III K 100/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kapitaniak (sprawozdawca).Sędziowie: P. Ławacz, A. Żylewicz.Prokurator Generalnej Prokuratury: M. Rzeszewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Roberta B., Juergena Gerarda P., Tadeusza P., Edmunda O., Jerzego R., Romana R. i Benedykta G., oskarżonych z art. 2 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), art. 257, 259 k.k. i innych, po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 31 października 1962 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3, 388 § 1, 384 pkt 2 k.p.k.1. uchylił zaskarżony wyrok w części skazującej oskarżonego Tadeusza P. za czyn opisany w pkt II sentencji wyroku co do kary łącznej i tegoż oskarżonego uniewinnił z zarzutu popełnienia przestępstwa opisanego w pkt II sentencji wyroku; jako nową karę łączną orzekł w stosunku do tego oskarżonego karę 2 lat i 6 miesięcy więzienia z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 24 listopada 1961 r.; 2. zmienił tenże wyrok w części dotyczącej kary grzywny wymierzonej oskarżonemu Benedyktowi G. w ten sposób, że wymierzył mu 5.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia na areszt zastępczy, przyjmując 1 dzień aresztu za równoważnik 100 zł grzywny; 3. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...).Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 31 października 1962 r. skazani m.in. zostali:Robert B. i Juergen Gerard P. z art. 2 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) za to, że w dniu 21 listopada 1960 r. w N., działając wspólnie, dokonali włamania do magazynu Powiatowego Zarządu Ligi Przyjaciół Żołnierza, skąd zabrali w celu przywłaszczenia jeden Kbks, większą ilość różnej amunicji, lornetkę i inny sprzęt wojskowy ogólnej wartości około 3.000 zł;Tadeusz P. z art. 26 k.k. w związku z art. 2 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) za to, że w listopadzie 1961 r. w N. nakłonił Roberta B. i Juergena Gerarda P. do dokonania włamania i kradzieży broni i sprzętu wojskowego z magazynu Powiatowego Zarządu Ligi Przyjaciół Żołnierza w N. Robert B., Juergen Gerard P. i Edmund O. z art. 2 § 2 lit. b) ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) za to, że dnia 8 grudnia 1960 r. w W., działając wspólnie, dokonali włamania do miejscowego sklepu Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska", skąd zabrali w celu przywłaszczenia spirytus i inne artykuły spożywcze łącznej wartości 19.968,48 zł;Robert B., Tadeusz P. i Juergen Gerard P. z art. 257 § 1 k.k. za to, że w nocy z 29 na 30 czerwca 1961 r. w P., działając wspólnie zabrali w celu przywłaszczenia na szkodę Józefa K. złote monety, łańcuszki i inną biżuterię łącznej wartości przeszło 100.000 zł;Robert B. i Juergen Gerard P. z art. 259 k.k. za to, że dnia 7 grudnia 1961 r. w P., działając wspólnie, napadli w mieszkaniu na Franciszka K., którego dotkliwie pobili, wskutek czego stracił on przytomność, po czym zabrali w celu przywłaszczenia zegarek marki "Ruhla" oraz pieniądze w sumie 2.033 zł;Robert B., Tadeusz P. i Juergen Gerard P. z art. 4 § 2 m.k.k. za to, że w okresie od 21 listopada 1960 r. do marca 1962 r. w P. nielegalnie przechowywali Kbks oraz 1019 sztuk amunicji do różnej broni pochodzącej z kradzieży z magazynu Ligi Przyjaciół Żołnierza w N. - przyjmując, że jest to przypadek mniejszej wagi;Robert B. i Juergen Gerard P. z art. 4 § 2 m.k.k. za to, że w okresie od czerwca 1961 r. w N., bez zezwolenia władz, nielegalnie przechowywali pistolet typu "Mauzer" kaliber 6,35 mm - przyjmując, że jest to przypadek mniejszej wagi;Tadeusz P. z art. 18 § 1 m.k.k. za to, że w okresie od czerwca do listopada 1961 r. w N., wiedząc o nielegalnym posiadaniu krótkiej broni palnej, tj. pistoletu typu "Mauzer", przez Aleksandra L. i innych, nie zawiadomił natychmiast władzy powołanej do ścigania przestępstw;Edmund O. z art. 18 § 1 m.k.k. za to, że dnia 21 listopada 1960 r. w P. widział u Roberta B., Tadeusza P. i Gerarda Juergena P. broń palną, tj. Kbks, jak również większą ilość amunicji, o czym nie powiadomił odpowiedniej władzy;Jerzy R. z art. 160 k.k. za to, że od lipca do października 1961 r. na terenie województwa olsztyńskiego i bydgoskiego przyjął od Roberta B. i Juergena Gerarda P. dwie złote monety 20-dolarowe oraz złote monety 20-markowe i 5-rublowe, które następnie zbył, wiedząc o tym, że powyższe monety pochodzą z kradzieży, tj. za popełnienie przestępstwa z art. 160 k.k. i z art. 45 § 1 ustawy karnej skarbowej;Jerzy R. z art. 18 § 1 m.k.k. za to, że jesienią w N. wiedział o nielegalnym posiadaniu broni palnej, tj. Kbks-u i pistoletu typu "Mauzer", przez Roberta B., o czym natychmiast nie powiadomił odpowiednich władz powołanych do ścigania przestępstw;Roman R. z art. 160 k.k. za to, że w okresie od lipca do października 1961 r. w N. przyjął z korzyścią dla siebie od Roberta B., Juergena Gerarda P. i Aleksandra L. i zbył 6 złotych monet 2-markowych i 5-rublowych oraz 2 łańcuszki złote, wiedząc o tym, iż wyżej wymienione przedmioty pochodzą z kradzieży;Roman R. z art. 18 § 1 m.k.k. za to, że w październiku 1961 r. w N. wiedział o nielegalnym posiadaniu pistoletu typu "Mauzer" przez Juergena Gerarda P., nie zawiadamiając natychmiast o tym władzy powołanej do ścigania przestępstw;Benedykt G. z art. 45 § 1 u.k.s. za to, że w październiku 1961 r. w B., kupił bez zezwolenia 20-dolarową złotą monetę od Jerzego R. wartości 3.400 zł.Od tego wyroku założyli rewizje wymienieni wyżej oskarżeni.A. Rewizje oskarżonych Roberta B. i Juergena Gerarda P. zarzucają rażącą surowość wymierzonych tym oskarżonym kar.B. Rewizja oskarżonego Tadeusza P. zarzuca:1. obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie: a) art. 26 k.k. przez skazanie oskarżonego za podżeganie oskarżonego Roberta B. i Juergena Gerarda P. do włamania i kradzieży z magazynu Ligi Przyjaciół Żołnierza, pomimo że oskarżony Robert B. i Juergen Gerard P. mieli zamiar dokonać tej kradzieży i rozmowa z nimi oskarżonego Tadeusza P. nie zadecydowała wcale o dokonaniu przez nich tej kradzieży, b) art. 257 k.k. przez skazanie oskarżonego z tego przepisu prawa, choć rola przypisana oskarżonemu w kradzieży na szkodę K. pozwala jedynie na skazanie oskarżonego z art. 27 w związku z art. 257 k.k., c) art. 4 § 2 m.k.k. przez skazanie oskarżonego z tego przepisu karnego pomimo skazania oskarżonego za podżeganie do kradzieży broni, następnie przez niego przechowywanej;2. błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez przyjęcie, że oskarżony wiedział o przechowywaniu przez Roberta B. i Juergena Gerarda P. pistoletu "Mauzer", choć z wyjaśnień tych oskarżonych bynajmniej to nie wynika.W konkluzji rewizja Tadeusza P. wnosi o:1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości,2) uniewinnienie oskarżonego od popełnienia czynu opisanego w punkcie II sentencji wyroku,3) zmianę kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego opisanego w punkcie VI sentencji wyroku z art. 257 § 1 k.k. na art. 27 k.k. w związku z art. 257 § 1 k.k. i wymierzenie oskarżonemu kary znacznie łagodniejszej,4) zmianę zaskarżonego wyroku, w części dotyczącej kary wymierzonej oskarżonemu za przestępstwo opisane w punkcie VIII sentencji wyroku przez znaczne złagodzenie kary, a nawet uwolnienie oskarżonego od kary,5) uniewinnienie oskarżonego od popełnienia czynu opisanego w punkcie X sentencji wyroku,6) wymierzenie oskarżonemu kary łącznej w granicach dotychczas odbytego środka zapobiegawczego w postaci aresztu tymczasowego.C. Rewizja oskarżonego Edmunda O. sprowadza się w istocie do zarzutu rażącej surowości wymierzonej temu oskarżonemu kary.D. Wspólna rewizja oskarżonych Jerzego i Romana R. zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku polegającą na daniu wiary wyjaśnieniom oskarżonych Roberta B. i Juergena Gerarda P. obciążających Jerzego i Romana R. i na nierozważeniu całokształtu okoliczności związanych z ujawnieniem posiadania pistoletu typu "Mauzer" i wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku, uznanie oskarżonych za winnych popełnienia przestępstw z art. 161 k.k. i wymierzenie im za to kar aresztu w granicach odbytego aresztu tymczasowego, a zarazem o umorzenie w stosunku do nich postępowania w trybie art. 49 k.p.k. za przestępstwo z art. 18 § 1 m.k.k. w związku z art. 4 m.k.k.E. Rewizja oskarżonego Benedykta G. zarzuca:1) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, a to przez niesłuszne oparcie winy oskarżonego Benedykta G. na wyjaśnieniach oskarżonego Jerzego R., choć wyjaśnienie to w zestawieniu z wyjaśnieniami oskarżonych Roberta G., Juergena Gerarda P. i Edmunda G. na wiarę nie zasługują, a nadto niesłuszne stwierdzenie Sądu Wojewódzkiego co do przyjętego przez Sąd stanu faktycznego, że oskarżony Benedykt G. działał z chęci zysku i że jest on dobrze sytuowany;2) rażącą niewspółmierność (surowość) kary wymierzonej przez Sąd Wojewódzki za przypisany oskarżonemu czyn.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:A. Rewizje oskarżonych Roberta B. i Juergena Gerarda P. są niesłuszne. Obaj ci oskarżeni to wprawdzie ludzie młodzi, lecz popełnionych przez nich przestępstw niepodobna uznać za przypadkowe. W okresie mniej więcej jednego roku dokonali oni szeregu przestępstw, z czego cztery stanowią groźne czyny przeciwko mieniu społecznemu i prywatnemu. Weszli oni na drogę przestępczą, z której nie mieli najwidoczniej zamiaru zawrócić, skoro zacząwszy od kradzieży karabinu sportowego w LPŻ (co ostatecznie można by uznać za młodzieńczy wybryk), ważyli się następnie na włamanie do Spółdzielni, okradzenie starszego człowieka z całego niemal jego dorobku życiowego, a skończyli na rozboju. Ta ich działalność przestępna świadczy o postępującym procesie ich deprawacji i nakazywała potraktowanie ich jako przestępców niebezpiecznych. Z tych względów kar wymierzonych tym oskarżonym, choć surowych, nie można uważać za rażąco niewspółmierne z czynami prawidłowo im przypisanymi.B. Rewizja oskarżonego Tadeusza P. jest częściowo słuszna, a mianowicie w części dotyczącej skazania tego oskarżonego za podżeganie Roberta B. i Juergena Gerarda P. do kradzieży karabinu z magazynu LPŻ.Podżeganiem jest wzbudzenie w psychice innej osoby woli popełnienia przestępstwa. Jeśli jednakże owa osoba taką wolę już ma i chce popełnić przestępstwo, to podżeganie nie zachodzi, co nie wyłącza możliwości przypisania oskarżonemu pomocnictwa. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że oskarżeni Robert B. i Juergen Gerard P. byli zdecydowani dokonać kradzieży karabinu sportowego. Wyjaśnienie oskarżonych Roberta i Juergena Gerarda P., na których Sąd Wojewódzki oparł swoje ustalenie, nie dają podstaw do stwierdzenia, że to właśnie oskarżony Tadeusz P. namówił ich do dokonania kradzieży. "Wyraziliśmy chęć postrzelania sobie i uplanowaliśmy zdobycie broni Kbks" - wyjaśnił oskarżony Robert B. Oskarżony zaś Juergen Gerard P. wyjaśnił: "Byliśmy podpici i wówczas ustaliliśmy plan włamania do LPŻ, skąd mieliśmy zabrać broń i amunicję do celów sportowych". Wyjaśnienia powyższe stwierdzają, że oskarżonych Roberta B. i Juergena Gerarda P. nie trzeba było nakłaniać do kradzieży, gdyż byli zdecydowani kradzieży tej dokonać. W zachowaniu się oskarżonego Tadeusza P. brak jest cech pomocnictwa, skoro - jak to wynika z zeznań Roberta B. i Juergena Gerarda P. - znali oni magazyn LPŻ, w którym bywali. Z braku więc danych przemawiających za tym, żeby materiał dowodowy sprawy pozwalał na przypisanie oskarżonemu Tadeuszowi P. podżegania bądź pomocnictwa, Sąd Najwyższy uniewinnił tego oskarżonego z powyższego zarzutu, co było też powodem nieznacznego złagodzenia kary łącznej wymierzonej oskarżonemu Tadeuszowi P.Pozostałe zarzuty rewizji tego oskarżonego nie są słuszne. Udział w kradzieży polegający na staniu na czatach w celu ewentualnego ostrzeżenia pozostałych bezpośrednich sprawców kradzieży przed niebezpieczeństwem przyłapania ich na kradzieży stanowi współudział w kradzieży, a nie pomocnictwo. Skazanie więc oskarżonego Tadeusza P. z art. 257 k.k. za kradzież dokonaną na szkodę K. jest prawidłowe.Uniewinnienie oskarżonego Tadeusza P. z zarzutu podżegania do kradzieży karabinu z magazynu LPŻ czyni bezprzedmiotowym zarzut dotyczący wadliwego - zdaniem rewizji - skazania oskarżonego Tadeusza P. z art. 4 m.k.k. za przechowywanie Kbks. Natomiast jeśli chodzi o skazanie oskarżonego Tadeusza P. z art. 18 § 1 m.k.k., to z wyjaśnień oskarżonych Roberta B. i Juergena Gerarda P. wynika jasno, że pistolet był przechowywany razem z monetami w skrytce Roberta B., do której miał dostęp również oskarżony Tadeusz P., doskonale zorientowany w przestępczej działalności Roberta B. i Juergena Gerarda P.C. Rewizja Edmunda O. nie jest słuszna.Kara wymierzona temu oskarżonemu (2 lata i 6 miesięcy więzienia) za dwa przestępstwa, z których jedno zagrożone jest karą od 2 lat więzienia, nie może być uważana za rażąco surową w stosunku do przypisanych mu czynów.D. Nie jest też słuszna rewizja oskarżonych Jerzego i Romana R. Rewizja zmierza do podważenia ustalenia, że Jerzy i Roman R. wiedzieli o tym, iż przyjmowane i zbywane przez nich monety złote pochodziły z przestępstwa. Poza nie nasuwającymi zastrzeżeń wyjaśnieniami w tej materii oskarżonych Roberta B. i Juergena Gerarda P. za trafnością ustalenia Sądu Wojewódzkiego przemawia ponadto fakt, że Jerzy R. miał dostęp do skrytki, w której przechowywane były skradzione monety, dalej - sposób i okoliczności ich zbywania, wreszcie fakt, że oskarżeni Jerzy i Roman R. znali przecież Roberta B. i Juergena Gerarda P. i wiedzieli, że ci dwaj młodzi ludzie nie mogli legalnie tych monet posiadać. Przypisanie więc tym oskarżonym przestępstwa z art. 160 k.k. nie może nasuwać uzasadnionych zastrzeżeń.Pistolet "Mauzer" został skradziony w czerwcu 1961 r., był on - jak to już wyżej zaznaczono - przechowywany razem z monetami w skrytce, do której dostęp miał również Jerzy R., zameldowanie zaś w Milicji złożył on dopiero w listopadzie 1961 r. Skazanie więc Jerzego R. również z art. 18 § 1 m.k.k. jest także słuszne. Fakt, że oskarżeni Robert B. i Juergen Gerard P. żywili złość do R. w związku ze złożonym zameldowaniem w MO, nie odbiera ich wyjaśnieniom cech prawdziwości.E. Rewizja oskarżonego Benedykta G. nie jest słuszna, jeśli chodzi o winę tego oskarżonego. Oskarżony Benedykt G. jest kierowcą taksówki. Robert B., Juergen Gerard P. i Jerzy R. korzystali z jego usług przy sprzedaży kradzionych monet. Benedykt G. woził ich bowiem taksówką do W., gdzie Jerzy R. sprzedał część monet, jeździł z nimi do T. i nawet do K., a także pośredniczył przy nabyciu motoru przez Roberta B. i Jerzego R. od świadka G. Powyższe jazdy oskarżonego z Robertem B., Juergenem Gerardem P. i Jerzym R., młodymi chłopcami płacącymi mu duże należności za taksówkę (za kurs do K. otrzymał on 3.000 zł), dawały Sądowi podstawę do ustalenia, że oskarżony Benedykt G. był dobrze zorientowany co do celu i charakteru tych wyjazdów i że pozostawał z Robertem B. i Jerzym R. w bliskim kontakcie w okresie ich przestępczej działalności zmierzającej do zbycia skradzionego mienia. Pozwalało to Sądowi Wojewódzkiemu dać wiarę wyjaśnieniom oskarżonego Jerzego R., który stwierdził, że Benedykt G. nabył jedną 20-dolarową monetę. W tej ocenie wyjaśnienia oskarżonego Jerzego R. błędu dopatrzyć się nie można. Natomiast Sąd Najwyższy uznał, że kara grzywny w wysokości 15.000 złotych (przy wartości podmiotu nielegalnej transakcji wynoszącej 3.400 złotych) wymierzona obok kary pozbawienia wolności jest rażąco wysoka i dlatego karę tę zredukował do wysokości wskazanej w sentencji niniejszego wyroku.Z przytoczonych wyżej względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.