III KK 495/21

Sygn. akt III KK 495/21 POSTANOWIENIE Dnia 17 listopada 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Kapiński w sprawie skazanych T. K., P. W., S. B. po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 17 listopada 2022 r. na posiedzeniu bez udziału stron wniosku obrońcy S. B. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. na podstawie art. 29 § 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U z 2021 r., poz. 1904 t.j. z dnia 21.10.2021 ze zm.) i art. 41 § 2 k.p.k. per analogiam p o s t a n o w i ł pozostawić bez rozpoznania wniosek obrońcy o wyłączenie SSN Marka Motuka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt III KK 495/21. UZASADNIENIE W dniu 28 października 2022 roku na rozprawie kasacyjnej obrońca skazanego S. B. złożył wniosek na podstawie art. 41§1 k.p.k. o wyłączenie SSN Marka Motuka od rozpoznania niniejszej sprawy, z uwagi na istnienie obawy co do jego bezstronności, mając na uwadze treść orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE z 8 kwietnia 2020 r., C-791/19 oraz uchwałę połączonych Izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020r. w zakresie argumentacji dotyczącej procedury nominacyjnej realizowanej przez nową KRS. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. 2 Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania, albowiem jest on niedopuszczalny z mocy ustawy. Z treści przedmiotowego wniosku jednoznacznie wynika, że wątpliwość co do bezstronności sędziego Marka Motuka ma wynikać jedynie z faktu, że został on powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). We wniosku o wyłączenie obrońca skazanego S. B. nie zawarł żadnych innych powodów, które należałoby rozważyć i ocenić w kontekście przepisu art. 41 § 1 k.p.k., z treści którego wynika, że „sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie”. Podkreślić należy, że art. 29§4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, znowelizowanej ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259), stanowi, że: „Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności”. Powyższa nowelizacja wprowadziła zatem tryb tzw. testu bezstronności, w którym – zgodnie z art. 29 § 5 ustawy o Sądzie Najwyższym – dopuszczalne jest badanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego (sędziego delegowanego) wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy. Z żądaniem w tym przedmiocie może wystąpić strona lub uczestnik postępowania przed Sądem Najwyższym (art. 29 § 7 ww. ustawy). Zgodnie zatem z obowiązującymi przepisami w zakresie ochrony standardu bezstronności oraz niezawisłości sędziego przy wykonywaniu czynności orzeczniczych funkcjonują dwie instytucje określone w art. 29§5 ustawy o Sądzie Najwyższym i w art. 41§1 k.p.k. Zasadniczo instytucje te różnią się zakresem przedmiotowym, który w przypadku pierwszej z nich jest węższy. Ustawa o Sądzie 3 Najwyższym w sposób szczególny reguluje bowiem badanie kwestii bezstronności sędziego w kontekście okoliczności towarzyszących powołaniu sędziego oraz jego postępowania po powołaniu, a zatem w tym zakresie w stosunku do art. 41 § 1 k.p.k. stanowi lex specialis, wyłączając tym samym możliwość badania określonych w niej przesłanek w ogólnej procedurze. Zatem w trybie art. 41 § 1 k.p.k. nie można oceniać zagadnienia bezstronności sędziego w aspekcie okoliczności towarzyszących jego powołaniu, co czyni przedmiotowy wniosek niedopuszczalnym z mocy ustawy, bowiem został oparty wyłącznie na tej podstawie. Wskazać również należy, że przed powyższą nowelizacją przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 marca 2020 r., P 22/19 (Dz.U. z 2020 r. poz. 413), stwierdził, że art. 41 § 1 w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z 12.05.2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. z 2021 r. poz. 269), jest niezgodny z art. 179 w zw. z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP. Skoro więc omawiany wniosek obrońcy skazanego S. B. o wyłączenie sędziego Marka Motuka złożony w trybie art. 41 § 1 k.p.k. został oparty wyłącznie na okoliczności odnoszącej się do jego powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego z rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, to ze wskazanych wyżej powodów należało uznać, że jest on niedopuszczalny z mocy ustawy. Zaznaczyć również należy, że z protokołu rozprawy kasacyjnej z dnia 28 października 2022 r. wynika w sposób jednoznaczny, że wniosek o wyłączenie SSN Marka Motuka od rozpoznania sprawy został złożony dopiero wówczas gdy Sąd Najwyższy wydał na podstawie art. 404§1 k.p.k. postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku obrońcy skazanego S. B. o odroczenie rozprawy. Po ogłoszeniu tego postanowienia obrońca skazanego oświadczył, że „w zaistniałej sytuacji składa wniosek na podstawie art. 41§1 k.p.k. o wyłączenie od rozpoznania w niniejszej sprawie sędziego Marka Motuka z uwagi na istnienie obawy co do bezstronności w 4 sprawie (…)”, co jednoznacznie wskazuje, że wniosek ten miał charakter instrumentalny i w sposób oczywisty zmierzał do przedłużenia toczącego się postępowania kasacyjnego. Ze wskazanych wyżej powodów Sąd Najwyższy orzekł o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. [as ał]