II KR 132/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski (sprawozdawca). Sędziowie: E. Porębski, Z. Ziemba.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Borowicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Tadeusza B. i Dariusza D., oskarżonych z art. 201 w zw. z art. 208 oraz art. 256 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia (...)zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:1) wyeliminował z kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonym zagarnięcia mienia społecznego art. 201 k.k., a w odniesieniu do oskarżonego Dariusza D. ponadto - art. 57 k.k., i za podstawę wymiaru kary orzeczonej wobec oskarżonych przyjął art. 208 i 36 § 3 k.k.;2) uchylił orzeczenie o konfiskacie mienia obu oskarżonych i o pozbawieniu ich praw publicznych;3) podwyższył wymierzone oskarżonym grzywny: Tadeuszowi B. do 50.000 zł, a Dariuszowi D. - do 20.000 zł (...).Uzasadnienie faktyczneTadeusz B. i Dariusz D. uznani zostali za winnych tego, że:1) w nocy z dnia 23 na dzień 24 listopada 1981 r. w R., działając wspólnie i w porozumieniu, po uprzednim wybiciu szyby w oknie, urwaniu kłódek i wyłamaniu zamków dokonali włamania do magazynu restauracji "(...)", skąd zabrali w celu przywłaszczenia 31 skrzynek z wódką "(...)" wartości 130.200 zł na szkodę Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w S., a ponadto Tadeusz B. w nocy z dnia 1 na dzień 2 grudnia 1981 r. w R., działając wspólnie z bliżej nie ustalonym mężczyzną, po uprzednim urwaniu kłódek zabezpieczających i wyłamaniu zamków w drzwiach w tej samej restauracji "(...)" zabrał w celu przywłaszczenia różnego rodzaju alkohole ogólnej wartości 27.210 zł na szkodę wymienionej spółdzielni, przy czym Tadeusz B. zarzuconego mu czynu dopuścił się w warunkach uprzedniej karalności za czyny określone w art. 208 k.k. na łączną karę 2 lat pozbawienia wolności, którą odbył w okresie od dnia 13 stycznia 1979 r. do dnia 30 maja 1980 r., tj. popełnienia czynu określonego w art. 208 k.k. w zw. z art. 201, 60 § 1, art. 10 § 1 i 2 oraz art. 58 k.k. co do oskarżonego Tadeusza B., a w stosunku do Dariusza D. - określonego w art. 208 k.k. w zw. z art. 201 w zw. z art. 10 § 2 k.k.;2) w dniu 27 listopada 1981 r. w W. będąc pozbawionymi wolności na podstawie postanowienia Prokuratora Rejonowego w W., działając wspólnie oraz w porozumieniu, wykorzystując chwilową nieuwagę funkcjonariuszy MO - po wyłamaniu kraty zabezpieczającej okno kabiny samochodu specjalnego marki "Nysa" - zbiegli, tj. popełnienia czynu określonego w art. 256 § 2 k.k., i za to zostali skazani na podstawie art. 201 k.k. w zw. z art. 208 oraz art. 36 § 3, art. 40 § 1 pkt 3 i art. 46 § 1 pkt 2 k.k., a w odniesieniu do oskarżonego Tadeusza B. - ponadto art. 60 § 1 k.k., w stosunku zaś do oskarżonego Dariusza D. - art. 57 § 1 k.k., za popełnienie czynu opisanego pkt 1 - Tadeusza D. na karę 5 lat pozbawienia wolności z pozbawieniem praw publicznych na okres lat 2, 30.000 zł grzywny i konfiskaty mienia w całości, Dariusz D. zaś na karę 2 lat pozbawienia wolności z pozbawieniem praw publicznych na okres 2 lat, 10.000 zł grzywny i konfiskaty całego mienia; natomiast za czyn opisany w pkt 2 - obaj po 6 miesięcy pozbawienia wolności. Łącznie Tadeusz B. skazany został na 5 lat pozbawienia wolności, a ponadto orzeczony został wobec niego na podstawie art. 62 § 1 k.k. nadzór ochronny na okres lat 3, a Dariuszowi D. wymierzona została łączna kara pozbawienia wolności w wymiarze 2 lat z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat i równoczesnym oddaniem go pod nadzór kuratora.Wyrok ten w części dotyczącej skazania oskarżonych za zagarnięcie mienia społecznego zaskarżył prokurator, zarzucając rażącą niewspółmierność kary wskutek niedostatecznego uwzględnienia wysokiego stopnia społecznego niebezpieczeństwa przypisanego czynu i wymierzenia Tadeuszowi B. kary pozbawienia wolności w granicach jej dolnego zagrożenia, a kary grzywny nieproporcjonalnej do korzyści, którą zamierzał odnieść, Dariuszowi D. zaś kary pozbawienia wolności z zastosowaniem nadzwyczajnego jej złagodzenia na podstawie art. 57 § 1 k.k., mimo że uwzględniony przez sąd zespół okoliczności wskazujących na znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu przemawiał przeciwko takiemu łagodzeniu kary.W konkluzji prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylenie orzeczenia o karach łącznych i wymierzenie oskarżonemu:- Tadeuszowi B. za czyn opisany w pkt 1 kary 10 lat pozbawienia wolności i 100.000 zł grzywny oraz takiej kary łącznej,- Dariuszowi D. kary 5 lat pozbawienia wolności i 50.000 zł grzywny oraz takiej kary łącznej, a ponadto konfiskaty mienia i pozbawienia praw publicznych na okres lat 3.Sąd Najwyższy tylko częściowo podzielił rewizję prokuratora. Rację ma bowiem skarżący jedynie w wypadku kwestionowania wyroku co do orzeczenia kary grzywny. Istotnie, wymiar tej kary zarówno wtedy, gdy chodzi o oskarżonego Tadeusza B., jak i - o oskarżonego Dariusza D., jest niewspółmierny do przypisanego im zagarnięcia, wartości skradzionego alkoholu i spowodowanej szkody. Uzasadniając orzeczenie o karze grzywny, sąd pierwszej instancji powołuje się na sytuację majątkową oskarżonego Tadeusza B. oraz na fakt nałożenia nań zobowiązania w trybie art. 363 § 1 k.p.k. (co do oskarżonego Dariusza D. brak uzasadnienia w tym zakresie), zapomina przy tym, że o wymiarze kary grzywny decydują wszystkie wymienione w art. 50 § 1 i 2 k.k. przesłanki, a ponadto - jak to wynika z § 3 tego artykułu - stosunki majątkowe i dochody sprawcy oraz korzyść, jaką sprawca osiągnął lub zamierzał odnieść. Nie można przeto zagadnienia wymiaru grzywny sprowadzać do tego, czy i jaki majątek posiada oskarżony, czy i jakie ma dochody. Stosunki majątkowe, jak też osiągane dochody - to ważne niewątpliwie przesłanki wymiaru kary grzywny, pozwalają bowiem ocenić realność wykonania tej kary, nie mogą jednak - zwłaszcza w wypadkach, gdy brak majątku czy dochodów jest wynikiem określonego postępowania oskarżonego, jego niewłaściwego trybu życia (np. uchylania się od pracy czy przepijania zarobków) - przesłaniać innych wpływających na wymiar kary okoliczności, a w szczególności takich, jak rodzaj i rozmiar wyrządzonej przestępstwem szkody, wysokość odniesionej lub zamierzonej korzyści, wartość zagarniętego mienia. Obaj oskarżeni - to ludzi młodzi, zdolni do pracy, mający zatem pełne możliwości uzyskania w sposób legalny odpowiednich dochodów. Tymczasem ani Tadeusz B., ani Dariusz D. nie byli nigdzie zatrudnieni, przy czym oskarżony Dariusz D. także się nie uczył. Obaj nadużywali alkoholu, co pociągało za sobą określone wydatki. Wartość zagarniętego przez oskarżonego Tadeusza B. mienia oceniona została na przeszło 150.000 zł, a oskarżony Dariusz D. uczestniczył w kradzieży alkoholu wartości 130.000 zł. Wprawdzie znaczną część zagarniętego mienia odzyskano, niemniej jednak ostateczna szkoda wynosi i tak przeszło 50.000 zł. W tej sytuacji, mając na względzie możliwości zarobkowe obu oskarżonych, należy dojść do wniosku, że istniały wszelkie podstawy do zastosowania wobec oskarżonych surowszej kary grzywny, zbliżonej, gdy chodzi o oskarżonego Tadeusza B., do wysokości efektywnej szkody, a wobec Dariusza D. z uwzględnieniem jego roli w przestępstwie i przyczynienia się do odzyskania znacznej części skradzionego alkoholu (...).