również warunki obiektywne stwarzające możliwość powstania tejże. Niebezpieczeństwo katastrofy musi istnieć obiektywnie, jako wynik bezpośredni takiego czy innego działania sprawcy.Ustalony w sprawie bezsporny stan faktyczny w świetle ujawnionych dowodów nie wskazuje bynajmniej, by na skutek wydalenia się ze służby oskarżonego H. taki stan zaistniał.Wprost przeciwnie, z zeznań zawiadowcy stacji M. wynika, że stacja obstawiona była sygnałami, że o nieobecności oskarżonego M. wiedział, że w końcu na skutek niezdolności oskarżonego do pracy sam pełnił obowiązki dyżurnego ruchu.Biorąc przy tym pod uwagę fakt, że stacja kolejowa w ... jest dwutorowa, że w krytycznym czasie nie było nasilenia ruchu pociągów, stwierdzić należy, że możliwość katastrofy nie istniała, działanie zatem oskarżonego H. nie wyczerpuje dyspozycji art. 215 § 1 k. k.Sąd Najwyższy dopatrzył się natomiast w działaniu oskarżonego znamion przestępstwa z art. 286 § 1 k. k. Wprawdzie ustalony stan faktyczny, tj. wydalenie się oskarżonego z miejsca pracy i wprawienie się w stan upojenia alkoholowego uniemożliwiający dalsze pełnienie służby, znajduje się na pograniczu odpowiedzialności z ustawy o zabezpieczeniu socjalistycznej dyscypliny pracy, niemniej jednak z uwagi na specyficzny charakter pracy oskarżonego, jako dyżurnego ruchu, niezmiernie ważną rolę tegoż na odcinku kolejnictwa, mającą za zadanie zabezpieczenie prawidłowego ruchu pociągów, postępowanie oskarżonego, polegające na niedopełnieniu obowiązku dozoru na służbie kolei, było wyraźnym działaniem na szkodę interesu publicznego w rozumieniu art. 286 § 1 k. k.Wymierzając oskarżonemu karę, jak w sentencji Sąd Najwyższy uwzględnił podniesione w motywach zaskarżonego wyroku okoliczności, mając przy tym na uwadze wobec przypisania mu przestępstwa z art. 286 § 1 k. k., zarówno sam ciężar gatunkowy przestępstwa, jak i wynikający stąd mniejszy stosunkowo stopień szkodliwości społecznej czynu przestępnego.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 215 § 1art. 375art. 4art. 286 § 1art. 371art. 61art. 215§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.