IV K 664/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Rek.Sędziowie: T. Krokosz, P. Ławacz (sprawozdawca).Prokurator: B. Federowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Bronisława B. i Heleny S., oskarżonych z art. 1 § 3 lit. a) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. w związku z ustawą z dnia 21 stycznia 1958 r., po rozpoznaniu założonej przez prokuratora i oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 23 kwietnia 1960 r., na podstawie art. 375, 388 § 1 k.p.k.uchylił powyższy wyrok w całości i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Bronisław B. i Helena S, zostali oskarżeni o to, że:I. w czasie od 1 stycznia 1957 r. do listopada 1958 r. w K. Bronisław B. jako kierownik i magazynier, a Helena S. jako kasjerka, a także jako magazynier Spółdzielni Pracy Zbiornica Surowców Wtórnych w W., działając wspólnie i w porozumieniu, zagarnęli na szkodą tejże Spółdzielni kwotę 368.498,36 zł w ten sposób, że wystawili na różne nazwiska 630 fikcyjnych asygnat magazynowo-księgowych, na podstawie których podjęli ze środków obrotowych będących w ich dyspozycji a przeznaczonych na zakup surowców wtórnych podaną wyżej sumę i zatrzymali ją przy sobie, tj. o czyn przewidziany w art. 1 § 3 lit. a) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11).Sąd Wojewódzki we Wrocławiu wyrokiem z dnia 23 kwietnia 1960 r. uznał oskarżonego Bronisława B. i Heleną S. za winnych tego, że w ciągu 1957 i 1958 r. w K. Bronisław B. jako magazynier, a Helena S. jako kasjer, a także jako magazynier Spółdzielni Pracy Zbiornica Surowców Wtórnych w W., nie dopełniając swych obowiązków służbowych, stosowali przy skupie odpadków i prowadzeniu dokumentacji kasowej różne niedozwolone uproszczenia: łącząc mianowicie na jednej asygnacie magazynowo-kasowej szereg drobnych dostaw od różnych osób i wystawiając je na nazwiska tylko jednej osoby oraz przyjmując odpadki od dostawców indywidualnych bez jednoczesnego wystawienia odpowiednich dokumentów magazynowo-kasowych, stwarzali możliwość i niebezpieczeństwo dokonywania nadużyć przez siebie i inne osoby na szkodę dostawców będących jednostkami gospodarki uspołecznionej, tj. za winnych czynu przewidzianego w art. 286 § 1 k.k., i na zasadzie tego przepisu skazał ich po 10 (dziesięć) miesięcy więzienia.Od wyroku tego założyli rewizje prokurator i oskarżeni (...).Rewizja oskarżonego Bronisława B. zarzuca wyrokowi:1) obrazę przepisu art. 2 § 1 k.p.k. przez przypisanie oskarżonym nowego zarzutu, którego nie tylko że nie było w akcie oskarżenia, ale który nie pozostaje w żadnym związku z aktem oskarżenia i dotyczy innych osób niż Spółdzielnia, gdzie Bronisław B. pracował;2) bezpodstawne przypisanie oskarżonemu winy z art. 286 § 1 k.k., skoro w uzasadnieniu wyroku Sąd przyjął, że Zbiornica w zasadzie nie poniosła żadnej szkody, a stosowane przez oskarżonego uproszczenia "zdały egzamin życiowy".W konkluzji rewizja wnosi:1) o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania bądź też2) o uchylenie wyroku i uniewinnienie oskarżonego.Rewizja oskarżonej Heleny S. zarzuca wyrokowi błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawą wyroku, w wyniku czego nastąpiła obraza przepisu prawa materialnego z art. 286 § 1 k.k. Błędna ocena, zdaniem rewizji, polegała na tym, że Sąd bezpodstawnie przyjął, iż stosowane przez oskarżonych pewne uproszczenia wyczerpują same w sobie znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., skoro wiedziały o nich władze przełożone i przez ich stosowanie Zbiornica nie poniosła żadnej szkody, natomiast Sąd nie wykazał, na czym mogło polegać niebezpieczeństwo szkody oraz w jaki sposób uproszczenia stosowane przez oskarżonych mogły rodzić tego rodzaju niebezpieczeństwo.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i o uniewinnienie oskarżonej od przypisanego jej czynu.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził między innymi następujący pogląd prawny.(...) Co do rewizji oskarżonych Bronisława B. i Heleny S.W związku z koniecznością uchylenia wyroku na skutek rewizji prokuratora i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania zbędne się stało szczegółowe rozważenie zarzutów zawartych w rewizjach oskarżonych.Przepisy dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. Nr 17, poz. 68), podobnie jak i przepisy ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciwko własności społecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228), chronią własność społeczną przed wszelkimi zamachami niezależnie od tego, czy mienie społeczne stanowi własność instytucji, czy też przedsiębiorstwa, w których pracują oskarżeni. Jeżeli działanie sprawców stanowi zamach na mienie społeczne innego przedsiębiorstwa, to okoliczność ta nie może bynajmniej usprawiedliwiać sprawców i zwalniać ich od odpowiedzialności z cytowanych wyżej przepisów. Gdyby wiec z materiału dowodowego wynikało, że zagarnięcia mienia społecznego dokonano nie na szkodę instytucji podanej w akcie oskarżenia, lecz na szkodę innej uspołecznionej jednostki, to okoliczność ta stwarzałaby dla sądu obowiązek odpowiedniego sformułowania lub bliższego określenia czynu przypisanego w ramach tego samego zdarzenia faktycznego objętego aktem oskarżenia i zastosowania do tego czynu odpowiedniej sankcji karnej. Oczywiście w takich wypadkach Sąd powinien umożliwić oskarżonym obronę przed nowymi sformułowaniami zarzutów.Również nie są słuszne wywody rewizji, jakoby w danej sprawie Sąd przypisał oskarżonym działanie nie pozostające w żadnym związku z zarzutem aktu oskarżenia.Akt oskarżenia obejmuje końcowy wynik działania przestępnego, zarzuconego oskarżonym w postaci zagarnięcia określonego mienia społecznego. Wynik ten został umożliwiony przez stosowanie różnych niedozwolonych manipulacji, które zmierzały do ułatwienia lub umożliwienia zagarnięcia mienia społecznego, a więc były one środkami do osiągnięcia celu przestępnego. Jeżeli stosowany środek przyjmuje postać działania wyczerpującego znamiona innego samoistnego przestępstwa, to tego rodzaju działanie może być przedmiotem rozstrzygnięcia sądu wtedy, gdy brak było podstaw do przypisania czynu w postaci określonej zarzutami aktu oskarżenia. Działanie to bowiem stanowi element tego samego zdarzenia faktycznego objętego aktem oskarżenia i nie jest słuszny pogląd rewizji, jakoby chodziło w danym wypadku o nowy czy też inny czyn wykraczający poza ramy oskarżenia, skoro jest on objęty tym samym zdarzeniem faktycznym.Wniosek więc rewizji o umorzenie postępowania na podstawie przepisu art. 2 § 1 k.p.k. nie był uzasadniony.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.