II KR 85/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr M. Regent-Lechowicz. Sędziowie: dr J. Bratoszewski, Z. Ziemba (sprawozdawca). Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Kubicki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Janusza K. i Michała L., oskarżonych z art. 239 § 3, art. 241 § 3, art. 145 § 1, art. 247 § 1 w związku z art. 18 § 1 k.k. i innych, z powodu rewizji wniesionych przez oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 28 czerwca 1974 r.(...) uchylił orzeczenie o karze łącznej co do oskarżonego Michała L. i na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) umorzył w stosunku do tego oskarżonego postępowanie o przestępstwo określone w art. 145 § 1 i 3 k.k. oraz art. 160 § 1 k.k. i art. 18 § 1 k.k. w związku z art. 247 § 1 k.k. (...), a ponadto poprawił kwalifikację prawną czynu z art. 18 § 1 k.k. w związku z art. 239 § 3 k.k. i art. 241 § 3 k.k. na art. 241 § 3 k.k. w związku z art. 239 § 3 k.k. oraz uchylił wymierzoną oskarżonemu za ten czyn karę grzywny (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Kwalifikacja prawna czynu przypisanego oskarżonemu Michałowi L. nie została określona trafnie.Pomijając kwestię poczynionej w tej mierze poprawki w zaskarżonym wyroku, której sposób musi nasuwać zastrzeżenia, stwierdzić trzeba, że zakwalifikowanie tego czynu oskarżonego Michała L. kumulatywnie z art. 18 § 1 k.k. w związku z art. 239 § 3 k.k. oraz z art. 241 § 3 k.k. jest błędne.Udzielenie korzyści majątkowej lub osobistej jest samoistnym typem przestępstwa przewidzianym w art. 241 k.k., ten zatem, kto takiej korzyści udziela lub obiecuje udzielić, jest sprawcą sensu stricto (art. 16 k.k.), a nie sensu largo (art. 18 k.k.) i odpowiada na podstawie art. 241 k.k., przepis zaś art. 18 § 1 k.k. w związku z art. 239 lub art. 240 k.k. nie ma do niego zastosowania.W razie skazania natomiast na podstawie art. 241 § 3 k.k. celowe jest wskazanie, w związku z którym z dwu wymienionych w tym przepisie artykułów (art. 239 § 3 lub art. 240 pkt 1) zakwalifikowany został dany czyn.Z tych przyczyn poprawiono kwalifikację prawną czynu oskarżonego Michała L., uznając, że stanowi przestępstwo przewidziane w art. 241 § 3 k.k. w związku z art. 239 § 3 k.k. (...).Jeżeli chodzi o pozostałe czyny oskarżonego Michała L., Sąd Najwyższy uwzględnił wniosek rewizji i umorzył w tej części postępowanie, uznając, że zachodziły ku temu przewidziane ustawą o amnestii przesłanki.Za przestępstwo określone w art. 145 § 3 k.k. w związku z § 1 k.k. wymierzono oskarżonemu karę 2 lat pozbawienia wolności, przy czym nie zachodziły żadne z wyłączeń ani inne przeszkody w zastosowaniu amnestii, umorzenie postępowania było więc konsekwencją obowiązkową.Za przestępstwo przewidziane w art. 18 § 1 k.k. w związku z art. 247 § 1 k.k. wymierzono oskarżonemu Michałowi L. - obok kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności - także grzywnę, jednakże należało uznać, że wymierzenie tej grzywny na podstawie art. 36 § 3 k.k. nie było zasadne, brak bowiem podstaw do ustalenia, że nakłaniając świadków do złożenia fałszywych zeznań co do okoliczności, czy alkohol pił przed czy po wypadku, oskarżony Michał L. działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.Niewątpliwym i bezpośrednim celem działania oskarżonego było uniknięcie odpowiedzialności karnej za spowodowanie wypadku samochodowego w stanie nietrzeźwości, to zaś w żadnym razie nie może być utożsamiane z działaniem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.Uznając zatem, że kara grzywny powinna ulec uchyleniu, Sąd Najwyższy umorzył postępowanie karne i co do tego przestępstwa.Z analogicznych powodów należało uchylić grzywnę wymierzoną oskarżonemu Michałowi L. za przestępstwo określone w art. 241 § 3 k.k.Wręczając łapówkę oskarżonemu Januszowi K., oskarżony Michał L. zmierzał przede wszystkim do uniknięcia odpowiedzialności karnej za spowodowany wypadek, ta zaś - jak wiadomo - mogła polegać przede wszystkim na karze pozbawienia wolności.Zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych jest tylko karą dodatkową i nawet dla kierowcy zawodowego niewątpliwie mniej dolegliwą niż pozbawienie wolności.Zawarte zatem w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdzenie, że "promotorem działania była obawa utracenia spodziewanych wysokich zysków z eksploatacji taksówki zarobkowej", co ma świadczyć, iż oskarżony Michał L. "miał na uwadze przede wszystkim swoją korzyść majątkową", jest równie dowolne co nieprzekonujące.Jeżeli nawet założyć, choć nie ma co do tego wyraźnych danych dowodowych, że oskarżonemu Michałowi L. zależało - obok uniknięcia kary pozbawienia wolności - na utrzymaniu się przy możliwości wykonywania zawodu kierowcy taksówkowego, co jest zresztą życiowo zrozumiałe, to nie można przecież utożsamiać wykonywania zawodu z działaniem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej w rozumieniu art. 36 § 3 k.k. nawet wtedy, gdy z wykonywaniem tego zawodu wiążą się wysokie zarobki (...).