IV K 1224/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Krokosz.Sędziowie: T. Gdowski, T. Rek (sprawozdawca).Prokurator: T. Miernik.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego Z. oskarżonego z art. 230 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez prokuratora i oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 5 maja 1961 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 k.p.k.I. uchylił zaskarżony wyrok; II. oskarżonego Jerzego Z. uznał za winnego tego, że dnia 22 grudnia 1960 r., będąc w stanie nietrzeźwym, prowadził samochód ciężarowy marki "Lublin", przy czym w momencie wyprzedzania motocyklisty Jana M. nie zachował należytej ostrożności, w szczególności nie zmniejszył wystarczająco szybkości jazdy oraz nie zboczył dostatecznie w lewo, lecz kontynuował jazdę w warunkach naruszających przepisy o ruchu pojazdów mechanicznych na drogach publicznych, wskutek czego spowodował upadek tegoż motocyklisty oraz w następstwie doznanych obrażeń czaszki i mózgu - jego śmierć, i za ten czyn, na podstawie art. 230 § 1 k.k., skazał go na karę 2 lat więzienia; III. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu Jerzemu Z. okres tymczasowego aresztowania od dnia 24 grudnia 1960 r. (...).Jerzy Z. został oskarżony o to, że będąc w stanie nietrzeźwym, prowadził samochód ciężarowy marki "Lublin", przy czym w chwili wyprzedzania motocyklisty Jana M. nie zachował należytej ostrożności, w szczególności nie zmniejszył wystarczająco szybkości jazdy oraz nie zboczył dostatecznie w lewo, lecz kontynuował jazdę w warunkach oczywistego naruszenia przepisów o ruchu drogowym, wskutek czego potrącił tegoż motocyklistę, który w następstwie odniesionych obrażeń czaszki i mózgu zmarł, tj. o przestępstwo z art. 230 § 1 k.k.Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy na sesji wyjazdowej w Wyrzysku wyrokiem z dnia 5 maja 1961 r. uznał oskarżonego Jerzego Z. za winnego przestępstwa popełnionego w ten sposób, że w stanie nietrzeźwym prowadził samochód ciężarowy marki "Lublin", i za ten czyn na podstawie art. 28 § 1 w związku z art. 31 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434) skazał go na karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia oraz orzekł w stosunku do niego utratę prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat.Od powyższego wyroku założyli rewizje prokurator i obrońca oskarżonego.Rewizja prokuratora zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, w szczególności przez niesłuszne uznanie, że przyczyną upadku Jana M. była utrata równowagi spowodowana uderzeniem przodem motocykla w krawężnik chodnika i stan nietrzeźwości jego kierowcy, w następstwie czego Jan M., doznając ciężkich obrażeń ciała, zmarł.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uznanie oskarżonego Jerzego Z. za winnego zarzucanego mu czynu i skazanie go na odpowiednią karę.Rewizja oskarżonego Jerzego Z. zarzuca:a) błędną ocenę okoliczności faktycznych przez przyjęcie, że stwierdzona w organizmie oskarżonego zawartość alkoholu w ilości 0,42‰ jest następstwem spożycia przez niego alkoholu między godz. 21 a 22 w dniu 22 grudnia 1960 r., przed wyjazdem z W. do miasteczka K., gdy tymczasem nie zostało to udowodnione zebranym materiałem dowodowym;b) obrazę art. 8, 320 i 339 k.p.k. przez bezpodstawne uznanie zeznań świadków Władysława P. i Walentego P. za nieprawdziwe;c) obrazę art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. (Dz. U. Nr 69, poz. 434) przez uznanie oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa z tego przepisu mimo braku dostatecznych dowodów w tym względzie;d) na wypadek nieuwzględnienia powyższych zarzutów - rażącą surowość wymierzonej kary. W konkluzji rewizja wnosi:a) o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego albob) o zmianę wyroku przez złagodzenie orzeczonej kary.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja prokuratora jest słuszna, natomiast niesłuszna jest rewizja oskarżonego.Dokonane w zaskarżonym wyroku ustalenia stwierdzające, że oskarżony Jerzy Z. w chwili wypadku znajdował się w stanie odurzenia alkoholowego, są prawidłowe. Opierają się one na ujawnionych na rozprawie materiałach dowodowych. W świetle tych materiałów nie ulega wątpliwości, że oskarżony Jerzy Z. w wyjaśnieniach swych nie mówi prawdy.Należy uznać również za prawidłowe ustalenie zaskarżonego wyroku, że oskarżony Jerzy Z. przy wyprzedzaniu prowadzonym przez siebie autem ciężarowym nie potrącił - w sensie fizycznym - motocyklisty Jana M. Istotnie, brak jest w tym względzie dostatecznych dowodów. W gruncie rzeczy jedynym dowodem bezpośrednim, na podstawie którego można poczynić ustalenia w omawianym przedmiocie, są zeznania świadka Reginy L. Zeznania tego świadka, jedynej osoby znajdującej się w tym czasie w pobliżu miejsca wypadku, zostały ocenione przez Sąd Wojewódzki jako wiarygodne. Ocena taka, jak wynika z całokształtu materiałów dowodowych, jest słuszna.Istotna treść zeznań tego świadka jest następująca:a) motocyklista jechał prawidłowo i po wyprzedzeniu go przez auto ciężarowe - "przewrócił się na szosę";b) motocykl przewrócił się nie na chodnik, lecz na "lewą stronę", tj. na jezdnię;c) świadek nie zauważył, "aby samochód potrącił motocyklistę", tylko przypuszcza, że mogło to mieć miejsce;d) inne auta tą drogą i w tym czasie nie jechały.Słusznie więc Sąd Wojewódzki - z braku innych przekonywających przeciwnych dowodów - ustalił, iż "brak jest podstaw do przyjęcia tezy aktu oskarżenia, że samochód potrącił motocyklistę". Natomiast błędny jest wniosek, że w konkretnych warunkach tej sprawy "brak jest związku przyczynowego między działaniem oskarżonego Jerzego Z. a śmiercią Jana M."Z dyspozycji art. 230 § 1 k.k. wynika, że nieumyślne spowodowanie śmierci człowieka w komunikacji drogowej nie ogranicza się tylko do takich wypadków, kiedy sprawca prowadzonym przez siebie pojazdem bezpośrednio, fizycznie potrąca pokrzywdzonego, który w wyniku tego uderzenia ponosi śmierć. Odpowiada tej dyspozycji również taki stan faktyczny, kiedy kierowca pojazdu mechanicznego wskutek naruszenia przepisów o ruchu drogowym stwarza sytuację, w wyniku której pokrzywdzony doznaje obrażeń ciała doprowadzających w konsekwencji do jego śmierci. Sformułowanie bowiem: "powoduje śmierć człowieka" - oznacza nie tylko fizyczne uderzenie pokrzywdzonego, ale w ogóle stworzenie takiej sytuacji, w której pokrzywdzony traci równowagę. Na przykład w sprawie niniejszej kierowca auta ciężarowego na skutek szybkiej jazdy i zbytniego zbliżenia się do wyprzedzanego motocyklisty spowodował gwałtowny prąd powietrza, który pozbawił motocyklistę równowagi, wskutek czego nastąpił wypadek, a w następstwie tego - śmierć.W świetle materiałów sprawy oraz zgodnie z powyższą zasadą należało przyjąć, że pomiędzy czynem oskarżonego a upadkiem i w jego konsekwencji - śmiercią pokrzywdzonego zachodzi związek przyczynowy. Taki stan faktyczny wyczerpuje znamiona występku z art. 230 § 1 k.k. Na tej też podstawie należało oskarżonemu wymierzyć karę współmierną do stopnia jego winy.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.