III K 37/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Korzeń.Sędziowie: K. Czajkowski, T. Goździcki (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: J. Klimek.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisławy M. i Ryszarda L., oskarżonych z art. 1 § 1 i art. 1 § 3 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 22 września 1960 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok co do oskarżonych Stanisławy M. i Ryszarda L. (...).Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 22 września 1960 r. zostali między innymi skazani:1) Stanisława M. na podstawie art. 1 § 3 lit. b) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), art. 42 § 2 i 47 § 2 k.k. na karę 2 lat więzienia i 2.000 zł grzywny z utratą praw publicznych obywatelskich praw honorowych na okres lat dwóch za to, że w okresie od 25 lipca 1956 r. do 3 lipca 1958 r. w E., działając w zorganizowanej grupie przestępczej wraz z innymi osobami, wyłudziła na szkodę Rejonowej Zbiornicy Złomu w G. kwotę 444.868,70 zł uzyskaną tytułem nagród za zakup złomu, stali i metali kolorowych, wyzyskując - wbrew postanowieniom uchwały Rady Ministrów nr 151/55 z dnia 26 lutego 1955 r. - złom dostarczony im przez zawodowych zbieraczy jako pochodzący ze zbiórki społecznej;2) Ryszard L. na podstawie art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), art. 42 § 2 i 47 § 2 k.k. na karę 2 lat więzienia i 1.000 zł grzywny z utratą praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat dwóch za to, że w okresie od 10 kwietnia 1956 r. do 6 października 1956 r. w E. wyłudził na szkodę Rejonowej Zbiornicy Złomu w G. kwotę 58.399,15 zł uzyskaną tytułem nagród za skup złomu, stali i metali kolorowych, wyzyskując - wbrew postanowieniom uchwały Rady Ministrów nr 151/55 z dnia 26 lutego 1955 r. - złom dostarczany mu przez zawodowych zbieraczy jako pochodzący ze zbiórki społecznej.Od tego wyroku oboje oskarżeni założyli jedną wspólną rewizję.Rewizja zarzuca rażącą niewspółmierność kar wymierzonych oskarżonym Stanisławie M. i Ryszardowi L. w stosunku do przypisanych im czynów oraz wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez warunkowe zawieszenie wykonania kar pozbawienia wolności obojgu oskarżonym.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Rewizja oskarżonych nie jest słuszna. Z prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych w tej sprawie wynika, że oskarżeni Tadeusz M., Stanisława M. i Stanisława P., działając w zorganizowanej grupie przestępczej, w czasie od 25 lipca 1956 r. do 3 lipca 1958 r. zagarnęli łączną kwotę 444.868,70 zł na szkodę Rejonowej Zbiornicy Złomu w G., uzyskaną w postaci nagród za zakup złomu, stali i metali kolorowych, wykazując - wbrew przepisom uchwały Rady Ministrów nr 151/55 - złom dostarczony im przez zawodowych zbieraczy jako złom pochodzący ze zbiórki społecznej.W podobny sposób oskarżony Ryszard L. zagarnął kwotę 58.399,15 zł w czasie od 10 kwietnia do 6 października 1956 r.Oskarżeni wykorzystali fakt, że - zgodnie z cytowaną wyżej uchwałą Rady Ministrów - ceny za złom wypłacane organizacjom społecznym były znacznie wyższe od cen wypłacanych indywidualnym zawodowym zbieraczom złomu. Tych zasadniczych ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Wojewódzki rewizja oskarżonych nie kwestionuje.Rewizja w części dotyczącej oskarżonej Stanisławy M. powołuje się jedynie na okoliczność, że całą prowizję - oczywiście prowizję nienależną - w kwocie 444.868,70 zł, ustaloną w przypisanym czynie pierwszym, otrzymała oskarżona Stanisława P., natomiast inne zyski wpłynęły do kasy żłobka. Okoliczność tę Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu swego wyroku w sposób przekonywający rozważył, w świetle więc tych rozważań nie do przyjęcia jest jakakolwiek sugestia rewizji, że oskarżona Stanisława M. nie brała udziału w podziale zagarniętej kwoty, jeśli się zważy, że podejmowane przez nią czynności pozostają w ścisłym związku z działaniem pozostałych oskarżonych.Niezależnie od tego wypada stwierdzić, że dla bytu przestępstwa z art. 1 § 3 lit. b) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) nie jest istotne, jak kształtował się podział korzyści majątkowych, uzyskanych z zagarnięcia w zorganizowanej grupie przestępczej, pomiędzy jej uczestnikami. Z punktu widzenia ochrony własności społecznej istotną rzeczą jest okoliczność, w jakim stopniu i jakimi metodami własność ta została czynem przestępnym naruszona. Przesłanki te mają z kolei istotny wpływ na prawidłowość represji karnej.Dlatego też kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec oskarżonej Stanisławy M. w najniższym wymiarze oraz bardzo łagodnej grzywny nie można uznać za karę rażąco surową, jeśli się uwzględni wysokość szkody wyrządzonej przestępstwem, sięgającej prawie 500.000 zł.Przytoczone przez rewizję okoliczności dotyczące stanu zdrowia i warunków rodzinnych Stanisławy M. zostały przez Sąd Wojewódzki uwzględnione przy wymiarze kary.Twierdzenie rewizji, że oskarżona sama utrzymuje dzieci, jest już obecnie nieaktualne, albowiem mąż oskarżonej Tadeusz M. orzeczoną karę więzienia już odbył i może obecnie utrzymać i opiekować się dziećmi.W części dotyczącej oskarżonego Ryszarda L. rewizja, powołując się na jego niski poziom rozwoju umysłowego, twierdzi, że nie mógł on mieć zastrzeżeń co do wypłaconej mu prowizji. Twierdzenie rewizji, kwestionujące w zasadzie winę oskarżonego, nie wydaje się uzasadnione. Oskarżony Ryszard L. ma średnie wykształcenie (ukończył liceum pedagogiczne). Można uznać, że również ze względu na jego wiek (28 lat) miał on odpowiednie doświadczenie życiowe. Wydana na jego nazwisko karta rejestracyjna, upoważniająca do skupu złomu na rzecz Komitetu Rodzicielskiego przy Szkole Nr 12 w E., w tytule i w tekście wyraźnie wskazuje na społeczną organizację skupu oraz przewiduje odpowiedzialność za nieprawidłową działalność punktu skupu. Ta karta rejestracyjna powołuje się na uchwałę Rady Ministrów nr 151/55, w myśl której oskarżonemu wolno było tylko organizować i prowadzić społeczną zbiórkę i skup złomu od mieszkańców gromady lub bloku. Tymczasem oskarżony Ryszard L. skupował złom od zawodowych zbieraczy, czego mu nie wolno było czynić. Dzięki temu osiągnął on w sposób oszukańczy nienależną mu prowizję w wysokości prawie 60.000 zł, która to kwota stanowiła mienie społeczne. Przeprowadzone przez oskarżonego transakcje - wbrew wywodom rewizji - bynajmniej nie świadczą o jego niskim poziomie rozwoju umysłowego.Wysokość zagarniętej kwoty w ciągu stosunkowo krótkiego czasu świadczą o dobrze zorganizowanej i intensywnej działalności przestępczej oskarżonego. Z tego więc względu wymierzona mu kara nie może być uznana za karę rażąco surową. Stan zdrowia oskarżonego został już uwzględniony przez Sąd Wojewódzki przy wymiarze kary jako okoliczność łagodząca.Brak jest też jakichkolwiek danych świadczących o tym, że oskarżeni pokryli wyrządzoną swoimi czynami szkodę w mieniu społecznym. W tej sytuacji brak jest wyjątkowych okoliczności w rozumieniu art. 5 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) zarówno co do oskarżonego Ryszarda L., jak i co do oskarżonej Stanisławy M. i dlatego warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonych względem nich kar, o co wnosi rewizja, byłoby niesłuszne.Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.