III K 1001/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kalinowski (sprawozdawca).Sędziowie: M. Dźbikowski, J. Dankowski.Prokurator: R. Bednarczyk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza M. oskarżonego z art. 230 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonych przez prokuratora i oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 11 września 1961 r., na podstawie art. 375, 384 pkt 2 k.p.k.zmienił zaskarżony wyrok w orzeczeniu o karze w ten sposób, że z mocy art. 230 § 1 k.k. skazał oskarżonego na karą 3 (trzech) lat więzienia za przypisany mu czyn przestępny, zaliczając na jej poczet okres tymczasowego aresztowania od dnia 3 marca 1961 r.; (...).Sąd Wojewódzki w Lublinie rozpoznawał sprawę Kazimierza M. oraz Edwarda K. Kazimierz M. został oskarżony o to, że sprowadził niebezpieczeństwo katastrofy w komunikacji lądowej przez to, że jako kierowca Państwowej Komunikacji Samochodowej w P., prowadząc z nadmierną szybkością samochód ciężarowy "Star 20" rej. Lp. 01-51 drogą publiczną, najechał na przydrożne drzewo i spowodował w ten sposób rozbicie skrzyni samochodu, w wyniku czego jadący na skrzyni pojazdu Andrzej R., na skutek wstrząsu i uderzenia głową w kabinę kierowcy, doznał pęknięcia podstawy czaszki i wylewu krwi do mózgu, w następstwie czego zmarł, a Jerzy Z., Roman P. i Andrzej W. odnieśli ciężkie i lekkie obrażenia ciała.Edward K. został oskarżony o to, że nie udzielił pomocy rannym, Jerzemu Z., Andrzejowi W. i Romanowi P., którym groziło bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia.Wyrokiem z dnia 11 września 1961 r. Sąd Wojewódzki uznał oskarżonego Kazimierza M. za winnego tego, że umyślnie spowodował śmierć Andrzeja R. przez to, że jako kierowca PKS w P., prowadząc z nadmierną w danym wypadku szybkością samochód ciężarowy i nie zachowując należytej ostrożności, najechał na przydrożne drzewo, powodując rozbicie skrzynki samochodu, w wyniku czego jadący w skrzyni pojazdu Andrzej R., na skutek wstrząsu i uderzenia głową w kabinę, doznał pęknięcia podstawy czaszki i wylewu krwi do mózgu, w następstwie czego zmarł, a Jerzy Z., Roman P. i Andrzej W. odnieśli ciężkie i lekkie obrażenia ciała, i na mocy art. 230 § 1 k.k. skazał oskarżonego na karę dwóch lat więzienia.Oskarżony Edward K. został skazany na podstawie art. 247 k.k. na 5 miesięcy aresztu. Rewizji nie zakładał.Wyrok powyższy został zaskarżony w części dotyczącej skazania oskarżonego Kazimierza M., przez tegoż oskarżonego i przez prokuratora na niekorzyść Kazimierza M.Rewizja oskarżonego Kazimierza M. zaskarża wyrok w części dotyczącej jego skazania, wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie - o zmianą zaskarżonego wyroku przez złagodzenie kary. Rewizja wysuwa zarzut obrazy art. 324 k.p.k. polegającej na tym, że Sąd Wojewódzki, przyjmując jedynie winę nieumyślną, zakwalifikował - bez uprzedzenia oskarżonego - czyn jego z art. 230 § 1 k.k., chociaż przepis art. 230 § 1 k.k. jest surowszy w stosunku do art. 215 § 2 k.k., który należało zastosować wobec przyjęcia winy nieumyślnej.Jako uzasadnienie zarzutu rażącej surowości kary rewizja wskazuje takie okoliczności, jak np. to, że oskarżony pracował od rana i że ogumienie lewego koła tylnego było zdarte, oraz powołuje się na skruchą oskarżonego i zły stan jego zdrowia.Rewizja prokuratora została założona tylko co do kary. Podstawą rewizji jest zarzut wymierzenia kary rażąco łagodnej w stosunku do stopnia zawinienia i skutków czynu. Rewizja wnosi o zmianę tej części wyroku i wymierzenie oskarżonemu kary surowszej.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja oskarżonego nie jest słuszna.W wywodach dotyczących obrazy art. 324 § 2 k.p.k. nie zwrócono uwagi na fakt, że w danej sprawie w grę wchodzą: kwalifikacja z art. 215 § 1 k.k. (czyn zarzucany) i kwalifikacja z art. 230 § 1 k.k. (czyn przypisany). Mając te dwie kwalifikacje sąd nie ma obowiązku uprzedzania o możliwości przejścia na kwalifikację łagodniejszą.Orzecznictwo Sądu Najwyższego w drodze interpretacji korzystnej dla oskarżonego (a więc dopuszczalnej) uznało, że istnieje obowiązek uprzedzania z art. 324 k.p.k. o zmianie kwalifikacji czynu, jeżeli zmiana kwalifikacji na łagodniejszą pociąga za sobą konieczność zmiany linii obrony. Obrazy art. 324 § 2 k.p.k.. można dopatrzyć się w tym ostatnim wypadku tylko wtedy, gdy nieuprzedzenie ograniczyło obronę oskarżonego.W danym wypadku nie wchodzi to w rachubę. Oskarżony bowiem, broniąc się przeciw zarzutowi z art. 215 § 1 k.k., bronił się jednocześnie przeciwko temu ujęciu, jakie przyjął Sąd I instancji w opisie czynu przypisanego, skoro te same okoliczności: zbyt szybka jazda i niezachowanie należytej ostrożności, najechanie na drzewo i rozbicie skrzynki samochodu z siedzącymi na niej ludźmi - mają znaczenie zarówno przy jednej, jak i przy drugiej kwalifikacji i oskarżony przeciwko tym zarzutom broni się. Kwestia wskazania czy braku wskazania miejsca na skrzyni, które powinno być zajęte przez chłopców, nie ma znaczenia, skoro, każde miejsce na skrzyni w warunkach jazdy oskarżonego było niebezpieczne, jak to się następnie okazało.W tych warunkach zarzut obrazy prawa procesowego nie mógł spowodować uchylenia wyroku.Zarzut rażącej surowości kary jest bezpodstawny. Okoliczność szczerego przyznania się do winy oraz zły stan ogumienia Sąd Wojewódzki uwzględnił w sposób dostateczny. Fakt, że oskarżony był przemęczony i obecnie choruje na przewlekły nieżyt żołądka i nerwicę układu sercowo-naczyniowego nie może wpłynąć decydująco na zmianę wyroku w sensie dalszego złagodzenia kary, już i tak w stopniu rażącym łagodnej.Natomiast słuszna jest rewizja prokuratora. Biorąc pod uwagę okoliczności czynu, przeszkadzanie chłopcom w zawiadomieniu pogotowia ratunkowego, ucieczkę i zachowanie się oskarżonego po czynie nie można uznać kary 2 lat więzienia za karę współmierną. Oskarżony był szoferem PKS, co wymagało od niego wysokiego poczucia odpowiedzialności. Wiedział on, że szosa jest śliska, że jedzie po niej z nadmierną szybkością, na co zwracali mu uwagę nie tylko jadący na skrzyni chłopcy, ale również siedzący obok niego K. (także szofer PKS), który mu mówił, że jedzie zbyt szybko i nieostrożnie. Oskarżony wiedział, że wiezie na skrzyni między nie umocowanymi, ciężkimi przedmiotami (koło i deski) czterech młodych chłopców i że każdy silniejszy wstrząs może spowodować skutki niebezpieczne dla ich życia i zdrowia. W tych warunkach należało orzeczoną karę podwyższyć do granic wymienionych w sentencji, uznając ją w tym rozmiarze za współmierną do zawinienia oskarżonego.