III KO 60/17

Sygn. akt III KO 60/17 POSTANOWIENIE Dnia 10 sierpnia 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie z zażalenia F.T. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. z dnia 24 kwietnia 2017 r., sygn. akt PR Ds. (…), o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie niedopełnienia obowiązków przez ustalonych funkcjonariuszy Policji Komisariatu Policji w Ł., prokuratorów Prokuratur Rejonowej w Ł. oraz sędziów Sądu Rejonowego w Ł. i Sądu Okręgowego w L., tj. o czyny z art. 231 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 10 sierpnia 2017 r. wniosku Sądu Rejonowego w L. zawartego w postanowieniu z dnia 3 lipca 2017 r., sygn. akt III Kp (…), o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 a contrario k.p.k. p o s t a n o w i ł: nie uwzględnić wniosku. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 3 lipca 2017 r., sygn. akt III Kp (…), Sąd Rejonowy w L. w oparciu o przepis art. 37 k.p.k. wystąpił do Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu zażalenia F.T. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w L. z dnia 24 kwietnia 2017 r., sygn. akt PR Ds. (…), o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie niedopełnienia obowiązków przez ustalonych funkcjonariuszy policji Komisariatu Policji w Ł., prokuratorów Prokuratur Rejonowej w Ł. oraz sędziów Sądu Rejonowego w Ł. i Sądu Okręgowego w L.. Zdaniem Sądu wnioskującego o przekazanie okoliczność, że postępowanie z zawiadomienia F.T. dotyczyło przestępstw, których mieli się 2 dopuścić sędziowie m.in. Sądu Okręgowego w L., a więc sądu nadrzędnego nad sądem właściwym miejscowo, może wywołać przekonanie (choćby mylne) strony skarżącej o braku warunków do wydania obiektywnego rozstrzygnięcia oraz wzbudzić w opinii publicznej wątpliwości co do prawidłowości rozpoznają środka odwoławczego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek o przekazanie zażalenia F.T. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w oparciu o przepis art. 37 k.p.k. nie może zostać uwzględniony. W orzecznictwie podkreśla się, że zmiana właściwości miejscowej przewidziana w powołanym wyżej przepisie ma charakter nadzwyczajny i nie podlega wykładni rozszerzającej, W związku z tym zastosowanie instytucji właściwości z delegacji jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy cały sąd jest niewłaściwy do orzekania w myśl zasady nemo iudex re sua, a także wtedy, gdy zachodzą obawy o bezstronność sądu właściwego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, OSNKW 2010, z. 2, poz. 20). Motywacyjna część wystąpienia Sądu Rejonowego w L. nie zawiera żadnych tego rodzaju argumentów ani okoliczności, które uprawdopodobniałyby chociaż w minimalnym stopniu wątpliwości, co do prawidłowego rozpoznania środka odwoławczego przez sąd właściwy. Podkreślić należy, że zadaniem sądu karnego orzekające w takiej jak ta sprawie nie jest wypowiadanie się co do trafności decyzji procesowych podejmowanych przez sędziów w prowadzonych przez nich postępowaniach, odnośnie których to osób złożone zostały przez F.T. zawiadomieniami o popełnieniu przestępstw, lecz jedynie przeprowadzenie kontroli orzeczenia innego i to niesądowego organu właściwego dla prowadzenia postępowania przygotowawczego. Wskazywał na to wielokrotnie Sąd Najwyższy rozpoznając wnioski o przekazanie sprawy w oparciu o regulację art. 37 k.p.k. w sytuacjach, gdy sąd właściwy miejscowo procedował w trybie określonym art. 329 § 1 k.p.k. (por. postanowienia: z dnia 25 listopada 2010 r., III KO 81/09, OSNKW 2010, z. 2, poz. 20; z dnia 18 marca 2010 r., III KO 19/10, LEX nr 577213; z dnia 21 października 2010 r., III KO 91/10, LEX nr 610175; z dnia 5 grudnia 2012 r., IV KO 88/12; z dnia 3 18 marca 2014 r., III KO 11/14, Prok. i Pr. – orzecz. 2014, nr 6, poz. 11; z dnia 14 czerwca 2016 r., IV KO41/16, Prok. i Pr. – orzecz. 2016, nr 9, poz. 12). Z tych względów stwierdzić należy, że również istniejący w tej sprawie układ osobowy, a więc fakt złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstw dotyczących sędziego sądu nadrzędnego, sam w sobie nie uzasadnia zawartej w wystąpieniu tezy o zagrożeniu z powyższego powodu dla takiej wartości jaką stanowi dobro wymiaru sprawiedliwości. Większość osób objętych zawiadomieniem jest związana z Ł., a nie L.. Natomiast sędzia sądu nadrzędnego, którego dotyczy zawiadomienie, to sędzia wydziału cywilnego. Związane z tą osobą wywody sądu występującego z inicjatywą, w sytuacji gdy dotyczy to tak dużego sądu, jakim jest Sąd Okręgowy w L., mają charakter czysto hipotetyczny, podobnie zresztą jak i obawa przed przyszłymi niekorzystnymi społecznymi opiniami. A przecież zagrożenie dla dobra wymiaru sprawiedliwości, które stanowi wyłączną i jedyną przesłankę skorzystania z instytucji przewidzianej w art. 37 k.p.k., musi być realne a nie jedynie hipotetyczne. Takiego faktycznego zagrożenia w uzasadnieniu postanowienia nie wykazano, a powołane w nim judykaty Sądu Najwyższego nie przystają do sytuacji procesowej jaka ma miejsce w tej sprawie. Tożsamo ocenić należy tę część uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego, w której odwołuje się on do przyszłego przekonania strony skarżącej. Jak to już wcześniej wskazywał Sąd Najwyższy, „oczywistym jest, że w każdym środowisku funkcjonuje wiele osób przekonanych o kierowaniu się przez sędziów przy podejmowaniu decyzji względami pozamerytorycznymi, o braku ich dobrej woli, kompetencji lub obiektywizmu przy rozpoznawaniu spraw. Jest to zrozumiałe, skoro codziennie, z ogromnej liczby osób mających kontakt z wymiarem sprawiedliwości, znaczny odsetek tych osób dotykają wydane prawidłowo i zgodnie z obowiązującym prawem, ale niekorzystne dla tych osób i nie akceptowane przez nich, decyzje sądów. Doświadczenie orzecznicze dowodzi, że zarówno te osoby jak i osoby z ich środowisk są bardziej skłonne do interpretowania takich decyzji jako efektu niesprawiedliwej, niesłusznej, błędnej, niekompetentnej, podyktowanej złą wolą czy nawet osobistą korzyścią sędziego, niż jako wyniku zgodnej z prawem oceny sytuacji procesowej, stanowiącej przedmiot rozpoznania w konkretnym postępowaniu sądowym. W związku z tym trzeba podkreślić, że unikanie 4 rozpoznania sprawy pod presją przewidywanego negatywnego odbioru przez pewną grupę osób, nigdy nie będzie służyło dobru wymiaru sprawiedliwości. Autorytet sądu buduje przecież sprawne, bez zbędnej zwłoki, przeprowadzenie każdego postępowania i podjęcie, na podstawie wnikliwej i bezstronnej oceny wszystkich dowodów, merytorycznie słusznej decyzji” (zob. postanowienie z dnia 28 marca 2017 r., III KO 16/17, LEX nr 2258028). Sąd Rejonowy w L. jest zdaniem Sądu Najwyższego bez wątpienia zdolny aby takie rzetelne i bezstronne postępowanie przeprowadzić pamiętając o tym, że „autorytet i powaga wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby sądy nie ulegały presji stron procesowych i opinii publicznej, ani nie popadały w zwątpienie co do własnych kompetencji w zakresie prowadzenia rzetelnego procesu. Tylko racjonalna nieustępliwość w tym względzie sprzyja kształtowaniu się pozytywnego wizerunku organów trzeciej władzy, minimalizując tym samym wątpliwości co do obiektywizmu i niezawisłości w rozpoznawaniu przyszłych spraw” (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2011 r., III KO 72/11, LEX nr 104040). Uwzględniając całokształt przeprowadzonych wyżej rozważań postanowiono jak na wstępie.