II KR 94/90

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 1990 r. sprawy Jana S. i Juliana S., oskarżonych z art. 158 § 1 i 3 k.k. w zb. z art. 159 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych i przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 17 lipca 1989 r. - uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w K. do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneZ uzasadnienia Prokurator Rejonowy w D. oskarżył Jana S. oraz Juliana S. o to, że dnia 19 kwietnia 1987 r. w D., używając niebezpiecznych narzędzi wzięli udział w pobiciu Marka M. w ten sposób, że Jan S. zadał mu kilka uderzeń w głowę taboretem drewnianym, a Julian S. jedno uderzenie w głowę metalową łopatą od węgla, wskutek czego Henryk M. doznał 6 ran tłuczonych głowy, wgniecenia kości czaszki, przerwania ciągłej opony twardej i mózgowia oraz stłuczenia mózgu, co spowodowało jego śmierć i tak opisany czyn zakwalifikował z art. 158 § 1 i 3 k.k. w zb. z art. 159 k.k. oraz w zw. z art. 10 § 2 k.k.Sprawa ta najpierw zawisła przed Sądem Rejonowym w D., a potem przed Sądem Wojewódzkim w K., ponieważ Sąd Rejonowy w działaniu oskarżonych dopatrzył się zbrodni określonej w art. 148 § 1 k.k. i na tej podstawie stwierdził swoją niewłaściwość.Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 17 lipca 1989 r. obu oskarżonych uznał za winnych dokonania zarzucanego im czynu stanowiącego przestępstwo określone w art. 158 § 1 i 3 k.k. w zb. z art. 159 k.k. przy ustaleniu, że w chwili jego popełnienia mieli oni ograniczoną poczytalność w rozumieniu art. 25 § 2 k.k. i stosując art. 10 § 3 k.k. na podstawie art. 158 § 3 k.k. w zw. z art. 25 § 2 k.k. skazał: Jana S. na karę 8 lat pozbawienia wolności, zaś Juliana S. na karę 2 lat pozbawienia wolności (...).Powyższy wyrok zaskarżyli: pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych, obrońca z wyboru oskarżonego Jana S. i obrońca z urzędu Juliana S. (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy ograniczywszy rozpoznanie wniesionych rewizji do uchybień procesowych podlegających uwzględnieniu z urzędu, a wystarczających do wydania wyroku, zważył, co następuje:Zdaniem Sądu Wojewódzkiego każdy z oskarżonych swoim działaniem mógł zadać Henrykowi M. "cios śmiertelny", bo: Jan S. bił go w głowę dwoma taboretami kuchennymi (...) z taką siłą, że obydwa zostały zniszczone, a Julian S. "...uderzył zięcia ciężką metalową łopatą od węgla w głowę", jednakże który z nich taki cios mu zadał tego "nie da się ustalić".Z powyższych stwierdzeń można podzielić tylko jedno, a mianowicie to, że Jan S. mógł zabić Henryka M., działając w taki sposób.Dwa pozostałe stwierdzenia tak zweryfikowane być nie mogą, skoro Sąd Wojewódzki: 1) nie ustalił, z jakiego materiału była wykonana (cienka blacha, gruba płyta metalowa, żeliwo?), jaki miała kształt oraz ile ważyła "łopatka od węgla", którą Julian S. uderzył Henryka M. w głowę, a brak tych ustaleń zastąpił najzupełniej dowolną charakterystyką tego przedmiotu o treści "ciężka metalowa łopatka od węgla"; 2) dowolnie przyjął, że przyczyną zgonu Henryka M. był tylko jeden cios zadany mu w głowę niebezpiecznym narzędziem w postaci taboretu lub "metalowej" łopatki od węgla. Temu ustaleniu przeczy załączona do sprawy opinia biegłych lekarzy z Zakładu Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w K., na którą Sąd Wojewódzki się powołał. Mianowicie w tej opinii biegli stwierdzili, iż przyczyną zgonu Henryka M. były rozległe uszkodzenia mózgu, czaszki powstałe "...od wielokrotnych urazów zadanych narzędziem twardym, tępym i tępokrawędziastym, godzącym w głowę denata". Owe "wielokrotne urazy" to "...sześć ran tłuczonych na głowie, z których jedna na szczycie głowy połączona była z wgnieceniem kości, przerwaniem ciągłości opony twardej i mózgowia oraz stłuczenia mózgu".Sąd Wojewódzki postępując tak, uchybił przepisowi art. 2 § 1 pkt 2 k.p.k., art. 4 § 1 k.p.k. oraz art. 357 k.p.k. i w konsekwencji wydał wyrok, w którym nie dał odpowiedzi na zasadnicze pytanie, czy oskarżeni w ramach wspólnego działania przestępczego podjętego w celu pobicia Henryka M. przewidywali jego śmierć, na to się godzili i czy pokrzywdzony poniósł śmierć w następstwie działania obu sprawców. Są bowiem czyny znamienne skutkiem śmiertelnym przy osądzie których zamiar sprawców można i należy ustalać na podstawie sposobu ich działania przestępczego, rodzaju użytych w ramach tego działania niebezpiecznych narzędzi, ilości oraz siły ciosów zadawanych nimi pokrzywdzonemu, a także według tego, w jakie organy ciała ofiary tymi narzędziami godzili.Wyrok dotknięty takimi uchybieniami oraz nie dający odpowiedzi na podstawowe pytania należało uchylić i sprawę obu oskarżonych przekazać sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (...).