III KR 43/66

Skład orzekającySąd Najwyższy w sprawie Jerzego N., Kazimierza R., Mariana P., Czesława M., Alojzego K., Stanisława K., Henryka K., Karola P. i Jana M. oskarżonych z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. w związku z art. 1 § 1 lit. a ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r., art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., art. 27 k.k. w związku z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. po rozpoznaniu założonej przez prokuratora rewizji co do oskarżonych Henryka K., Karola P., Jana M. oraz rewizji oskarżonych Jerzego N., Kazimierza R., Mariana P., Alojzego K., Czesława M., Stanisława K., Henryka K., Karola P. i Jana M. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 22 października 1965 r. na podstawie art. 375, 384 pkt 2 k.p.k.:1)zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemu Stanisławowi K. w ten sposób, że zawiesił mu warunkowo wykonanie orzeczonej kary 6 miesięcy więzienia na okres 2 lat;2)w pozostałych zaskarżonych częściach przez prokuratora i oskarżonych tenże wyrok utrzymał w mocy (...).SentencjaSąd Wojewódzki w Poznaniu wyrokiem z dnia 22 października 1965 r. uznał oskarżonego Jerzego N. za winnego tego, że w okresie lat 1960-1963 w P., jako kierownik stacji benzynowej nr 469 CPN w P., będąc szczególnie odpowiedzialny za powierzone mu mienie społeczne zagarnął na szkodę tejże CPN nadwyżki etyliny 70 i oleju o wartości ogólnej co najmniej 57.000 zł, tj. przestępstwa z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. w związku z art. 1 § 1 lit. a ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. i na zasadzie tych przepisów oraz art. 2 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. i art. 47 § 1 lit. c k.k. skazał go na karę 5 lat więzienia, 25.000 złotych grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na więzienie, licząc po 100 zł za każdy dzień więzienia, przepadek mienia w całości oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat, ponadto za winnego tego, że na przełomie lat 1962-1963 w P., jako kierownik stacji benzynowej nr 469 CPN w P., przyjął do sprzedaży etylinę 70 wartości co najmniej 4.300 zł wiedząc, że została ona uzyskana przez zagarnięcie z magazynu CPN w R., tj. przestępstwa z art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. i na zasadzie tego przepisu oraz art. 47 § 1 lit. c k.k. skazał go na karę 2 lat więzienia, 5.000 złotych grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na więzienie, licząc po 100 zł za każdy dzień więzienia, oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat, na zasadzie art. 3 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. z 1964 r. Nr 27, poz. 174) złagodził oskarżonemu Jerzemu N. karę pozbawienia wolności orzeczoną w pkt II sentencji do 1 roku więzienia, na zasadzie art. 31 k.k. wymierzył oskarżonemu Jerzemu N. karę łączną 5 lat więzienia, 30.000 zł grzywny, przepadek majątku w całości oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 5 lat.Uznał oskarżonego Kazimierza R. za winnego tego, że w okresie od września 1962 r. do grudnia 1963 r. w P., jako majątkowo odpowiedzialny sprzedawca stacji benzynowej nr 469 CPN w P., zagarnął na szkodę tejże CPN nadwyżki etyliny 70 i oleju wartości ogólnej co najmniej 19.500 zł, tj. przestępstwa z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) i na zasadzie tego przepisu oraz art. 47 § 1 lit. c k.k. skazał go na karę 2 lat więzienia, 10.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na więzienie, licząc po 100 zł za każdy dzień więzienia, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat, na zasadzie art. 3 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. z 1964 r. Nr 27, poz. 174) złagodził oskarżonemu Kazimierzowi R. orzeczoną karę pozbawienia wolności do 1 roku więzienia.Ponadto uznał oskarżonych Mariana P. i Czesława M. za winnych tego, że na przełomie lat 1962-1963 w B. Marian P. jako magazynier a Czesław M. jako kierownik składu CPN w P., będąc szczególnie odpowiedzialni za powierzone im mienie społeczne, zagarnęli na szkodę tejże CPN etylinę 70 wartości co najmniej 4.300 zł, tj. przestępstwa z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. i na zasadzie tego przepisu oraz art. 47 § 1 lit. c k.k. skazał każdego z nich na karę po 2 lata więzienia, po 5.000 złotych grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia na więzienie, licząc po 100 zł za każdy dzień więzienia, oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat, na zasadzie art. 3 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. z 1964 r. Nr 27, poz. 174) złagodził oskarżonym Marianowi M. i Czesławowi M. orzeczone kary pozbawienia wolności do 1 roku więzienia.Uznał oskarżonego Józefa P. za winnego tego, że w okresie od kwietnia 1963 r. do listopada 1963 r. w P., jako pracownik fizyczny stacji benzynowej nr 469 CPN w P., udzielił pomocy Jerzemu N. i Kazimierzowi R. do zagarnięcia na szkodę tejże CPN etyliny 70 wartości co najmniej 7.200 zł, tj. przestępstwa z art. 27 k.k. w związku z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) i na zasadzie tych przepisów oraz art. 47 § 1 lit. c k.k. skazał go na karę 2 lat więzienia, 3.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia na więzienie, licząc po 100 zł za każdy dzień więzienia, oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat, na zasadzie art. 3 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. z 1964 r. Nr 27, poz. 174) złagodził oskarżonemu Józefowi P. karę pozbawienia wolności do 1 roku więzienia.Poza tym uznał oskarżonego Alojzego K. za winnego tego, że w okresie od sierpnia 1962 r. do grudnia 1963 r. w P. jako pracownik fizyczny stacji benzynowej nr 469 CPN w P. udzielił pomocy Jerzemu N. i Kazimierzowi R. do zagarnięcia na szkodę tejże CPN etyliny 70 wartości co najmniej 24.000 zł, tj. przestępstwa z art. 27 k.k. w związku z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) i za ten czyn na zasadzie tych przepisów oraz art. 47 § 1 lit. c k.k. skazał go na karę 2 lat więzienia, 6.000 złotych grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia na więzienie, licząc po 100 zł za każdy dzień więzienia, oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat, na zasadzie art. 3 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. z 1964 r. Nr 27, poz. 174) złagodził oskarżonemu Alojzemu K. orzeczoną karę pozbawienia wolności do 1 roku więzienia.Oskarżonego Stanisława K. uznał za winnego tego, że w dniu 5 lutego 1965 r. w P., jako pracownik fizyczny stacji benzynowej Nr 57 CPN w P., zagarnął na szkodę tejże CPN etylinę 70 wartości 72 zł, tj. przestępstwa z art. 1 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) i na zasadzie tego przepisu oraz art. 47 § 1 lit. c k.k. skazał go za ten czyn na karę 6 miesięcy więzienia, 1.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia na więzienie, licząc po 100 zł za każdy dzień więzienia, oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat.Poza tym uznał oskarżonego Henryka K. za winnego tego, że w okresie od 1961 r. do lutego 1965 r. w P., jako kierowca autocysterny CPN w P., zagarnął na szkodę tejże CPN etylinę 70 wartości powyżej 300 zł, lecz poniżej 50.000 zł, tj. przestępstwa z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) i na zasadzie tego przepisu oraz art. 47 § 1 lit. c k.k. skazał go za ten czyn na karę 2 lat więzienia, 15.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia na więzienie, licząc po 100 zł za każdy dzień więzienia, oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat.Oskarżonego Karola P. za winnego tego, że w okresie od 1961 r. do stycznia 1965 r. w P., jako kierowca autocysterny CPN w P., zagarnął na szkodę tejże CPN etylinę 70 wartości powyżej 300 zł, lecz poniżej 50.000 zł, tj. przestępstwa z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) i na zasadzie tego przepisu oraz art. 47 § 1 lit. c k.k. skazał go za ten czyn na karę 1 roku i 2 miesięcy więzienia, 10.000 złotych grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia na więzienie, licząc po 100 zł za każdy dzień więzienia, oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat.Oskarżonego Jana M. za winnego tego, że w okresie od 1961 r. do stycznia 1965 r. w P., jako kierowca autocysterny CPN w P., zagarnął na szkodę tejże CPN etylinę 70 wartości powyżej 300 zł, lecz poniżej 50.000 zł, tj. przestępstwa z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) i na zasadzie tego przepisu oraz art. 47 § 1 lit. c k.k. skazał go za ten czyn na karę 10 miesięcy więzienia, 5.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia na więzienie, licząc po 100 zł za każdy dzień więzienia, oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat.Uzasadnienie faktyczneNa zasadzie art. 58 k.k. na poczet orzeczonych kar pozbawienia wolności zaliczył okresy tymczasowego aresztowania Kazimierzowi R. od 9 stycznia 1965 r. do 8 września 1965 r., Marianowi P. od 5 października 1964 r. do 30 marca 1965 r., Czesławowi M. od 5 października 1964 r. do 17 kwietnia 1965 r. i Henrykowi K. od 6 lutego 1965 r. do 30 września 1965 r., na zasadzie art. 439 k.p.k. i art. 9 i 10 dekretu o opłatach sądowych w sprawach karnych z dnia 23 stycznia 1947 r. zasądził na rzecz Skarbu Państwa opłaty sądowe: od Jerzego N. 3.600 zł, od Kazimierza R. 1.400 zł, od Mariana P. 900 zł, od Czesława M. 900 zł, od Józefa P. 70 zł, od Alojzego K. 1.000 zł, od Stanisława K. 250 zł, od Henryka K. 1.900 zł, od Karola P. 1.400 zł, od Jana M. 750 zł oraz oskarżonych tych obciążył solidarnie kosztami postępowania w sprawie, na zasadzie art. 442 lit. c k.p.k. w części umarzającej i uniewinniającej kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa, zasądził oskarżonych Jerzego N., Kazimierza R., Józefa P. i Alojzego K. solidarnie na zapłacenie:a)na rzecz Poznańskiego Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi CPN w P. kwotę 76.000 zł z 8% odsetkami od dnia 28 września 1965 r. do dnia zapłaty z tym, że odpowiedzialność solidarna niżej wymienionych ogranicza się do następujących kwot: Kazimierza R. do kwoty 19.500 zł, Józefa P. do kwoty 7.200 zł, i Alojzego K. do kwoty 24.000 zł,b)na rzecz Poznańskiego Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi CPN w P. tytułem zwrotu opłat sądowych kwotę 1.830 zł,Zasądził oskarżonych Mariana P. oraz Czesława M. solidarnie na zapłacenie:a)na rzecz P. Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi CPN w P. kwotę 43.00 zł z 8% odsetkami od dnia 28 września 1965 r. do dnia zapłaty,b)na rzecz P. Przedsiębiorstwa Obrotu Produktami Naftowymi CPN w P. tytułem zwrotu opłat sądowych kwotę 129 zł, w pozostałej części powództwo cywilne pozostawił bez rozpoznania.Wyrok powyższy zaskarżył prokurator w stosunku do oskarżonych Henryka K., Karola P. i Jana M. oraz oskarżeni: Jerzy N., Kazimierz R., Marian P., Czesław M., Alojzy K., Stanisław K., Henryk K., Henryk P. i Jan M.I. Rewizja prokuratora wnosi o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w stosunku do oskarżonych Henryka K., Karola P. i Jana M., uznanie ich za winnych przestępstw z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) i wymierzenie im na podstawie tego przepisu odpowiednich kar pozbawienia wolności.Rewizja zarzuca obrazę art. 2 § 1 cytowanej ustawy przez przyjęcie, że w czynach przypisanych tym oskarżonym mieszczą się jedynie znamiona przestępstwa, określonego w art. 1 § 1 cytowanej ustawy, aczkolwiek oskarżeni jako kierowcy autocystern i pełniący funkcję konwojentów byli szczególnie odpowiedzialni za powierzone im do przewozu produkty naftowe, otrzymywali bowiem za te dodatkowe funkcje, związane z odpowiedzialnością materialną za powierzone im mienie społeczne, dodatkowe wynagrodzenie, co wynika z ich własnych wyjaśnień oraz dokumentów.II. Rewizja oskarżonego Jerzego N. wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając obrazę art. 8, 9, 320 i 339 § 1 lit. a k.p.k., której rewizja dopatruje się w tym, że Sąd Wojewódzki:a)przypisał oskarżonemu zagarnięcie oleju i etyliny w ilościach, wyliczonych tylko teoretycznie przez biegłego M., jako domniemane nadwyżki, które mogły powstać przy sprzedaży tych produktów na stacji benzynowej, prowadzonej przez oskarżonego,b)pominął szereg okoliczności, omówionych w opinii biegłego bądź wynikających z wyjaśnień oskarżonego, a mianowicie:1)wyraźne zastrzeżenie biegłego, iż jego wyjaśnienia mają charakter teoretyczny, wskazujący tylko na możliwość uzyskania nadwyżek przez oskarżonego,2)sprzeczność wypowiedzi biegłego, iż stosunek sprzedawanego oleju i benzyny jest wielkością stałą, z danymi wynikającymi z tabel ilustrujących ilości tych produktów w sprzedaży,3)pominął wypowiedź biegłego, iż podawane przez oskarżonego Jerzego N. liczby dotyczące nadwyżek oleju są zgodne z próbami, przeprowadzonymi przez biegłego, mimo że liczby te były różne, mianowicie Jerzy N. podaje liczbę 1.125 litrów, a biegły liczbę 2.820 litrów,4)pominął wyjaśnienia biegłego o pokryciu uzyskiwanymi nadwyżkami powstających niedoborów i w wyliczeniach swych przyjął tylko powstanie nadwyżek tak, jak to uczynił i biegły, który nie wziął pod uwagę w swych wyliczeniach danych, uwidocznionych w skoroszycie, ilustrujących wielkości niedoborów,5)pominął zeznania świadków K. i D. oraz oświadczenie pisemne Władysława J. i Jana S. o spowodowaniu niedoborów przez pompiarza S.,6)pominął zeznania świadka K., z którego to zeznania wynika, że uzyskiwane nadwyżki powstające ze szkodą klientów z ilości zapłaconych przez nich produktów mogły przynosić korzyści tylko pompiarzowi, a nie kierownikowi stacji benzynowej.III. Rewizja oskarżonego Kazimierza R. wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez warunkowe zawieszenie wykonania wymierzonej mu kary pozbawienia wolności oraz o oddalenie powództwa cywilnego z zasądzeniem opłat sądowych od wartości przedmiotu sporu wynoszącej kwotę 4.800 zł.Wywody rewizji sprowadzają się do zarzutu błędnej oceny okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę wyroku w zakresie ustalenia wartości zagarniętego przez oskarżonego mienia społecznego, którą należy, zdaniem rewizji, określić zgodnie z wyjaśnieniami oskarżonego Kazimierza R. na kwotę nie przekraczającą 5.000 zł, którą oskarżony wpłacił na rzecz Przedsiębiorstwa CPN w P. Rewizja podnosi względność wyliczeń dokonanych przez biegłego i fakt przekazywania przez oskarżonego przy zmianach pracy oskarżonemu Jerzemu N. stacji benzynowej z ustaleniem zapasów produktów naftowych według stanu zapisów, a nie według pomiarów zbiornika, co stwarzało możliwość przywłaszczenia przez oskarżonego Jerzego N. nadwyżek powstałych w czasie pracy oskarżonego. W związku z tym należy, zdaniem rewizji, przyjąć, że oskarżony Kazimierz R. w całości spowodowaną przez niego szkodę pokrył i że zachodzi co do niego możliwość zastosowania art. 8 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.IV. Rewizja oskarżonego Mariana P. wnosi o uchylenie wyroku i uniewinnienie oskarżonego względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Rewizja zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku przez niesłuszne uznanie wyjaśnień oskarżonego Jerzego N., obciążających oskarżonego Mariana P., za wiarogodne oraz nieuwzględnienie wyjaśnień oskarżonego Mariana P., dotyczących wydania 500 litrów benzyny oskarżonemu Jerzemu N. z tytułu braków w uprzednich dostawach, co było zgodne z przyjętą praktyką, stosowaną za akceptacją Dyrekcji CPN w P., omawianą w zeznaniu świadka M. Ewentualna wina oskarżonego mogła tylko dotyczyć zaniedbania sporządzenia właściwej dokumentacji wydania wspomnianych 500 litrów benzyny, ale wobec braku zarządzeń w tym kierunku winy oskarżonego w tym zakresie również przyjąć nie można.V. Rewizja oskarżonego Czesława M. wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego oraz o oddalenie powództwa cywilnego i o zasądzenie na rzecz oskarżonego kosztów procesu od powoda cywilnego według norm przepisanych. Rewizja zarzuca obrazę art. 8, 9, 320 i 339 § 1 lit. a k.p.k. oraz w zakresie powództwa cywilnego obrazę art. 134 i 139 k.z. Obrazy cytowanych przepisów k.p.k. rewizja dopatruje się w sprzeczności w ustaleniach wyroku z wynikami postępowania dowodowego, w szczególności w oparciu o wyjaśnienia współoskarżonych Jerzego N. i Mariana P., które to wyjaśnienia Sąd Wojewódzki uznał w części obciążającej oskarżonego Czesława M. za wiarogodne i zgodne ze sobą, pomijając przy ocenie tych wyjaśnień szereg rozbieżności w kolejnych trzech wyjaśnieniach oskarżonego Jerzego N. w śledztwie i różnice występujące w treści wyjaśnień tych oskarżonych.Ponadto Sąd Wojewódzki pominął zeznanie świadka M. dotyczące złożonych do Dyrekcji przez oskarżonego Czesława M. wniosków o likwidację tzw. dostaw łamanych, stwarzających możliwość dokonywania nadużyć, oraz o zwolnienie oskarżonego Mariana P. z funkcji kierownika składu w R., co przemawia przeciwko powiązaniu tych oskarżonych w działalności przestępczej. Za brakiem winy oskarżonego przemawia również jego jak najlepsza opinia służbowa.VI. Rewizja oskarżonego Alojzego K. wnosi o uchylenie wyroku i zakwalifikowanie czynu oskarżonego z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. i wymierzenie kary podlegającej darowaniu z mocy dekretu o amnestii.Wywody rewizji sprowadzają się do zarzutu błędnej oceny okoliczności faktycznych przez ustalenie, że oskarżony dopomagał w dokonywaniu zagarnięcia przez kierowników stacji benzynowej, gdyż w istocie oskarżony sam dokonywał zagarnięcia w porozumieniu z nimi.Jako podstawę wniosku o złagodzenie kary rewizja wskazuje tę okoliczność, nie wziętą pod uwagę przez Sąd Wojewódzki, iż oskarżony działał na polecenie swych przełożonych.VII. Rewizja oskarżonego Stanisława K. wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego względnie o zmianę wyroku przez warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności.Rewizja zarzuca obrazę art. 320 i 339 § 1 lit. a k.p.k. oraz błędną ocenę okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę wyroku przez:- pominięcie zeznań świadka K. stwierdzającego, iż za nabytą z bańki benzynę zażądałby pokwitowania, oraz pominięcie zeznań świadka M. o nabywaniu benzyny z baniek za pokwitowaniem,- pominięcie dowodu z pisemnego oświadczenia świadka W.,- nienależyte rozważenie wyjaśnień oskarżonego.Wniosek dotyczący kary rewizja uzasadnia tym, że oskarżony wyrównał szkodę, oraz poważnym wiekiem oskarżonego i jego ciężką sytuacją rodzinną.VIII. Wspólna rewizja oskarżonych Henryka K., Alfonsa P. i Jana M. wnosi:1)o uznanie oskarżonego Henryka K. za winnego tego, że w lutym 1965 r. w P. zagarnął 55 litrów etyliny wartości 254 zł i o wymierzenie mu na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. odpowiednio łagodnej kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania,2)o uniewinnienie oskarżonego Henryka K. od pozostałych zarzutów i o całkowite uniewinnienie oskarżonych Alfonsa P. i Jana M., względnie3)o umorzenie postępowania na podstawie dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii odnośnie czynów wymienionych pod pkt 2 wniosków rewizji, względnie4)o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji w celu ponownego jej rozpoznania, względnie5)o wymierzenie oskarżonym kar znacznie łagodniejszych z warunkowym zawieszeniem ich wykonania.Rewizja zarzuca:I.obrazę art. 8, 320 i 339 § 1 lit. a k.p.k. przez:a)dowolne ustalenie, że oskarżeni Alfons P. i Jan M. popełnili przestępstwo zagarnięcia mienia społecznego, i to w okresie czasu od 1961 r. do stycznia 1965 r., zaś oskarżony Henryk K. w okresie czasu od 1961 r. do lutego 1965 r.;b)dowolne ustalenie, że oskarżony Alfons P. groził pracownikom stacji;c)przyjęcie w stosunku do oskarżonych Henryka K., Alfonsa P. i Jana M., że wartość zagarniętego mienia wynosi od 300 zł do 50.000 zł, choć takie ustalenie wartości zagarniętego mienia jest zaprzeczeniem dokładności, z jaką sąd powinien podchodzić do czynu przestępnego, a nadto stanowi obejście zasady, że niemożność poczynienia ustaleń musi prowadzić do uniewinnienia, oraz z uwagi na to, że inną karę wymierza się za zagarnięcie mienia o wartości około 300 zł, a inną za zagarnięcie mienia o wartości około 50.000 zł.II.obrazę art. 8, 320 i 339 § 1 k.p.k. w związku z art. 3 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii przez nieumorzenie postępowania na podstawie amnestii w stosunku do czynów przypisanych oskarżonym Henrykowi K., Alfonsowi P. i Janowi M. jako popełnionych w okresie od 21 lipca 1964 r., choć Sąd przyjął, że możliwe jest, iż wartość zagarniętego mienia może wynosić około 300 zł, co uzasadnia decyzję o umorzeniu, choć żaden z wymienionych przez sąd świadków nie zeznał, że podejrzewa oskarżonych o zagarnianie etyliny także po dniu 21 lipca 1964 r. (z wyjątkiem czynu oskarżonego Henryka K., który zagarniając etylinę wartości 264 zł, w lutym 1963 r., popełnił odrębne przestępstwo, wobec którego nie można stosować zasad o czynie ciągłym). Uzasadniając te zarzuty, rewizja wywodzi, iż z zeznań powołanych w wyroku świadków K. i B. nie wynika, aby działanie przestępne oskarżonych Alfonsa P. i Jana M. i wspólne działanie przestępne oskarżonego Henryka K. miało sięgać poza okres objęty amnestią, że czyn oskarżonego Henryka K. z lutego 1965 r. należy traktować jako odrębne przestępstwo.Co do ustalenia wartości zagarniętego mienia, rewizja podnosi, iż wobec trudności poczynienia dokładnych ustaleń nie można wykluczyć możliwości, iż wartość ta nie przekraczała 300 zł, a z przyjętego za podstawę ustaleń orzeczenia biegłego wynika, iż wartość ta nie mogła w odniesieniu do każdego z oskarżonych przekraczać kwoty 8.200 zł przy założeniu, że ilość zagarniętej etyliny przy każdym transporcie wynosiła 10 litrów.Poza tym rewizja kwestionuje w ogóle możliwość przypisania oskarżonym w oparciu o zeznania wymienionych świadków dokonywania zagarnięcia benzyny, odlewanej przez nich z cystern do baniek, gdyż czynność ta nie dowodzi dokonania zagarnięcia, mogła mieć bowiem jedynie na celu sprawdzenie jakości benzyny, za czym przemawia zeznanie świadka K., a benzynę oskarżeni mogli z powrotem wlać do zbiorników. Fakt odstawiania benzyny w bańkach do olejarni nie wyłącza również możliwości legalnej jej sprzedaży (opinia biegłego M.).Ponadto rewizja podnosi, że wymierzone oskarżonym kary należy uznać za rażąco surowe, posiadali bowiem dobrą opinię, a co do oskarżonego Henryka K., że znajduje się on w ciężkiej sytuacji z uwagi na chorobę żony i nieletniego syna, oraz że cierpi na zaburzenia nerwowe.W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Rewizji prokuratora nie można uznać za zasadną.Pogląd rewizji, że kierowcy K., P. i M. i dostarczając poszczególnym stacjom benzynowym materiały pędne otrzymywali od kierowników tych stacji pokwitowania, z czego ma wynikać, że pełnili oni funkcję konwojenta, jest nie do przyjęcia. O charakterze pracy każdego człowieka decyduje praca przezeń stale wykonywana. O charakterze pracy kierowcy decyduje zatem umiejętność prowadzenia pojazdu mechanicznego i faktyczne wykonywanie usług transportowych. Nie można zatem z faktu, że kierowca dostarczając materiały pędne w określone miejsca odbiera równocześnie dowód dostawy, wyprowadzać wniosku, że stał się konwojentem. Również zobowiązanie, na mocy którego oskarżeni K., P. i M. wykonywać mieli w czasie pracy bliżej nie określone czynności zlecone nie wchodzące w zakres obowiązków kierowcy i ponosić mieli odpowiedzialność materialną za oddane im do przewozu produkty naftowe, akcesoria samochodowe i materiały, nie stanowi o zmianie charakteru ich pracy zasadniczej, a poczytane być może jedynie jako dodatkowy element regulujący ich odpowiedzialność cywilną.Odpowiedzialności bowiem karnej z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228) podlega sprawca tylko wówczas, jeśli obowiązek ochrony, przechowania lub zabezpieczenia mienia społecznego, powstający w związku z zajmowanym stanowiskiem lub sprawowaną funkcją jest obowiązkiem służbowym. Obowiązek w dziedzinie ochrony, przechowania lub zabezpieczenia mienia społecznego nie może być przypadkowy, musi on powstawać w związku z zajmowanym stanowiskiem lub sprawowaną funkcją, z czego wynika, że ma to być związek służbowy.Co do rewizji oskarżonego Alojzego K.Rewizja ta nie jest zasadna.Nie można odmówić słuszności poglądowi rewizji, że oskarżony Alojzy K. działaniem swoim polegającym na współdziałaniu z oskarżonym Jerzym N. względnie oskarżonym Kazimierzem N. w systematycznym dokonywaniu zagarnięcia materiałów pędnych, partycypując w niewielkim stosunkowo stopniu w nielegalnych zyskach płynących ze sprzedaży tej benzyny, dopuszczał się przestępstwa z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228). Czynności te bowiem polegające na odlewaniu z cystern benzyny do oddzielnych naczyń zamiast do zbiornika stacji CPN miały charakter urzeczywistnienia aktu zaboru w znaczeniu fizycznym i wykonywane były ze świadomością, że odlewana w ten sposób benzyna przeznaczona jest do sprzedaży poza ewidencją legalnie sprzedawanej na stacji benzyny. Poza tym jednak czynności te naruszały równocześnie i przepisy art. 27 k.k. w związku z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228); oskarżony Alojzy K. będąc doświadczonym pracownikiem stacji benzynowej zdawał sobie doskonale sprawę z tego, że oskarżony Jerzy N. czy Kazimierz R. mają obowiązek szczególnego nadzoru nad powierzonym im do sprzedaży towarem. Zasadnie zatem Sąd I instancji zakwalifikował konkretny wypadek zgodnie z art. 36 k.k. z surowszego przepisu, a w szczególności z art. 27 k.k. w związku z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.Odnośnie natomiast wymierzonych oskarżonemu Alojzemu K. kar pozbawienia wolności i grzywny Sąd Najwyższy stwierdza, że nie mogą one ulec złagodzeniu, gdyż są one odpowiednie do stopnia jego zawinienia.Odnośnie rewizji oskarżonego Stanisława K.Należy uznać za słuszny alternatywny wniosek rewizji tego oskarżonego o warunkowe zawieszenie wymierzonej mu kary pozbawienia wolności. Niewielką, wyrządzoną swym czynem szkodę oskarżony w całości wyrównał, jest człowiekiem w starszym wieku, dotychczas niekaranym, co uzasadnia możliwość przyjęcia, iż w stosunku do niego zachodzą wyjątkowe okoliczności, stanowiące warunek zastosowania art. 61 § 1 k.k., przewidziany w art. 8 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. Natomiast argumenty, wysunięte w rewizji tego oskarżonego, zmierzające do wykazania błędności dokonanych w wyroku ustaleń w przedmiocie jego winy - należy uznać za bezzasadne. Z zeznań świadka K. wynika bez najmniejszej wątpliwości, że benzynę w bańce, a więc odlaną z cysterny z pominięciem zbiornika i przepływomierza, otrzymał on od oskarżonego Stanisława K.Pozwala to na przyjęcie, że oskarżony Stanisław K. działał z zamiarem dokonania zagarnięcia. Twierdzenie świadka K., że chciał on zapłacić za tę benzynę w okienku stacyjnym i że zażądałby kwitu, nie może stanowić dowodu wyłączającego winę oskarżonego Stanisława K., zwłaszcza, że świadek K. przyznaje, że stacja benzynowa wówczas nie była czynna, co pozwala na negatywne ustosunkowanie się do zeznania świadka K., co do formy zamierzonej zapłaty, gdyż zdawał on sobie sprawę, iż kupuje benzynę nielegalnie. Kwestionowanie ustalenia doręczenia benzyny świadkowi K. przez oskarżonego na podstawie zeznań i oświadczenia świadka M. należy uznać za chybione wobec zeznania świadka K., które w tej części nie stwarza żadnych wątpliwości.Odnośnie rewizji oskarżonego Jerzego N.Jest ona bezzasadna.Zarzut bezpodstawnego niezastosowania w stosunku do niego przez Sąd I instancji art. 8 dekretu o amnestii z dnia 20 lipca 1964 r. (Dz. U. z 1964 r. Nr 27, poz. 174) podniesiony przez obrońcę na rozprawie jest chybiony, gdyż z materiału dowodowego sprawy wynika, że oskarżony Jerzy N. w czasokresie zakreślonym tymże przepisem nie ujawnił wszystkich okoliczności dotyczących całej swej przestępczej działalności, a jedynie tylko jej część, w szczególności dotyczącą zarzutu opisanego w pkt II aktu oskarżenia.Wbrew zarzutom rewizji należy uznać dokonane w wyroku ustalenia w przedmiocie jego winy za prawidłowe, gdyż w treści uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd Wojewódzki w ocenie materiału dowodowego w sprawie kierował się daleko posuniętą ostrożnością, i to zarówno przy ustaleniu faktu dokonywania zagarnięcia przez oskarżonego Jerzego N. uzyskiwanych na stacji CPN nadwyżek etyliny i olejów silnikowych, jak i w zakresie wyliczeń ilościowych zagarniętych materiałów pędnych.Ostrożność ta szczególnie wyraziście występuje przy ocenie wyjaśnień oskarżonego Jerzego N. ze śledztwa, w których określał on ilość zagarniętych materiałów pędnych.Sąd Wojewódzki mianowicie odrzuca dane ilościowe przytoczone przez oskarżonego Jerzego N. w śledztwie, ograniczając je do liczb teoretycznie uznanych za możliwe w ekspertyzie biegłego M. i znajdujących - jeśli chodzi o ilości zagarniętej etyliny - potwierdzenie w wyjaśnieniach oskarżonych Kazimierza R. i Alojzego K. Wbrew wywodom rewizji oskarżonego teoretyczne wyliczenia biegłego, które można by traktować jako hipotetyczne, nie stanowiły podstawy wyliczeń ilościowych, lecz stanowiły sprawdzian możliwości uzyskania nadwyżek, określonych przez oskarżonego w jego wyjaśnieniach ze śledztwa. W związku z tym należy uznać za bezprzedmiotowe zarzuty rewizji oskarżonego streszczone w pkt a) i b), dotyczące błędnej oceny opinii biegłego, a dalsze zarzuty, dotyczące tej kwestii, streszczone pod pkt b) 2-4 należy uznać za nieistotne względnie za chybione. Kwestia ilości uzyskanych nadwyżek oleju silnikowego w świetle całokształtu dowodów rysuje się zupełnie wyraziście.Oskarżony N. w dwóch pierwszych przesłuchaniach w Prokuraturze przyznał, że uzyskiwał duże ilości nadwyżek oleju sięgające 5 litrów dziennie wartości 66 zł.Wyjaśnienia te w zasadzie Sąd Wojewódzki uznał za zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, korygując je tylko co do danych ilościowych w oparciu o empiryczne badania dokonane przez biegłego, zilustrowane w jego opinii.Należy zaznaczyć, że biegły przyjął w swych wyliczeniach minimalne procentowe ilości, stwierdzone przy dokonaniu eksperymentów, bowiem odsetek nadwyżek ustalonych eksperymentalnie jako możliwych do osiągnięcia wynosił od 8,3% do 3,9%, a biegły przyjął 4% od całości przemierzonej masy oleju. Przyjęta więc w wyroku nadwyżka oleju w ilości 2.820 litrów wartości 32.712 zł mogła w rzeczywistości - teoretycznie biorąc - wynosić dwukrotnie więcej, co pokrywałoby się ilościowo z nadwyżką około 5 litrów dziennie, podaną przez oskarżonego w śledztwie. W wyliczeniach - tych nie ma istotnego znaczenia kwestia stosunku ogólnej masy sprzedanej etyliny do ogólnej masy sprzedanego oleju, gdyż tylko ta ostatnia wielkość może być podstawą wyliczeń.Pozostałe zarzuty rewizji, wysunięte niewątpliwie w związku ze zmianą wyjaśnień, składanych przez oskarżonego Jerzego N. na rozprawie, w tym kierunku, iż uzyskiwane nadwyżki przeznaczał na wyrównanie powstających niedoborów, należy uznać za chybione, bowiem biegły w swych wyliczeniach rozważył możliwość powstania niedoborów etyliny, a należy mieć przy tym na uwadze, że w dokumentach stacji brak jest śladów, które wskazywałyby na powstanie niedoborów. Ponadto skoro o dokonywaniu zagarnięcia świadczą inne dowody, należałoby uznać wyjaśnienia oskarżonego o zużywaniu nadwyżek etyliny na pokrycie braków za wykrętne. W rewizji przy wysuwaniu tych zarzutów zapomina się zupełnie treść wyjaśnień oskarżonego ze śledztwa, które nawet przy najostrożniejszej ich ocenie wskazują na zagarnianie nadwyżek materiałów pędnych przez oskarżonego oraz treść wyjaśnień jego współpracowników, oskarżonych Kazimierza R., Alojzego K. i S., którym oskarżony Jerzy N. wypłacał dość poważne kwoty z uzyskanych nielegalnych dochodów.Co do rewizji oskarżonego Kazimierza R.I ta rewizja jest bezzasadna.Bezzasadnie kwestionuje ona prawidłowość ustalenia wartości zagarniętych przez oskarżonego Kazimierza R. materiałów pędnych, skoro dokonane w tym zakresie wyliczenia biegłego nie mogą być kwestionowane i skoro z wyjaśnień oskarżonego ze śledztwa wynika, że działał on wspólnie i w porozumieniu z oskarżonym Jerzym N., że wspólnie wygospodarowywali nadwyżki, że z tego tytułu dostawał od Jerzego N. pieniądze, a niezależnie od tego część nadwyżek sprzedawał na własną rękę. Odpowiedzialności jego nie można więc ograniczać, jak to postuluje rewizja, do nadwyżek zagarniętych przez niego samodzielnie, lecz należy ją rozszerzyć na całość nadwyżek, powstałych w okresach jego pracy na stacji. Z tych względów brak jest podstaw do uznania, że oskarżony wyrównał spowodowaną szkodę i do zastosowania wobec niego warunkowego zawieszenia wykonania kary.Co do rewizji oskarżonych Mariana P. i Czesława M.Zarzuty wysunięte w rewizjach oskarżonych Mariana P. i Czesława M. należy uznać za niezasadne, bowiem materiał dowodowy, na jakim Sąd Wojewódzki oparł ustalenia ich winy, w postaci wyjaśnień oskarżonego Jerzego N. i R. ze śledztwa i z rozprawy, oraz wyjaśnienia oskarżonego Mariana P. ze śledztwa - mimo istnienia pewnych rozbieżności co do szczegółów przebiegu zdarzenia - nie mogą stwarzać wątpliwości co do tego, że oskarżeni ci dopuścili się przypisanego im czynu. Oskarżeni Jerzy N. i R., obciążając oskarżonych Mariana P. i Czesława M., obciążali i samych siebie, a nie mieli żadnych racjonalnych powodów, aby doprowadzić do skazania ich choćby kosztem własnej odpowiedzialności karnej.W przedmiocie wymiaru kary należy podkreślić, że przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności tak łagodzących, jak i obciążających przyjętych przez Sąd I instancji, wymierzone im kary pozbawienia wolności i grzywny są adekwatne do stopnia ich zawinienia i nie wykazują cech rażącej surowości w rozumieniu art. 384 pkt 2 k.p.k.Odnośnie rewizji oskarżonych Henryka K., Karola P. i Jana M.Wbrew wywodom rewizji tych oskarżonych nie ma podstaw do ograniczenia ich działalności przestępczej do dnia wejścia w życie dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii i z powołanych w wyroku zeznań świadków K., D. i N. wynika, że oskarżeni dokonywali nadużyć systematycznie przy dowożeniu benzyny cysternami do stacji nr 423 (w wyroku mylnie podano nr 463). Z wykazów oraz z dokumentów w sprawie wynika, że dostaw tych oskarżeni dokonywali do stycznia 1965 r. włącznie, prawidłowo więc przyjęto w wyroku, iż do tego czasu dokonywali nadużyć.Wbrew wywodom rewizji treść powołanych zeznań wyraźnie wskazuje na to, że odlewania benzyny z cystern do baniek oskarżeni dokonywali w celu zagarnięcia benzyny i że następnie odlaną benzynę sprzedawali na własny rachunek. Nie można również negatywnie ustosunkować się do relatywnego określenia w wyroku ilości zagarniętej przez tych oskarżonych benzyny, gdyż chodziło bez wątpienia o duże ilości, ale nie dające się ściśle określić.Odnośnie wymiaru kary należy stwierdzić, że Sąd I instancji uwzględnił wszelkie zachodzące w sprawie okoliczności, tak łagodzące jak i obciążające, przy czym zgodnie z art. 54 k.k. miał na uwadze sposób popełnienia przestępstwa i zachowanie się poszczególnych oskarżonych przy i po popełnieniu przestępstwa i zasadnie odpowiednio zróżnicował wymierzone poszczególnym oskarżonym kary. Sąd Najwyższy nie znalazł w sprawie również żadnych danych mogących uzasadnić zastosowanie w stosunku do oskarżonych Henryka K., Karola P. i Jana M. dobrodziejstwa z art. 61 k.k.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku postanawiając o kosztach postępowania i opłacie sądowej zgodnie z przepisami ustawy.