III KR 128/68
WyrokIzba Karna1968-11-14
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kierowca autocysterny, który przewozi paliwo i dokonuje jego zaboru bez udziału konwojenta, odpowiada z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. jako osoba odpowiedzialna za ochronę i zabezpieczenie przewożonego mienia?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że kierowca autocysterny, który przewozi paliwo za zgodą przedsiębiorstwa i bez dodatkowego konwoju, a następnie dokonuje jego zaboru, nadużywa zaufania i odpowiada z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. W takiej sytuacji dochodzi do powierzenia kierowcy mienia społecznego pod ochronę, na przechowanie i zabezpieczenie. Czynności kierowcy wykraczają poza funkcję prowadzenia pojazdu, świadcząc o przyjęciu odpowiedzialności za ochronę, zabezpieczenie i przechowanie paliwa.Stan faktyczny
Władysław R., kierownik i ajent stacji benzynowej, został oskarżony o zagarnięcie paliwa o wartości ponad 107.000 zł. Franciszek K., Stefan Z., Michał I., Aleksander K. i Stanisław P., kierowcy autocystern, zostali oskarżeni o zagarnięcie paliwa o wartości przekraczającej 5.000 zł. Sąd Wojewódzki skazał Władysława R. za przyjęcie do sprzedaży paliwa o wartości ponad 106.000 zł, wiedząc o jego zagarnięciu. Pozostałych oskarżonych skazano za zagarnięcie paliwa o wartości około 300 zł, uznając ich za kierowców, a nie konwojentów. Wszyscy oskarżeni wnieśli rewizje.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej oskarżonego Władysława R. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W pozostałej części wyrok utrzymał w mocy.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Czajkowski (sprawozdawca).Sędziowie: T. Gdowski, J. Matysiak.Prokurator Prokuratury Generalnej: S. Markowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie 1) Władysława R., oskarżonego z art. 4 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), oraz 2) Michała I., 3) Franciszka K., 4) Aleksandra K., 5) Stanisława P. i 6) Stefana Z., oskarżonych z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu rewizji założonej przez oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 23 grudnia 1967 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 k.p.k.1. uchylił zaskarżony wyrok co do oskarżonego Władysława R. i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Szczecinie;2. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok co do oskarżonych Michała I., Franciszka K., Aleksandra K., Stanisława P. i Stefana Z. (...).Uzasadnienie faktyczneProkuratura oskarżyła między innymi:1. Władysława R. o to, że:II. w okresie od 20 lipca 1965 r. do 22 stycznia 1966 r. w M., będąc odpowiedzialny z tytułu sprawowanej funkcji kierownika, a następnie ajenta stacji benzynowej Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi CPN w S. - za zabezpieczenie i ochronę mienia, działając z chęci zysku, czynem ciągłym i wspólnie z innymi osobami, zagarnął etylinę i inne powierzone mu paliwa płynne o wartości przekraczającej 107.000 zł, tj. o czyn z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4. poz. 11);2. Franciszka K. o to, że:VIII. w okresie od 20 lipca 1965 r. do 15 czerwca 1966 r. w S., będąc odpowiedzialny - z tytułu sprawowanej funkcji konwojenta Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi CPN w S. - za zabezpieczenie i ochronę przewożonego mienia, działając czynem ciągłym i wspólnie z innymi osobami, zagarnął na szkodę wymienionego wyżej Przedsiębiorstwa etylinę i inne powierzone mu paliwa płynne o łącznej wartości przekraczającej 5.000 zł, tj. o czyn z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228);3. Stefana Z. o to, że:IX. w okresie od 20 lipca 1965 r. do czerwca 1966 r. w S., będąc odpowiedzialny - z tytułu sprawowanej funkcji konwojenta przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi CPN w S. - za zabezpieczenie i ochronę przewożonego mienia, działając czynem ciągłym i wspólnie z innymi osobami, zagarnął na szkodę wymienionego wyżej Przedsiębiorstwa etylinę i inne powierzone mu paliwa płynne o łącznej wartości przekraczającej 5.000 zł, tj. o czyn z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228);4. Michała I. o to, że:X. w okresie od 20 lipca 1965 r. do 30 czerwca 1966 r. w S., będąc odpowiedzialny - z tytułu sprawowanej funkcji konwojenta Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi CPN w S. - za zabezpieczenie i ochronę przewożonego mienia, działając czynem ciągłym i wspólnie z innymi osobami, zagarnął na szkodę wymienionego wyżej Przedsiębiorstwa etylinę i inne powierzone mu paliwa o łącznej wartości przekraczającej 5.000 zł, tj. o czyn z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228);5. Aleksandra K. o to, że:XIII. w okresie od 20 lipca 1965 r. do 30 czerwca 1966 r. w S., będąc odpowiedzialny - z tytułu sprawowanej funkcji konwojenta Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi CPN w S. - za zabezpieczenie i ochronę przewożonego mienia, działając czynem ciągłym wspólnie z innymi osobami, zagarnął na szkodę wymienionego wyżej Przedsiębiorstwa etylinę i inne powierzone mu paliwa płynne, a ponadto spirytus, o łącznej wartości przekraczającej 5.000 złotych, tj. o czyn z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228);6. Stanisława P. o to, że:XVI. w okresie od 20 lipca 1965 r. do 30 czerwca 1966 r. w S., będąc odpowiedzialny - z tytułu sprawowanej funkcji konwojenta Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi CPN w S. - za zabezpieczenie i ochronę przewożonego mienia, działając czynem ciągłym wspólnie z innymi osobami, zagarnął na szkodę wymienionego wyżej Przedsiębiorstwa etylinę i inne powierzone mu paliwa płynne, a nadto spirytus, o łącznej wartości przekraczającej 5.000 zł, tj. o czyn z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228).Sąd Wojewódzki w Szczecinie wyrokiem z dnia 23 grudnia 1967 r. uznał:1. Władysława R. za winnego tego, że w okresie od 20 lipca do 18 października 1965 r., jako kierownik a potem do 22 stycznia 1966 r. jako ajent stacji benzynowej w M. Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi CPN, przyjął do sprzedaży etylinę i inne paliwa płynne wartości 106.882,10 zł od bliżej nie ustalonych kierowników jednostek gospodarki uspołecznionej oraz od konwojentów CPN, wiedząc o tym, że zostały uzyskane przez zagarnięcie z przedsiębiorstw państwowych, a następnie uczynił sobie z tego rodzaju operacji stałe źródło dochodu, i za to na zasadzie art. 4 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) skazał go na 5 lat więzienia i 30.000 złotych grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w wezwanym terminie na 300 dni więzienia, licząc po 100 zł za jeden dzień więzienia, oraz na zasadzie art. 47 § 1 lit. c) k.k. orzekł utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat;2. Michała I., Franciszka K., Aleksandra K., Stanisława P. i Stefana Z. za winnych dokonania zarzucanego im czynu, z tym uzupełnieniem, że wartość zagarniętego przez każdego z nich płynnego paliwa wynosi około 300 zł i że zagarnięcia dokonali jako kierowcy samochodowi, a nie jako odpowiedzialni konwojenci, i za to na podstawie art. 1 § 1 w związku z § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) oraz w związku z art. 59 § 1 lit. c) k.k. skazał: Aleksandra K. - na 3 miesiąc aresztu i 2.000 złotych grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w wezwanym terminie po 20 dni, licząc po 100 zł za każdy dzień aresztu, a Michała I., Franciszka K., Stanisława P. i Stefana Z. po jednym miesiącu aresztu każdego i po 1.000 złotych i grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w wezwanym terminie na 10 dni, licząc po 100 zł za każdy dzień aresztu.Od tego wyroku założyli rewizje wszyscy oskarżeni.Rewizja oskarżonego Władysława R. zarzuca obrazę art. 320 k.p.k. w związku z art. 8 i 9 k.p.k. oraz błędną ocenę okoliczności faktycznych i domaga się uznania, że łączna wartość przyjętej etyliny i innych środków pędnych nie przeniosła 41.000 zł z odpowiednimi skutkami w zakresie kary.Rewizje oskarżonych Franciszka K. i Stanisława P. domagają się przede wszystkim umorzenia postępowania w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 1967 r. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o przekazaniu niektórych drobnych przestępstw jako wykroczeń do orzecznictwa karno-administracyjnego (Dz. U. Nr 23, poz. 149).Wreszcie pozostałe rewizje, zarzucając błędną ocenę okoliczności faktycznych i obrazę przepisów postępowania, domagają się uchylenia zaskarżonego wyroku i bądź to uniewinnienia, bądź też przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a ewentualnie - złagodzenia orzeczonej kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I.Co do oskarżonego Władysława R.Niezależnie od zarzutów rewizyjnych należy zwrócić uwagę na naruszenie przez Sąd Wojewódzki przepisu art. 339 § 1 lit. a) k.p.k., które miało wpływ na treść wyroku. Sąd ten bowiem nie poczynił dokładnego ustalenia podstawy faktycznej wyroku. Ustalenia swe w tej mierze Sąd oparł na faktach, które uznał za udowodnione, ale które przeczą sobie wzajemnie. Z tego względu ustalenia te - zarówno pod względem faktycznym, jak i logicznym - są nie do przyjęcia.Z kolei podkreślić należy, że Sąd I instancji określił ilość nabytego przez oskarżonego Władysława R. od kierowców pojazdów mechanicznych jednostek uspołecznionych "zaoszczędzonego przez nich paliwa" na podstawie uproszczonego czysto rachunkowego wyliczenia biegłego, polegającego na zestawieniu danych z oryginałów wystawionych przez oskarżonego rachunków z danymi zamieszczonymi na kopiach tych rachunków. Te wyliczenia - oderwane od jasnych i logicznych ustaleń okoliczności związanych bądź z zagarnięciem paliwa na szkodę CPN (koncepcja aktu oskarżenia), bądź też z nabyciem paliwa z wiedzą, że uzyskane zostało za pomocą przestępstwa (koncepcja przyjęta przez Sąd Wojewódzki), i dokonane z pominięciem sprawdzenia wyjaśnień oskarżonego dotyczących sposobu fałszowania dokumentacji sprzedaży i uzyskania w ten sposób oraz w inny sposób od kierowców nadwyżek paliwa przeznaczonych do sprzedaży na własny rachunek - nie uzasadniały przyjęcia nie tylko tezy aktu oskarżenia, ale także tezy sentencji wyroku.Sąd Wojewódzki na stronach 16 i 17 uzasadnienia swego wyroku ustala:"W niedługim czasie po objęciu pracy na stacji benzynowej w M. oskarżony Władysław R. spotkał się z propozycją ze strony kierowców pojazdów mechanicznych jednostek uspołecznionych kupna zaoszczędzonego przez nich paliwa. Na propozycję tych kierowców wyraził zgodę. Praktycznie wyglądało to w ten sposób, że w rachunku sprzedaży paliwa ujmował zawyżone ilości w stosunku do kopii tegoż rachunku, wydając kierowcom przez dystrybutor ilości paliwa uwidocznione w kopii. Za powstałą różnicę między kopią a oryginałem otrzymywał od kierowców wynagrodzenie, którzy płacili mu po 1,80 zł za litr etyliny, za litr oleju napędowego 1 zł, silnikowego »lux« razem 5 zł, a za olej »Ekstra« 6 zł. Ustalenie to pozostaje w sprzeczności ze stwierdzeniem na stronie 27 na podstawie opinii biegłego, że »różnica między kopiami i oryginałami rachunków wystawionych przez oskarżonego Władysława R. wynosi 108.882,10 zł«, wobec tego uznać należy, że na taką kwotę oskarżony Władysław R. przyjął do sprzedania etylinę i inne paliwa płynne, następnie je sprzedając i nie uwidaczniając w dowodach rachunkowych".Każde z powyższych ustaleń, wbrew stanowisku Sądu I instancji, prowadzi logicznie do innej oceny prawnej czynu oskarżonego Władysława R. Jeśli bowiem przyjąć pierwszą wersję czynu (pobieranie określonych kwot pieniężnych za wydawanie podwyższonych w oryginałach rachunków ilości paliwa), to czyn oskarżonego powinien być zakwalifikowany jako udzielenie pomocy poszczególnym kierowcom do zagarnięcia przez nich nadwyżek paliwa na szkodę zakładów pracy, w których byli zatrudnieni.Przy drugiej wersji kwalifikacja przyjęta przez Sąd byłaby prawidłowa, ale z tym zastrzeżeniem, że w zależności od ustalenia ilości nabytego paliwa byłoby uzasadnione zastosowanie § 1 lub § 2 art. 4 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228). W omawianym wypadku kwalifikacja ta pozostawałaby w zbiegu z przepisami art. 27 k.k. w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), ewentualnie zaś w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11).W związku z powyższymi uwagami nasuwa się pytanie, w jaki sposób oskarżony Władysław R. mógł wejść w posiadanie nadwyżek paliwa w zbiornikach stacji benzynowej, jeżeli kopie kwitów opiewały na ilości faktycznie wydawane kierowcom. Brak takich nadwyżek mógłby uzasadnić pierwszą wersję przyjętą przez Sąd. Ale wówczas wymagałoby sprawdzenia, jakie ilości paliwa były rzeczywiście wydawane kierowcom oraz dlaczego kopie kwitów sprzedaży zawierały dane obniżone i w jakim rozmiarze. Ustalenie tej okoliczności będzie wymagać sprawdzenia wyjaśnień oskarżonego Władysława R., w związku z którymi biegły wprowadził zmiany do swej opinii, której Sąd bez bliższego uzasadnienia nie przyjął. Wymagać to będzie także ustalenia wysokości strat poniesionych przez poszczególne uspołecznione zakłady pracy, na szkodę których zostały zagarnięte nadwyżki paliwa przez kierowców.Powyższe uchybienia są tak istotne, że powodują konieczność uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w części dotyczącej oskarżonego Władysława R.II. Co do oskarżonych Michała I., Franciszka K., Aleksandra K.. Stanisława P. i Stefana Z.Wniosek oskarżonych Franciszka K. i Stanisława P. nie jest zasadny, albowiem czyny im przypisane należało wbrew stanowisku Sądu I instancji oraz poglądowi zawartemu we wniosku pisemnym Prokuratury Generalnej PRL zakwalifikować z art. 2 § 1 i 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228). Niezależnie od tego należy zauważyć, ze Sąd Wojewódzki błędnie interpretuje przepis art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149), jeżeli uznaje, że czyny polegające na zagarnięciu mienia społecznego wartości do 300 zł, popełnione przed wejściem w życie tej ustawy, nie tracą charakteru przestępstw, jaki miały w dacie ich popełnienia. Przepis bowiem art. 32 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149), ma charakter procesowy i normuje tryb zakończenia sprawy przez właściwy w czasie czynu organ sądowy. Natomiast o charakterze czynu zagrożonego karą decyduje prawo materialne: kodeks karny, prawo o wykroczeniach lub ustawa związkowa.Ponieważ powyższa ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r., uznająca między innymi kradzież i przywłaszczenie mienia społecznego wartości do 300 zł za wykroczenie określone w art. 1 § 1 tej ustawy, weszła w życie z dniem 1 stycznia 1967 r., przeto od tej daty - zgodnie z art. 2 prawa o wykroczeniach w związku z art. 2 § 1 k.k. i art. 16 prawa o wykroczeniach z dnia 11 lipca 1932 r. (Dz. U. Nr 60, poz. 572 z późn. zm.) - ten nowy przepis prawa materialnego, tj. art. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r., ma zastosowanie do tych czynów popełnionych przed dniem 1 stycznia 1967 r. Art. 1 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. sąd stosuje także, gdy rozpoznaje sprawę o kradzież mienia społecznego wartości do 300 zł w trybie art. 32 tej ustawy.Rozważając kwestię kwalifikacji prawnej czynów przypisanych wymienionym wyżej pięciu oskarżonym (a także oskarżonym Witoldowi B., Kazimierzowi C., Henrykowi K. i Janowi R., co do których wyrok się uprawomocnił wobec niezaskarżenia go), należy zwrócić uwagę na interpretację przepisów art. 1 i 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) stosowaną w praktyce Sądu Najwyższego.Czyny oskarżonych polegały na tym, że jako kierowcy autocystern CPN w trakcie dostaw ewidencyjnego paliwa zagarniali oni z cystern pewne ilości paliwa przewożonego bez udziału konwojenta. Czyny te prokurator zakwalifikował w akcie oskarżenia z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) uznając, że kierowcy autocystern, przewożąc benzynę, byli z tytułu sprawowanej jednocześnie funkcji konwentów CPN odpowiedzialni za zabezpieczenie i ochronę przewożonego mienia. Sąd Wojewódzki nie przyjął tej kwalifikacji prawnej, uzasadniając swoje stanowisko, jak następuje:Sąd zmienił kwalifikację prawną czynu przypisanego oskarżonym Witoldowi B. Kazimierzowi C., Michałowi I., Henrykowi K., Franciszkowi K., Aleksandrowi K., Stanisławowi P., Janowi R., Stefanowi Z. oraz Janowi Z. z art. 2 § 1 na art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), albowiem byli oni kierowcami samochodowymi i stale tę pracę wykonywali. Z faktu, że dostarczając poszczególnym stacjom benzynowym materiały pędne otrzymywali od kierowników tych stacji pokwitowania, nie można wyprowadzać wniosku, że wskutek tego byli oni konwojentami. W świetle orzeczenia Sądu Najwyższego (OSPiKA zesz. 10 z 1967 r., str. 464) o charakterze pracy kierowcy decyduje umiejętność prowadzenia pojazdów mechanicznych, a nie funkcje wykonywane ubocznie.Sąd Wojewódzki oparł więc rozstrzygnięcie kwestii oceny prawnej czynów oskarżonych, kierowców zagarniających z cystern cześć przewożonego paliwa, na poglądzie wyrażonym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 1967 r. III KR 43/66.Sąd Wojewódzki dodał przy tym, że fakt przyjmowania przez kierowców od kierowników stacji benzynowych pokwitowań stwierdzających dostawę paliwa, nie przesądza o tym, jakoby byli oni zarazem konwojentami odpowiedzialnymi w myśl art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) za ochronę i zabezpieczenie powierzonego mienia.Pogląd wyrażony w wymienionym wyroku Sądu Najwyższego w składzie zwykłym nie utrzymał się. Na skutek wniesionej rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy w składzie powiększonym, uznając za właściwą w stosunku do kierowcy zagarniającego przewożone przez siebie mienie społeczne kwalifikację z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., wyraża słuszny pogląd, że każdy kierowca instytucji uspołecznionej przewożący towar tej instytucji za jego zgodą bez dodatkowego konwoju odpowiada za kwalifikowany zabór mienia. W takiej bowiem sytuacji następuje powierzenie kierowcy bez konwojenta mienia społecznego pod ochronę, na przechowanie i zabezpieczenie; kierowca, który zagarnia tak powierzone mienie, nadużywa zaufania, którym go obdarzono, i odpowiada z art. 2 § 1 powołanej ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.Argumentację tę w odniesieniu do niniejszej sprawy należy uzupełnić stwierdzeniem, że zadanie kierowcy autocysterny, który kwituje odbiór paliwa, polega na dostarczeniu powierzonego mu za jego zgodą i paliwa do stacji benzynowej, z czego jest on obowiązany się rozliczyć, biorąc pokwitowanie od kierownika stacji benzynowej potwierdzające odbiór określonej ilości paliwa. Te czynności kierowcy wykraczają poza funkcję kierowcy prowadzącego tylko pojazd mechaniczny, wykonanie więc tych zadań przez kierowcę świadczy o przyjęciu odpowiedzialności za ochronę, zabezpieczenie i przechowanie paliwa.Czyny zatem przypisane oskarżonym powinny być zakwalifikowane z art. 2 § 1 i 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228).Sąd Wojewódzki uznał te czyny za występki określone w art. 1 § 1 i 2 tej ustawy (jak jednak wyżej wykazano - błędnie) z dwóch powodów: po pierwsze - w świetle ustaleń tego sądu czyny te mogły być traktowane jako wykroczenia z art. 1 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 149), po drugie zaś - czyny te w istocie wypełniają ustawowy stan faktyczny przewidziany w art. 2 § 1 i 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228).Sąd Najwyższy, rozpatrując rewizje oskarżonych, nie mógł więc w trybie art. 387 k.p.k. poprawić błędnie zastosowanej przez Sąd I instancji kwalifikacji prawnej z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) na art. 2 § 1 i 3 tej ustawy, ponieważ kara, jaką należałoby wymierzyć na podstawie art. 2 § 1 i 3 ustawy, jest inna (kara więzienia) aniżeli kara, jaką wymierzył Sąd Wojewódzki (kara aresztu od 1 do 3 miesięcy). Sąd Najwyższy nie mógł także, jak tego domagał się prokurator Prokuratury Generalnej, uznać przypisanych wymienionym wyżej pięciu oskarżonym oraz czterem innym oskarżonym, którzy nie założyli rewizji, czynów za wykroczenia określone w art. 1 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. i umorzyć postępowanie w stosunku do 9 oskarżonych z powodu przedawnienia rocznego (art. 17 tej ustawy) w sytuacji, gdy czyny te stanowią przestępstwa określone w art. 2 § 1 i 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., a co do których orzekanie nie uległo przedawnieniu.Zarzuty podniesione w rewizjach oskarżonych Michała S., Aleksandra K., Stanisława P. i Stefana Z., dotyczące błędnej oceny okoliczności faktycznych, nie są zasadne.Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił materiał dowodowy ujawniony na rozprawie, w szczególności przekonywająco uzasadnił, dlaczego dał wiarę wyjaśnieniom tych oskarżonych złożonym w śledztwie, przy czym dowód ten powiązał logicznie z innymi stwierdzonymi w sprawie faktami ustalonymi na podstawie nie budzącego wątpliwości pomówienia współoskarżonych ze śledztwa, notoryczności sprzedaży oskarżonemu Władysławowi R. nadwyżek przez kierowców autocystern (odnosi się to do wszystkich czterech oskarżonych), a także zeznania świadka G. (odnosi się do oskarżonego Aleksandra K. i Stanisława P.).Sąd uzasadnił także w sposób logiczny, zgodnie z treścią art. 339 § 1 lit. a) k.p.k., dlaczego nie dał wiary odmiennym wyjaśnieniom i pomówieniom wszystkich oskarżonych złożonym na rozprawie oraz dlaczego nie przyjął za dowód przeciwny danych zawartych w zaświadczeniach mających stwierdzić, że oskarżeni Stanisław P. i Aleksander K. nie wozili paliwa do M. Natomiast rewizje oskarżonych nie przytaczają żadnych przesłanek, które by mogły obalić ustalenia Sądu oparte na swobodnej ocenie dowodów (art. 9 k.p.k.).W przedstawionej sytuacji Sąd Najwyższy, nie widząc możliwości wzruszenia wyroku Sądu Wojewódzkiego z powodu braku rewizji prokuratora co do wymienionych pięciu oskarżonych, uznał za celowe utrzymać zaskarżony wyrok w tej części w mocy. W ten sposób zachowano przypisanie tym oskarżonym (oraz czterem innym, którzy rewizji nie założyli) czynów, choć ich ocena prawna jest wadliwa.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.
Powiązane orzeczenia
- V KRN 641/67 1967-10-27Czy kierowca autocysterny, który zagarnął przewożone paliwo, ponosi odpowiedzialność karną na podstawie art. 1 § 1 czy art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), zwłaszcza gdy powierzono mu mie…
- III KR 43/66 1967-02-24Czy kierowcy autocystern, którzy otrzymują pokwitowania za dostarczone materiały pędne i wykonują dodatkowe czynności związane z odpowiedzialnością materialną za przewożone mienie, mogą być uznani za konwojentów w rozumi…
- Rw 886/62 1962-05-09Czy kierowca instytucji państwowej lub społecznej, któremu powierzono pojazd i paliwo, ponosi wzmożoną odpowiedzialność karną za zagarnięcie benzyny z baku powierzonego mu pojazdu na podstawie art. 2 § 1 ustawy z dnia 18…
- RNw 48/63 1964-01-29Czy czyn żołnierza pełniącego obowiązki kierowcy wojskowego, który dopuszcza się zaboru materiałów pędnych z powierzonego mu do eksploatacji wojskowego pojazdu mechanicznego, należy kwalifikować z art. 1 § 1 czy z art. 2…
- V KR 300/74 1974-11-18Czy kierowca-konwojent instytucji uspołecznionej, który w związku z pełnioną funkcją odpowiada za ochronę powierzonego mu mienia społecznego, ponosi odpowiedzialność karną na podstawie art. 200 § 1 k.k. w przypadku jego…
Powołane przepisy
art. 4 § 2art. 1 § 1art. 375art. 2 § 1art. 47 § 1art. 59 § 1art. 320 KPKart. 8art. 339 § 1art. 4art. 27 KKart. 32
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.