II KR 250/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Mioduski (spr.).Sędziowie SN: S. Kaciczak, Z. Ziemba.Przy udziale prokuratora Prok. Gen. A. Strzałkowskiego.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu sprawy A. C. oskarżonego z art. 148 § 1 w zb. z art. 136 § 1 k.k. z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Częstochowie z dnia 25 czerwca 1975 r.:1.zmienia powyższy wyrok w ten sposób, że przyjmuje, iż oskarżony nieumyślnie spowodował opisane w wyroku skutki - to jest dopuścił się przestępstwa z art. 145 § 1, 2 i 3 k.k. w zbiegu z art. 136 § 2 k.k. - i za tak przypisany czyn na mocy art. 145 § 3 k.k. i art. 43 § 2 k.k. wymierza oskarżonemu 10 (dziesięć) lat pozbawienia wolności i orzeka zakaz prowadzenia wszystkich pojazdów mechanicznych na okres 10 (dziesięciu) lat;2.zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania rewizyjnego oraz tytułem opłaty za drugą instancję 3.000 zł, a na rzecz Zespołu Adwokackiego w W. 1.000 zł za obronę z urzędu w postępowaniu przed Sądem Najwyższym.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Częstochowie wyrokiem z dnia 25 czerwca 1975 r. uznał A. C. za winnego, że w dniu 6 maja 1975 r. w K. jako kierowca zawodowy wprawił się w stan głębokiego upojenia alkoholowego (3,37‰) i prowadził drogą publiczną z nadmierną, niebezpieczną do warunków drogowych i swych umiejętności szybkością samochód ciężarowy marki "(...)" i nie mogąc z tych względów panować nad systemem kierowniczym i hamulcowym prowadzonego pojazdu, w wyniku czego jechał po jezdni zygzakiem oraz widząc na lewym poboczu jezdni grupę 30-ga dzieci prowadzonych przez wychowawczynię przedszkola w szyku zwartym i dwójkami wykonał gwałtowny i niczym nie uzasadniony skręt w lewo, wjeżdżając samochodem lewymi kołami w rów i tak z dużą szybkością jechał na odcinku ok. 50 m uderzając przednią częścią pojazdu w most oraz przewidując możliwość spowodowania śmierci względnie innych obrażeń w stosunku do tejże grupy dzieci i godził się na to, wjechał przodem samochodu na tę grupę dzieci powodując umyślnie śmierć 3-ga dzieci, tj. A. O., A. K. i R. S., oraz ciężkie i lekkie obrażenia ciała M. M., R. M., K. P., D. B., S. B., B. F., M. K., J. M., Z. P., A. P., E. P., A. R., B. S., J. S., M. S., P. S. i A. Ż. - to jest za winnego przestępstwa z art. 148 § 1, 155, 156 § 1 i 2 k.k. i na zasadzie art. 148 § 1 k.k., art. 40 § 1, 42 § 1, 43 § 2 i 49 k.k. skazał oskarżonego na 25 lat pozbawienia wolności i pozbawienie praw publicznych na okres 10 lat, orzekając nadto zakaz wykonywania zawodu kierowcy na zawsze, zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na lat 10 oraz zarządzając podanie treści wyroku do publicznej wiadomości w miejscowej prasie. Na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności Sąd zaliczył oskarżonemu okres tymczasowego aresztowania od dnia 7 maja 1975 r.Wyrok powyższy zaskarżył obrońca oskarżonego, zarzucając w rewizji:1)błąd w ustaleniach faktycznych przez niesłuszne, nie znajdujące odzwierciedlenia w materiale dowodowym, a nawet sprzeczne z tym materiałem dowodowym i jego prawidłową oceną przyjęcie, jakoby oskarżony A. C. umyślnie (w aspekcie dolus eventualis) spowodował śmierć ofiar wypadku, przewidując ją i godząc się na nią, gdy w rzeczywistości działanie oskarżonego było wynikiem nieumyślności,2)obrazę art. 7 § 1 k.k. przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie instytucji zamiaru ewentualnego.W konkluzji rewizją domaga się zmiany zaskarżonego wyroku przez uznanie oskarżonego za winnego popełnienia przestępstwa z art. 145 § 2 i 3 k.k. w zbiegu z art. 136 § 2 k.k. bądź nawet art. 136 § 1 k.k. i wymierzenie mu za czyn tak przypisany znacznie łagodniejszej kary pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Rewizja obrońcy zasadnie zarzuca zaskarżonemu wyrokowi błędne ustalenie, jakoby oskarżony umyślnie spowodował śmierć trojga dzieci i obrażenia ciała pozostałych szesnaściorga dzieci oraz przedszkolanki M. M.Uznać należy, że Sąd I instancji prawidłowo od strony przedmiotowej ustalił przebieg i skutki tragicznej katastrofy drogowej, którą spowodował oskarżony A. C., prowadząc powierzony mu samochód ciężarowy w stanie głębokiego upojenia alkoholowego. Trafnie też ustalił Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż "nie wady czy usterki techniczne samochodu uniemożliwiły prawidłowe prowadzenie go po jezdni, lecz stan wysokiego upojenia alkoholowego, w jaki wprowadził się oskarżony A. C., a także trafnie uznał, iż nie dolegliwości organiczne A. C., lecz właśnie ów stan upojenia spowodował zakłócenie czynności psychomotorycznych oskarżonego.Natomiast dowolne, a nawet wręcz sprzeczne z innymi trafnymi ustaleniami zaskarżonego wyroku jest ustalenie, jakoby oskarżony "przewidując możliwość spowodowania śmierci względnie innych obrażeń w stosunku do tejże grupy dzieci godził się na to (...) powodując umyślnie śmierć trojga dzieci oraz ciężkie i lekkie obrażenia ciała" pozostałych ofiar tragicznej katastrofy.Ustalenie powyższe jest sprzeczne w szczególności z zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnym stwierdzeniem Sądu Wojewódzkiego, iż "głęboki stan upojenia alkoholowego doprowadził do osłabienia zdolności fizycznej i psychomotorycznej, w wyniku czego oskarżony nie panował już nad utrzymaniem pojazdu w linii prostej po jezdni, bo raz zboczył w prawo, a drugi raz nagle odbił w lewo, tak iż zjechał na lewą stronę do rowu i wprost najechał samochodem na maszerujące dzieci, które przecież, jak sam wyjaśnił, widział przed sobą".Założenie Sądu Wojewódzkiego, że oskarżony kierowca umyślnie wjechał w maszerującą kolumienkę dziatwy przedszkolnej, graniczy wręcz z absurdem. Sąd I instancji nie wyjaśnił zresztą, ani nawet nie próbował wyjaśnić, dlaczego właściwie oskarżony miałby umyślnie powodować śmierć i kalectwo dzieci, które mu nic nie zawiniły i do których żadnych pretensji żywić nie mógł, skoro koniecznym następstwem takiego czynu, nie przynoszącego oskarżonemu żadnego pożytku, byłaby ogromnie surowa odpowiedzialność karna bez możności wykluczenia z góry przewidywania, że za tak odrażającą zbrodnię spotkać go może nawet najsurowsza kara, przewidziana w art. 148 § 1 k.k.W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki stwierdza, między innymi, że "oskarżony A. C. uprzednio nie miał zamiaru powziętego z góry zabójstwa kogoś samochodem, lecz wtedy, kiedy wprowadzał się w stan głębokiego upojenia alkoholowego, przewidywał taką ewentualność" i na nią się godził. To całkowicie dowolne twierdzenie Sądu stanowi w samej rzeczy przypuszczenie na niczym nie oparte, a nadto wręcz sprzeczne z danymi doświadczenia życiowego i doświadczenia sędziowskiego, które pouczają, że niezdyscyplinowani kierowcy, wprowadzając się w stan nietrzeźwości przed zajęciem miejsca za kierownicą, z reguły nie godzą się na sprowadzenie katastrofy, lecz liczą na to, że im się uda jej uniknąć. Te rachuby niekiedy okazują się bezpodstawne, ale taki stan rzeczy stosownie do art. 7 § 2 k.k. prowadzić może do odpowiedzialności kierowcy za nieumyślne sprowadzenie katastrofy (art. 136 § 2 k.k.), a nie za jej umyślne wywołanie.Zebrane w sprawie niniejszej dowody narzucają wręcz ustalenie, że oskarżony kierowca A. C., prowadząc swój pojazd w stanie bardzo ciężkiego opilstwa, z nadmierną szybkością, w pewnej chwili, gdy zbliżał się do maszerującej z przeciwka kolumienki dziatwy, stracił całkowicie głowę i panowanie nad systemem hamulcowym i kierowniczym pojazdu, nie zdołał wyminąć kolumienki i spowodował nieumyślnie tragiczną katastrofę, która od strony przedmiotowej trafnie opisana została w zaskarżonym wyroku. Taki czyn oskarżonego kwalifikuje się jako przestępstwo z art. 145 § 1, 2 i 3 w zbiegu z art. 136 § 2 k.k. (por. zwłaszcza tezy 12, 14 i 23 wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach o przestępstwa drogowe z dnia 28 lutego 1975 r., V KZP 2/74, OSNKW z 1975 r., poz. 33).Orzekając w kwestii kary Sąd Najwyższy uznał, że oskarżonemu wymierzyć należy najsurowszą karę przewidzianą w ustawie za prawidłowo przypisane mu przestępstwo. Naruszenie przez oskarżonego zasad bezpieczeństwa ruchu było szczególnie rażące, a skutki jego czynu wyjątkowo tragiczne. Jeżeli do tego dodać naganny dotychczas tryb życia oskarżonego i jego parokrotną karalność sądową, w tym również za przestępstwa z art. 28 ust. 1 ustawy antyalkoholowej z 1959 r. oraz z art. 242 § 3 k.k. z 1932 r., to okaże się, że wszystkie dyrektywy wymiaru kary wskazane w art. 50 k.k. przemawiają zgodnie za możliwie najsurowszym potraktowaniem oskarżonego, oczywiście w ramach sankcji przewidzianej za przestępstwo, jakiego się dopuścił.Na marginesie dodać wypada, że orzeczenie przez Sąd Wojewódzki kary zakazu wykonywania zawodu kierowcy "na zawsze" nastąpiło z jawną obrazą art. 44 § 1 k.k., w myśl którego powyższą karę dodatkową wymierza się w latach na okres od roku do lat 10.