III K 402/56

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mieczysława K. i Stefana F., oskarżonych z art. 257 § 1, 160, 259 k.k., art. 1 § 1, 2 § 2 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) i art. 4 § 1 m.k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w L., na podstawie art. 375, 442, 459 k.p.k., art. 4 dekretu o o.s.k. i art. 5 ust. 1 pkt 2, art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 1956 r. o amnestiiI. uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej skazania Mieczysława K. za przestępstwo dwukrotnie z art. 257 § 1 k.k., z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68) za kradzież materiałów budowlanych z magazynu Zjednoczenia Budownictwa Miejskiego w L. z art. 257 § 1 k.k., z art. 4 § 1 m.k.k. i postępowanie karne o powyższe przestępstwa obu oskarżonym umorzył,II. złagodził oskarżonemu Mieczysławowi K. orzeczoną karę 8 (ośmiu) lat więzienia za przestępstwo z art. 4 § 1 m.k.k. o połowę, tj. do 4 (czterech) lat więzienia,III. w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego Mieczysława K. i Stefana F.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w L. wyrokiem z dnia 14 maja 1956 r. uznał między innymi za winnych: I. Mieczysława K. i Stefana F., że:a) w okresie lata i jesieni 1954 r. w L. przy współudziale Jana G. zabierali w celu przywłaszczenia mienie społeczne a to materiały budowlane z magazynu, stanowiące własność Zjednoczenia Budownictwa Miejskiego ogólnej wartości przekraczającej sumę 300 zł, a mianowicie: 3 samochody ciężarowe drzewa budowlanego, wagę 200 kg z odważnikami, drabinę dwuramienną, kilka rolek papy, kilkadziesiąt metrów klepek parkietowych, kilka worków wapna, 46 bali budowlanych, 2 m3 drzewa budowlanego i 1800 kg cementu, tj. przestępstwa z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68);b) w dniu 21 marca 1953 r. w L. przy współudziale Edwarda K. zabrali w celu przywłaszczenia z budowy przy ul. (...) jeden silnik elektryczny wartości 1220 zł 51 gr stanowiący własność ZBM w L., tj. przestępstwa z art. 1 § 1 cytowanego wyżej dekretu;c) w dniu 15 czerwca 1955 r. w L. przy współudziale Edwarda K. zabrali w celu przywłaszczenia z bazy zaopatrzenia przy ul. (...) trzy silniki elektryczne wartości 3600 zł stanowiące własność ZBM w L., tj. przestępstwa z art. 1 § 1 cytowanego wyżej dekretu;d) w dniu 19 września 1953 r. w L. przy współudziale Edwarda K. zabrali w celu przywłaszczenia z budowy przy ul. (...) trzy silniki elektryczne wartości 3401 zł 75 gr stanowiące własność ZBM w L., tj. przestępstwa z art. 1 § 1 cytowanego wyżej dekretu;e) w dniu 27 września 1955 r. w L. zabrali w celu przywłaszczenia jeden silnik elektryczny wartości 1200 zł z budowy przy ul. (...) na szkodę ZBM w L., tj. przestępstwa z art. 1 § 1 cytowanego wyżej dekretu;f) w czerwcu 1955 r. daty bliżej nie ustalonej w L. Stefan F. zabrał w celu przywłaszczenia rower marki "Bałtyk", koc, szare sztywne płótno, fleki gumowe na szkodę Mariana T., a Mieczysław K. pomógł mu w sprzedaży tego roweru, tj. przestępstwa z art. 257 § 1 k.k. co do F. i przestępstwa z art. 160 k.k. co do K.;g) w dniu 25 sierpnia 1955 r. w B. pow. puławskiego przy użyciu broni palnej, terroryzując personel, zabrali w celu przywłaszczenia 2,5 litra wódki, 1 litr spirytusu, 11 par pończoch damskich, jedną parę pantofli damskich i około 1000 zł gotówki na łączną sumę 7009 zł na szkodę Filii Gminnej Spółdzielni, tj. przestępstwa z art. 2 § 2 cytowanego wyżej dekretu;h) w dniu 5 października 1955 r. na drodze z N. do D. przy użyciu broni palnej zabrali w celu przywłaszczenia na szkodę Leokadii G. teczkę skórzaną, 1 1/2 litra spirytusu, 1 litr octu, chustkę nylonową, sukienkę, lusterko kieszonkowe, wieczne pióro, pomadkę do ust, 4 kg śliwek, dwa klucze do biurka i różne notatki, tj. przestępstwa z art. 259 k.k.;i) bez zezwolenia władz przechowywali broń palną, a to Mieczysław K. od wiosny do 5 października 1955 r. w L. dwa pistolety "TT" i drugi nieustalonego bliżej systemu, a Stefan F. w dniu 25 sierpnia i 5 października 1955 r. w B. i N. przez okres kilku godzin pistolet "TT", tj. przestępstwa z art. 4 § 1 m.k.k., a ponadtoII. Mieczysława K. że:a) w nocy z 8 na 9 stycznia 1952 r. w L. zabrał w celu przywłaszczenia radioaparat marki "Agat" nr 604786 i 0,75 kg masła na szkodę Konsumu Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w L., tj. przestępstwa z art. 257 § 1 k.k.,b) w czerwcu 1955 r. daty bliżej nieustalonej w L. zabrał w celu przywłaszczenia 1 parę butów oficerskich z wartowni W.U.B.P. w L., tj. przestępstwa z art. 257 § 1 k.k. i za to skazał:Mieczysława K.a) za czyn opisany wyżej pod pkt I a, na karę dwóch lat więzienia darowaną w całości na mocy amnestii z 1956 r.,b) za czyny opisane wyżej pod pkt I b, c, d, e - na kary więzienia po trzy lata,c) za czyn opisany wyżej pod pkt I f - na karę jednego roku więzienia i 500 zł grzywny darowane w całości na mocy amnestii z 1956 r.d) za czyny opisane wyżej pod pkt I - g, i - na kary więzienia po osiem lat,e) za czyn opisany wyżej pod pkt I - h, na karę więzienia przez sześć lat,f) za czyny opisane wyżej pod pkt II a, b, na kary więzienia po jednym roku, darowane w całości na mocy amnestii z 1956 r. a łącznie na karę więzienia przez dziesięć lat, Stefana F.a) za czyn opisany wyżej pod pkt I a na karę dwóch lat więzienia, darowaną w całości na mocy amnestii z 1956 r.,b) za czyny opisane wyżej pod pkt I b, c, d, e na kary więzienia po trzy lata,c) za czyn opisany wyżej pod pkt I f na karę jednego roku więzienia darowaną w całości na mocy amnestii z 1956 r.,d) za czyn opisany wyżej pod pkt I g na sześć lat więzienia,e) za czyny opisane wyżej pod pkt I h, i - na kary więzienia po pięć lat, a łącznie na karę więzienia przez sześć lat.Od tego wyroku wnieśli rewizję obaj wyżej wymienieni oskarżeni.Rewizja oskarżonego Mieczysława K. zarzuca: 1) błędną ocenę okoliczności faktycznych sprawy i dowodów przyjętych za podstawę wyroku, polegającą na przypisaniu oskarżonemu kradzieży radia, 0,75 kg masła i butów na niewystarczających poszlakach, kradzieży silnika elektrycznego przy ul. (...) w L. na pomówieniu współoskarżonego F. i napadu na spółdzielnię w B., na pomówieniu współoskarżonego Stefana F. i Z. oraz przyjęciu, że oskarżony dopuścił się samoistnych przestępstw (wyżej opisanych pod pkt I a, b, c, d, e, II a), podczas gdy działanie oskarżonego naruszało to samo dobro prawne (mienie społeczne) i było wynikiem jednolitego zamiaru przestępnego i przedstawia się jako przestępstwo ciągłe,2) rażącą niewspółmierność kary w stosunku do popełnionych czynów, jeśli się uwzględni, że pełnił drugorzędną rolę, nie odznaczał się brutalnością, nie był dotychczas karany, przez wiele lat pracował w organach Bezpieczeństwa Publicznego, ma na utrzymaniu żonę i czworo dzieci.W konkluzji oskarżony wnosi o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ew. o1) uniewinnienie z zarzuconych mu czynów pod pkt I, VI, VII i IX aktu oskarżenia,2) przyjęcie przestępstwa ciągłego w działaniu określonym w punkcie pierwszym pod lit. od a do f,3) wymierzenie za poszczególne przestępstwa oraz łącznie znacznie łagodniejszej kary.Rewizja oskarżonego Stefana F. zarzuca:1) obrazę art. 371 pkt 3 k.p.k. przez przyjęcie czynności wykonywanych przez oskarżonego przy wywożeniu drzewa z placu ZBM przez innych współoskarżonych za działanie przestępne przewidziane w art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1955 r. (Dz. U. z 1955 r. Nr 17, poz. 68),2) art. 371 pkt 4 k.p.k. przez wymierzenie kary rażąco niewspółmiernej w stosunku do popełnionych czynów wskutek niedostatecznego uwzględnienia jego stosunków rodzinnych, osobistych, dotychczasowej niekaralności i przyznania się do winy.W konkluzji oskarżony wnosi o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ew. o zmianę wyroku przez wydatne złagodzenie orzeczonej kary.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny.Zarzuty obu rewizji nie są zasadne. Sąd Wojewódzki przypisując oskarżonemu Mieczysławowi K. czyny kwestionowane w rewizji dokonał należytej oceny materiału dowodowego i słusznie uznał fen materiał za dostateczny do przyjęcia winy oskarżonego.Przypisanie oskarżonemu kradzieży radioodbiornika "Aga" z konsumu W.U.B.P. opiera się nie na poszlakach, a na bezpośrednich dowodach. Świadek Stanisława W. na rozprawie sądowej rozpoznała z całą stanowczością zakwestionowany u niejakiego S. aparat radiowy, jako ten, który znajdował się w Konsumie oraz zeznała, że widziała jak oskarżony wychodził w krytycznym dniu nad ranem przez okno w Konsumie. Oskarżony zaś na rozprawie przyznał, że aparat zakwestionowany u S. sprzedał swemu bratu, a ten z kolei S.Przypisanie oskarżonemu kradzieży butów i jednego silnika elektrycznego z budowy przy ul. (...) wprawdzie istotnie opiera się na wyjaśnieniach współoskarżonego Stefana F., ale brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, by oskarżony F. niesłusznie obciążał oskarżonego K., motywy którymi kierował się Sąd Wojewódzki dając wiarę w tym względzie oskarżonemu F., są przekonywające, podobnie słusznie ocenił Sąd Wojewódzki wyjaśnienia oskarżonych F. i Z., popartych zeznaniami świadka Janiny M., przypisując oskarżonemu udział w napadzie rabunkowym na spółdzielnię w B.Sąd Najwyższy nie podziela wywodów rewizji, że przestępstwa przypisane oskarżonemu K., a wymienione wyżej pod pkt I a, b, c, d, e i II a należy traktować jako jeden czyn ciągły.Do istoty przestępstwa ciągłego należy pod względem podmiotowym, by poszczególne działania były wypływem jednolitego zamiaru sprawcy, pod względem przedmiotowym zaś, by działania te były jednorodzajowe, tj. skierowane przeciwko temu samemu dobru prawnemu przy zachowaniu pewnej zwartości czasowej i miejscowej i by wykonane były w jednakowych okolicznościach i przy jednakowych sposobnościach.Przy przestępstwie ciągłym jednolity zamiar już przy jego powzięciu odnosić się musi do zindywidualizowanych przynajmniej w ogólnym zarysie czynności wykonawczych. Szereg czynów odnoszących się do różnych osób i różnych miejsc, przy rozwinięciu w każdym przypadku odrębnej działalności nie daje podstawy do przyjęcia, że były wynikiem jednolitego zamiaru.Te warunki zachodziły przy dokonaniu zagarnięcia mienia społecznego na szkodę ZBM w L. opisanego wyżej w pkt I a, gdzie Sąd Wojewódzki słusznie dopatrzył się znamion przestępstwa ciągłego, natomiast nie zachodziły w odniesieniu do pozostałych przypisanych oskarżonemu przestępstw. Z bezbłędnych ustaleń Sądu Wojewódzkiego wynika, że poszczególne kradzieże, których dopuścił się oskarżony, nie wypływały z góry ułożonego planu, a były raczej przypadkowym wykorzystaniem okazji i nie była zachowana między nimi ani zwartość czasowa, ani miejscowa. Oskarżony K. na rozprawie wyjaśnił, że przy dokonaniu pierwszej kradzieży silników elektrycznych nie był planowany dalszy ich zabór, a oskarżony F. potwierdził te wyjaśnienia, zeznając, że "kradzież motorów z G. to mój projekt, a inne motory to projekt K."Słusznie Sąd Wojewódzki przypisał oskarżonemu F. współudział w kradzieży materiałów budowlanych na szkodę ZBM w L., gdyż z własnych wyjaśnień oskarżonego złożonych na rozprawie sądowej wynika, iż współdziałał przy wywożeniu tych materiałów ze świadomością, że są one zagarniane przez współoskarżonego Mieczysława K. i Jana G.Sąd Wojewódzki niewłaściwie zastosował przepisy ustawy o amnestii z 1956 r. Z przepisu art. 5 cyt. ustawy wynika, że gdyby co do przestępstw określonych w art. 3 tejże ustawy, należało orzec karę, która uległaby darowaniu (art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 3 ust. 2 i 3), to sąd umarza postępowanie karne. W tych przypadkach zatem niedopuszczalne jest uznawanie oskarżonego za winnego i wymierzenie konkretnej kary, którą się następnie daruje. Skoro są po rozpoznaniu sprawy dochodzi do przekonania, że za dane przestępstwo wymienione w art. 3 ust. 1 należy wymierzyć karę do pięciu lat więzienia i obok karę grzywny bez ograniczenia a za przestępstwo wymienione w art. 3 ust. 2 i 3 - karę do dwóch lat więzienia oraz ewentualnie grzywnę do dwóch tysięcy złotych, a co do kobiet w określonych warunkach do lat trzech (bądź do pięciu lat więzienia) względnie i grzywnę do dwóch tysięcy złotych, to winien postępowanie o dane przestępstwo umorzyć. Zauważyć również należy, że Sąd Wojewódzki nie zastosował względem oskarżonych dobrodziejstwa amnestii z 1956 r. odnośnie przestępstwa z art. 4 § 1 m.k.k., mimo. iż zachodziły odpowiednie wymogi po temu.Biorąc pod uwagę, że obaj oskarżeni dopuścili się dwóch napadów rabunkowych z bronią w ręku i szeregu kradzieży mienia społecznego, że darowana względnie złagodzona kara za przestępstwo z art. 4 § 1 m.k.k. stanowiła tylko nieznaczny fragment kary łącznej, Sąd Najwyższy - uznał, że brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, iż poszczególne kary jak i kary łączne są rażąco surowe.Z tych powodów należało orzec jak w sentencji wyroku.