II KR 127/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Wagner.Sędziowie: Z. Kubec (sprawozdawca), W. Ostrowski.Prokurator Generalnej Prokuratury: H. Szydłowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana P., oskarżonego z art. 259 k.k., po rozpoznaniu założonych przez prokuratora i oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 24 lutego 1966 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3 i 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego Jana P. w części orzekającej karę łączną i skazującej go z art. 240 § 1 k.k. i w zakresie tego zarzutu przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.Jan P. oskarżony był wraz z Rudolfem G. o to, że:I. nocą z 14 na 15 października 1965 r. w B., działając wspólnie i w porozumieniu, po uprzednim uderzeniu butelką w głowę, przewróceniu na ziemię i skopaniu po głowie i całym ciele do utraty przytomności Stanisława K., zabrali mu w celu przywłaszczenia płaszcz ortalionowy, zegarek ręczny oraz portfel z dowodami i gotówką w kwocie ok. 100 zł, przy czym Rudolf G. dopuścił się powyższego przestępstwa przed upływem 5 lat od odbycia kary za napad rabunkowy;II. nocą z 14 na 15 października 1965 r. w B., działając wspólnie i w porozumieniu, po uprzednim pobiciu Bolesława S., w wyniku czego wymieniony doznał ciężkich obrażeń ciała, i po doprowadzeniu go do nieprzytomności, zabrali mu w celu przywłaszczenia płaszcz ortalionowy, zegarek ręczny, okulary słoneczne i długopis, przy czym Rudolf G. dopuścił się powyższego czynu przed upływem 5 lat od daty odbycia kary za napad rabunkowy,tj. o przestępstwa określone w art. 259 k.k.Wyrokiem z dnia 24 lutego 1966 r. Sąd Wojewódzki w Katowicach na sesji wyjazdowej w Bielsku-Białej uznał oskarżonego Jana P. za winnego przestępstwa z art. 240 § 1 k.k., popełnionego w ten sposób, że w dniu 15 października 1965 r. w B. wziął udział wspólnie z oskarżonym Rudolfem G. w pobiciu Stanisława K., przy czym czynu tego dopuścił się w sposób chuligański, i za to na mocy przepisów art. 240 § 1 k.k. i art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152) skazał go na karę 2 lat i 6 miesięcy więzienia, a na mocy przepisu art. 47 § 2 k.k. - na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat.Tymże wyrokiem Sąd Wojewódzki uznał osk. Jana P. za winnego przestępstwa z art. 259 k.k., popełnionego w ten sposób, że w dniu 15 października 1965 r. w B., około godz. 2 w nocy, udzielił pomocy Rudolfowi G. w pobiciu Bolesława S. w sposób opisany w pkt II sentencji i za to na mocy przepisu art. 259 k.k., art 2 ust. 1 lit. c dekretu o postępowaniu doraźnym oraz art. 30 § 2 k.k. skazał go na karę 3 lat więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat.Następnie tenże Sąd Wojewódzki wymierzył oskarżonemu Janowi P. łączną karę 5 lat więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat.Wyrok ten w części dotyczącej kary łącznej i skazania w trybie zwykłym z art. 240 § 1 k.k. został zaskarżony przez prokuratora i oskarżonego.Prokurator zarzucił w rewizji:a) obrazę art. 259 k.k. przez skazanie Jana P. za przestępstwo z art. 240 § 1 k.k. w związku z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22.V.1958 r. o zaostrzeniu odpowiedzialności karnej za chuligaństwo (Dz. U. Nr 34, poz. 152) mimo istnienia w przypisanym czynie znamion przestępstwa z art. 259 k.k.,b) obrazę art. 31 § 1 k.k. przez połączenie kary prawomocnej z wyroku wydanego w trybie doraźnym z karą nieprawomocną co do skazania osk. Jana P. za przestępstwo z art. 240 § 1 k.k. w związku z art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22.V.1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152).W konkluzji prokurator wnosił:1) o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonego Jana P. co do zarzutu I aktu oskarżenia oraz co do wydanej kary łącznej;2) o skazanie oskarżonego za przypisany mu czyn na podstawie art. 259 k.k. na odpowiednią karę;3) o wydanie nowej kary łącznej.Oskarżony zarzucił w rewizji obrazę prawa materialnego, a w szczególności art. 240 § 1 k.k. przez skazanie oskarżonego na podstawie tego przepisu, mimo braku w czynie przypisanym znamion tego przestępstwa, gdyż z przypisanego przez Sąd czynu nie wynika, żeby pokrzywdzony K. w dniu 15 października 1965 r. doznał w wyniku pobicia go przez oskarżonego ciężkich obrażeń ciała.W konkluzji oskarżony wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku w części skazującej z art. 240 k.k. i o uniewinnienie go lub o przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Podniesiony w rewizji prokuratora zarzut obrazy prawa materialnego przez skazanie oskarżonego Jana P. z art. 240 § 1 k.k. "mimo istnienia w przypisanym czynie znamion przestępstwa z art. 259 k.k." jest oczywiście bezzasadny, skoro przypisany czyn znamion tego przestępstwa nie zawiera, jak to wyraźnie wynika z sentencji zaskarżonego wyroku. Sąd Wojewódzki przypisał bowiem oskarżonemu Janowi P. to, że "wziął udział wspólnie z oskarżonym Rudolfem G. w pobiciu Stanisława K."W tak przypisanym czynie nie ma również znamion przestępstwa określonego w art. 240 § 1 k.k., dla bytu którego konieczny jest nadto skutek w postaci co najmniej ciężkiego uszkodzenia ciała, czego Sąd Wojewódzki nie przypisał i do czego brak zresztą w materiale dowodowym jakichkolwiek podstaw. Przeciwnie, z protokołu oględzin lekarskich wynika, że Stanisław K. doznał lekkich uszkodzeń ciała.W tych warunkach zawarty w rewizji oskarżonego Jana P. zarzut obrazy prawa materialnego przez skazanie go z art. 240 § 1 k.k., mimo że w przypisanym mu czynie brak jest znamion tego przestępstwa, jest w pełni uzasadniony.Również drugi zarzut podniesiony w rewizji prokuratora, a mianowicie zarzut obrazy art. 31 § 1 k.k. przez połączenie kary prawomocnej z karą nieprawomocną, nie jest słuszny.Oskarżony został skazany jednym wyrokiem za dwa przestępstwa: za jedno w trybie doraźnym i za drugie w trybie zwykłym (art. 1 ust. 6 dekretu o postępowaniu doraźnym). W takiej sytuacji, wobec jednoczesnego skazania oskarżonego za dwa przestępstwa na kary pozbawienia wolności i kary dodatkowe, obowiązkiem Sądu było - stosownie do treści art. 31 § 1 i 34 § 2 k.k. - wymierzenie kary łącznej.Wynikający z art. 31 § 1 k.k. obowiązek sądu wymierzenia kary łącznej w razie jednoczesnego skazania odnosi się zarówno do kar prawomocnych (np. wszystkie skazania w trybie doraźnym lub w trybie zwykłym w instancji rewizyjnej), jak i nieprawomocnych (np. wszystkie skazania w I instancji w trybie zwykłym). Fakt, że jedna z kar jest prawomocna, a druga nie, nie zmienia istoty rzeczy. Odmienny pogląd, reprezentowany przez prokuratora w rewizji, prowadziłby do tego, że w razie niezaskarżenia kary nieprawomocnej zaszłaby konieczność wydania wyroku łącznego w celu połączenia kar orzeczonych w jednym wyroku, takiej zaś sytuacji przepisy kodeksu karnego nie przewidują, gdyż wyrok łączny można wydać tylko wtedy, gdy sprawca został skazany kilkoma prawomocnymi wyrokami (art. 35 k.k.), jednoczesne zaś skazanie jednym wyrokiem może prowadzić tylko do wydania kary łącznej.Z uzasadnienia rewizji prokuratora można wnosić, że autorowi rewizji chodziło w gruncie rzeczy o zarzut błędnej oceny wyjaśnień oskarżonego Jana P. Wprawdzie prokurator powołuje się w rewizji tylko na wyjaśnienia oskarżonego Jana P. złożone na rozprawie, czego tezy aktu oskarżenia nie potwierdzają, jednakże z ujawnionego na rozprawie materiału dowodowego, a w szczególności z wyjaśnień oskarżonego Jana P. składanych w toku śledztwa, wyraźnie wynika, że współoskarżony Rudolf G. już przed pierwszym napadem (a więc przed napadem na K.) wtajemniczył go, iż chodzi o napad rabunkowy, a mianowicie o ograbianie pijanych mężczyzn z pieniędzy i z płaszczy ortalionowych, które oskarżony Rudolf G. miał sprzedawać po 1.400 zł. Oskarżony Jan P. - jak to wynika z jego wyjaśnień - początkowo nie wyraził na to zgody, później jednak wziął udział w obu napadach.Sąd Wojewódzki wyjaśnienia te ujawnił co prawda na rozprawie, ale w rozważaniach swych całkowicie je pominął, gdyż w bardzo obszernym uzasadnieniu, polegającym zresztą zupełnie niepotrzebnie na streszczeniu postępowania dowodowego, o tych bardzo ważnych wyjaśnieniach w ogóle nie wspomina.Sąd Najwyższy, pozbawiony możliwości bezpośredniej oceny, nie mógł się ustosunkować do wyjaśnień składanych przez oskarżonego na rozprawie i skontrolować jego prawdomówność przez porównanie tych wyjaśnień z poprzednio składanymi ani też nie mógł dokonać kontroli rewizyjnej rozumowania Sądu Wojewódzkiego, bo Sąd ten w uzasadnieniu wyroku wspomnianymi sprzecznościami w ogóle się nie zajmował.Z tych względów wyrok Sądu Wojewódzkiego należało w zaskarżonej części uchylić i sprawę w tym zakresie przekazać do ponownego rozpoznania.