III KR 185/68

WyrokIzba Karna1969-03-02

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy kierownik bazy eksportowej spółdzielni ogrodniczej, zatrudniony na podstawie umowy zlecenia, działa na szkodę spółdzielni w rozumieniu art. 269 k.k. również wtedy, gdy nabywa na własny rachunek pozaewidencyjne produkty i fałszuje dokumentację skupową?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że kierownik bazy eksportowej spółdzielni ogrodniczej, zatrudniony na podstawie umowy zlecenia, działa na szkodę spółdzielni w rozumieniu art. 269 k.k. nie tylko wtedy, gdy osiąga dla siebie korzyści majątkowe ze szkodą dla spółdzielni, ale także wtedy, gdy nabywa na własny rachunek pozaewidencyjne produkty oraz fałszuje dokumentację skupową co do ilości i gatunków nabytych dla spółdzielni owoców i warzyw. W takim przypadku działanie na szkodę zawiera w sobie elementy podmiotowe (zamiar, choćby ewentualny, spowodowania szkody) i przedmiotowe (stworzenie niebezpieczeństwa takiej szkody).
Stan faktyczny
Oskarżony Jan C., kierownik bazy eksportowej Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczej, został skazany za działanie na szkodę spółdzielni. Zarzucono mu nabywanie owoców i warzyw poza dokumentacją za własne pieniądze oraz manipulowanie dokumentacją skupową poprzez obniżanie faktycznego wyboru lub ilości skupionych produktów. Oskarżony wniósł rewizję, kwestionując kwalifikację prawną czynu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego, uznając rewizję oskarżonego za bezzasadną.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia. J. Dziowgo.Sędziowie: E. Binkiewicz, K. Czajkowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: W. Gawlikowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana C., oskarżonego z art. 269 k.k., po rozpoznaniu rewizji założonej przez oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu-Ośrodek w Kaliszu z dnia 16 lipca 1968 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu - Ośrodek w Kaliszu z dnia 16 lipca 1968 r. Jan C. został skazany na podstawie art. 269 k.k. na karę 7 miesięcy więzienia za to, że w latach 1964-1966 w K., będąc zatrudniony na podstawie umowy zlecenia jako kierownik bazy eksportowej Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczej, działał na szkodę wymienionej Spółdzielni przez to, że:a)nabywał poza dokumentacją za własne pieniądze owoce i warzywa,b)przy dostawach owoców i warzyw obniżał w dokumentacji skupowej faktyczny ich wybór albo, podwyższając wybór, obniżał faktyczną ilość skupionych owoców i warzyw.Od tego wyroku założył rewizję obrońca oskarżonego Jana C.Rewizja, wnosząc o uchylenie wyroku i uniewinnienie, zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegającą na uznaniu, że w czynach zarzucanych oskarżonemu Janowi C. mieszczą się elementy przestępstwa z art. 269 k.k., co doprowadziło do skazania na podstawie tego przepisu mimo braku cech przestępstwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja oskarżonego Jana C. nie jest zasadna.Rewizja utrzymuje, wbrew ujawnionym i bezbłędnie ocenionym przez Sąd dowodom, że zeznania świadków są chwiejne, niepewne, często w różnych fragmentach sprzeczne, nielogiczne, a nadto że "treść tych zeznań nie mieści się w dyspozycji art. 269 k.k.".Już takie ujęcie zarzutów zawiera wewnętrzną sprzeczność logiczną.Pomijając to, że autor rewizji nie wskazuje, w jakich fragmentach upatruje ową chwiejność, nielogiczność itp. cechy zeznań świadków - jednocześnie powołuje się on na treść tych zeznań i wyraża pogląd, że nie uzasadniają one przypisania oskarżonemu czynu z art. 269 k.k.Poza tym rewizja przyznaje fakt nabywania przez oskarżonego na własny rachunek - poza ewidencją - "trzykrotnie lub czterokrotnie" w miejscu skupu truskawek i ogórków od dostawców.Rewizja, kwestionując prawdomówność świadków, zwraca uwagę tylko na to, że zeznali oni inaczej na rozprawie, chociaż po odczytaniu obciążających zeznań ze śledztwa bądź potwierdzili je, bądź też zasłaniali się niepamięcią. Rewizja nie wskazuje na żadne dowody, ani nie powołuje żadnych logicznie uzasadnionych argumentów, które by obalały treść zeznań obciążających oskarżonego. Przeciwnie, rewizja częściowo potwierdziła winę oskarżonego, skoro przyznaje fakty nabycia produktów na własny rachunek, i to przeważnie w niższym wyborze. Jeżeli do tych stwierdzeń dodać ustalone przez sąd bezbłędnie - zgodnie z art. 8 i 339 k.p.k. - na podstawie zeznań świadków i dokumentacji skupowej fakty prowadzenia przez oskarżonego podwójnej dokumentacji oraz zamiany gatunków owoców i warzyw, to wniosek Sądu, że oskarżony świadomie wytworzył sytuację, w której zachodziła możliwość wyrządzenia i szkody interesom Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczej, uznać należy za prawidłowy.Zresztą oskarżony na skutek sfałszowania przez świadka W. kwitu uzyskał korzyść majątkową.W konsekwencji zatem należy stwierdzić, że kierownik bazy eksportowej rejonowej spółdzielni ogrodniczej, zatrudniony na podstawie umowy zlecenia, działa na jej szkodę w rozumieniu art. 269 k.k. nie tylko wtedy, gdy w związku z wykonywaniem swych obowiązków wynikających z umowy osiąga dla siebie korzyści majątkowe ze szkodą dla spółdzielni, ale także wtedy, gdy w ramach tych obowiązków nabywa na własny rachunek pozaewidencyjne produkty oraz gdy dla ukrycia tego faktu fałszuje dokumentację skupową co do ilości i gatunków nabytych dla spółdzielni owoców i warzyw. W tym drugim wypadku działanie na szkodę zawiera w sobie elementy: podmiotowo - zamiar, chociażby ewentualny, spowodowanie szkody, przedmiotowo - stworzenie niebezpieczeństwa takiej szkody.Z powyższych względów Sąd rewizyjny orzekł jak w sentencji.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 269 KKart. 375 KPKart. 8

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.