IV KR 74/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Wołek. Sędziowie: S. Kaliński, M. Szczepański (sprawozdawca). Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Śliwiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Zdzisława G., oskarżonego z art. 148 § 1 i art. 156 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w T. z dnia 29 października 1982 r.u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawie przekazał sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w T. po rozpoznaniu sprawy Zdzisława G., oskarżonego o to, że: 1) w dniu 27 grudnia 1981 r. w T., działając w zamiarze pozbawienia życia Anny W., dławił ją za szyję powodując jej śmierć przez zagardlenie, tj. o popełnienie czynu określonego art. 148 § 1 k.k.;2) w tym samym czasie i miejscu - jak opisano w pkt 1 - działając w zamiarze pozbawienia życia Eugenii W. zadał jej co najmniej trzy ciosy ostrzem noża w dolne kończyny, powodując trzy rany kłute tej okolicy z uszkodzeniem mięśni uda, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął z powodu stanowczej obrony pokrzywdzonej, tj. o popełnienie czynu określonego w art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k.,wyrokiem z dnia 29 października 1982 r.:a) uznał oskarżonego Zdzisława G. za winnego czynu zarzuconego mu w pkt 1 aktu oskarżenia, co stanowi zbrodnie określoną w art. 148 § 1 k.k., i za to na podstawie tego przepisu skazał oskarżonego na karę 15 lat pozbawienia wolności,b) na podstawie art. 40 § 2 k.k. orzekł w stosunku do oskarżonego pozbawienie praw publicznych na okres 5 lat;c) uznał oskarżonego Zdzisława G. za winnego tego, że w tym samym czasie i miejscu - jak opisano w pkt 1 - zadał Eugenii W. co najmniej trzy ciosy ostrzem noża w dolne kończyny, powodując trzy rany kłute kończyny dolnej lewej z uszkodzeniem mięśni uda, co spowodowało naruszenie czynności narządów ciała na okres powyżej dni 7, a co stanowi przestępstwo określone w art. 156 § 1 k.k., i za to na podstawie tego przepisu skazał oskarżonego na karę 2 lat pozbawienia wolności;d) na podstawie art. 66 i 67 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu Zdzisławowi G. łączną karę 15 lat pozbawienia wolności.Obrońca oskarżonego Zdzisława G. wnosił w rewizji o uniewinnienie oskarżonego albo uchylenie wyroku i przekazywanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Na rozprawie rewizyjnej strony w istocie rzeczy wniosły zgodnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Wniosek ten Sąd Najwyższy uznał za zasadny, gdyż sąd pierwszej instancji dopuścił się obrazy przepisów prawa procesowego, mogącej mieć wpływ na treść wyroku, która spowodowała, że wspomniany wyrok uznać trzeba za przedwczesny, jako wydany bez wyczerpania wszystkich możliwości dowodowych, niezbędnych do zebrania materiału dowodowego koniecznego do wydania prawidłowego wyroku.II. W pierwszej kolejności wskazać trzeba na obrazę art. 155 § 1 i 3 k.p.k. ewidentnie jawiącą się na tle analizy opinii biegłego Władysława K., która to obraza ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza zaś kwestii przyczyny zgonu Anny W. Wątpliwości co do jakości dowodu z opinii biegłego Władysława K. nie rodzą się przecież w związku z tym, że nie figuruje on na liście biegłych sadowych. Dowód z opinii biegłego bowiem oceniony być musi z zachowaniem następujących wskazań, czy:1) biegły dysponuje wiadomościami specjalnymi niezbędnymi do stwierdzenia okoliczności mających istotny wpływ dla rozstrzygnięcia sprawy (arg. z art. 176 § 1 k.p.k.);2) opinia biegłego jest logiczna, zgodna z doświadczeniem życiowym i wskazaniami wiedzy (arg. z art. 4 § 1 k.p.k.),3) opinia jest pełna oraz jasna i nie zachodzi nie wyjaśniona sprzeczność pomiędzy nią a inną opinią ujawnioną w toku przewodu sądowego (arg. a contrario z art. 182 k.p.k.).W sprawie niniejszej brak podstaw do kwestionowania - teoretycznie rzecz biorąc - wiadomości specjalnych Władysława K., natomiast analiza treści jego opinii, zwłaszcza z rozprawy, pod znakiem zapytania stawia jej zgodność z wiedza medyczną, a także - jej jasność. Przypomnieć trzeba, że dla rozstrzygnięcia w zakresie zarzutu zabójstwa Anny W. istotne znaczenie ma ustalenie, czy śmierć jej była skutkiem zadania urazów czy też mogła ona nastąpić na skutek np. upadku. Na to podstawowe pytanie biegły Władysław K. udzielił odpowiedzi budzących zasadnicze wręcz zastrzeżenia. Tak więc na rozprawie, podobnie jak w toku śledztwa, wymieniony biegły stwierdził, że "(...) przyczyną zgonu było uduszenie przez zagardlenie, inaczej przez zadławienie", a więc - biegły jednoznacznie stwierdził, że śmierć Anny W. nastąpiła w wyniku działania innej osoby. To twierdzenie poparte zostało argumentacją, że skoro stwierdzono złamanie kości gnykowej, to ucisk na szyję pokrzywdzonej "(...) po lewej stronie musiał być znaczny, skoro na zdjęciach odtworzono wylewy krwawień w nagłośni."W dalszej części swej opinii wymieniony biegły stwierdził, co następuje: "Otarcie naskórka po prawej stronie widoczne na zdjęciu nr 1 i złamanie kości po lewej stronie świadczą o tym, że przedmiot, którym zadawano ciosy, nie był twardy. Obuwie nie jest twarde i najprawdopodobniej ciosy te zadawane były butami, ale nie wykluczam, że złamanie kości mogło wystąpić przy uderzeniu zwiniętą ręką w pięść i przyciśnięciu do twardego podłoża."Wreszcie w opinii biegły stwierdził, że nie może wyłączyć tego, iż: "(...) uraz rozstrzygający o życiu denatki" powstał w wyniku upadku lub uderzenia o któryś z przedmiotów znajdujących się w pokoju.Analiza zacytowanych fragmentów opinii, bez potrzeby szerszego uzasadniania, wskazuje, że z opinii tej nie wynika jednoznacznie, jaki był mechanizm powstania urazu, który był przyczyną śmierci Anny W., co czyni omawianą opinię niejasną i na tle czego za w pełni uzasadniony powinien był być uznany wniosek obrońcy oskarżonego o dopuszczenie dowodu z opinii Zakładu Medycyny Sądowej w K., przy czym owa opinia powinna zawierać odpowiedź nie tylko na pytanie wyżej omówione, ale także i na pytania dotyczące:1) w miarę precyzyjnego ustalenia czasu śmierci Anny W. (okoliczność istotna dla oceny wiarygodności dowodu z zeznań świadka Genowefy W., wyjaśnień oskarżonego, a także świadków alibistów);2) ustalenia mechanizmów zadawania urazów Genowefie W. z uwzględnieniem w miarę możliwości tego, czy zdane one zostały przez człowieka leworęcznego, czy też praworęcznego (okoliczność o znaczeniu dla oceny wiarygodności opisu ich zadania przez świadka Genowefę W.), zwłaszcza że i w omawianych kwestiach opinia biegłego Władysława K. nie może być uznana za wystarczającą.powracając jeszcze do opinii wymienionego biegłego w kwestii zasadniczej, zauważyć trzeba, że:- w toku śledztwa biegły ten wydał opinię kategoryczną co do przyczyny śmierci Anny W., a jak wynika z cytowanych wyżej fragmentów opinii z rozprawy, stanowisko swe stonował, w gruncie rzeczy zaś zmienił, bez podania przyczyny tej zmiany,- rozbieżności w wymienionej opinii uszły uwagi sądu pierwszej instancji, który w motywach zaskarżonego wyroku w istocie rzeczy nie ustosunkował się - z obrazą art. 3 § 1 , art. 357 i 372 § 1 pkt 1 k.p.k. - do takowych;- zastrzeżenia z punktu widzenia wiedzy medycznej, a w gruncie rzeczy - zgodności z faktami budzi stwierdzenie biegłego o możliwości doznania przez pokrzywdzoną Annę W. urazu w skutkach śmiertelnego w wyniku upadku, gdyż w toku sekcji zwłok stwierdzono przecież na szyi pokrzywdzonej po prawej stronie poziomo biegnące otarcia naskórka, na tle czego nasuwa się pytanie, czy owe otarcia naskórka nie "korespondują" niejako ze złamaniem kości gnykowej i nie są dowodem dławienia pokrzywdzonej (...).