III KR 259/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Mikos (sprawozdawca). Sędziowie: J. Matysiak, A. Żylewicz.Wiceprokurator Prokuratury Generalnej: M. Rzeszewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Bogusława F. i Zdzisława W., oskarżonych z art. 210 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora oraz obrońcę oskarżonego Zdzisława W. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 28 kwietnia 1973 r.zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 28 kwietnia 1973 r. oskarżeni Bogusław F. i Zdzisław W. uznani zostali za winnych tego, że dnia 10 grudnia 1973 r. w O., działając wspólnie z zamiarem przywłaszczenia, przy czym Bogusław F. pobił rękoma Ryszarda W., a Zdzisław W. przystawił mu do brzucha otwarty nóż ogrodniczy, doprowadzając w ten sposób pokrzywdzonego do stanu bezbronności, zabrali na jego szkodę pieniądze w kwocie 190 zł, i za to Bogusław F. na podstawie art. 210 § 2 k.k. i art. 70 k.k. z 1932 r. skazany został na umieszczenie w zakładzie poprawczym, Zdzisław W. zaś na podstawie art. 210 § 2 k.k. w związku z art. 60 § 1 i 3 k.k. skazany został na karę 7 lat pozbawienia wolności, a ponadto na podstawie art. 36 § 3 k.k. na 3.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na karę pozbawienia wolności, przyjmując jako równoważnik jednego dnia pozbawienia wolności kwotę 100 zł; na podstawie art. 40 § 1 pkt 3 k.k. orzeczono względem niego pozbawienie praw publicznych na okres 3 lat. Na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności sąd zaliczył oskarżonemu Zdzisławowi W. okres tymczasowego aresztowania oraz zasądził od niego opłatę i koszty sądowe.Od tego wyroku rewizję wniósł prokurator i obrońca oskarżonego Zdzisława W.Rewizja prokuratora zaskarża powyższy wyrok w części dotyczącej skazania Bogusława F. na umieszczenie w zakładzie poprawczym oraz w części dotyczącej orzeczenia o karze w stosunku do Zdzisława W., wyrokowi temu zarzucając:a) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę skazania Bogusława F. - art. 210 § 2 k.k. i art. 70 k.k. z 1932 r. - na umieszczenie w zakładzie poprawczym wskutek niesłusznego uznania, że stopień demoralizacji tegoż oskarżonego mimo złej opinii środowiskowej i dużego nasilenia złej woli w czasie popełnienia zarzuconej mu zbrodni nie jest jeszcze znaczny, chociaż okoliczności sprawy oraz właściwości i warunki osobiste Bogusława F. przemawiały za koniecznością zastosowania wobec niego art. 9 § 2 k.k.;b) rażącą niewspółmierność kary wymierzonej Zdzisławowi W. w stosunku do wysokiego stopnia niebezpieczeństwa społecznego przypisanej mu zbrodni wynikającej z nagminności tego rodzaju przestępstw, posłużenia się niebezpiecznym narzędziem, z działania w warunkach powrotu do przestępstwa, co sprawia, że wymierzona kara pozbawiona jest waloru jej społecznego oddziaływania.W konkluzji rewizja prokuratora wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie Bogusławowi F. na podstawie art. 210 § 2 k.k. w związku z art. 9 § 2 k.k. kary 7 lat pozbawienia wolności, 1.000 zł grzywny oraz pozbawienia praw publicznych na okres 5 lat, a Zdzisławowi W. - 10 lat pozbawienia wolności.Rewizja obrońcy oskarżonego Zdzisława W. zarzuca wyrokowi rażącą surowość kary pozbawienia wolności w wyniku nieuwzględnienia wszystkich okoliczności łagodzących odnoszących się do tego oskarżonego. W konkluzji rewizja wnosi o zmianę wyroku przez wydatne złagodzenie kary oskarżonemu Zdzisławowi W.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja prokuratorska nie jest zasadna. Nie można podzielić poglądu zawartego w rewizji prokuratora, że stopień demoralizacji oskarżonego Bogusława F. oraz nasilenie u niego złej woli w czasie popełnienia zbrodni określonej w art. 210 § 2 k.k. uzasadniają konieczność zastosowania art. 9 § 2 k.k. W myśl art. 9 § 1 k.k. na zasadach określonych w kodeksie karnym odpowiada ten, kto dopuszcza się czynu po ukończeniu lat 17. Jest to reguła ogólna ustalona w kodeksie karnym, od której prawo karne zna dwa wyjątki: jeden obniżający granicę odpowiedzialności, a drugi podwyższający tę granicę.Wyjątek obniżający granicę wieku odpowiedzialności na zasadach określonych w kodeksie karnym (art. 9 § 2 k.k.) nie może być interpretowany rozszerzająco. Wynika to z reguły ogólnej wyrażonej w art. 9 § 1 k.k. oraz z treści § 2 art. 9 k.k. Wobec nieletniego, który ukończył lat 16, a dopuścił się czynu przestępnego określonego w art. 9 § 2 k.k., można orzec karę przewidzianą w kodeksie karnym, jeżeli za tym przemawia nie tylko charakter czynu przestępnego, ale także osobowość tego nieletniego. Ponadto proces demoralizacji nieletniego musi być tak daleko posunięty, że brak prognozy, iż zastosowanie względem niego środka w postaci umieszczenia w zakładzie poprawczym nie odniesie skutków resocjalizacyjnych.Jeżeli zaś chodzi o oskarżonego Bogusława F., to - jak słusznie podkreślił w uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki - "stopień jego demoralizacji mimo nienajlepszej opinii środowiskowej nie jest jeszcze znaczny". Oskarżony Bogusław F. był zatrudniony jako uczeń nauki zawodu w zakresie ślusarskim oraz dotychczas nie stosowano względem niego sądowych środków wychowawczo-poprawczych. W tej sytuacji można zasadnie przypuszczać, że skazanie go na umieszczenie w zakładzie poprawczym wpłynie na tego oskarżonego wychowawczo i powstrzyma go w przyszłości od wchodzenia w kolizję z prawem.Nie można także podzielić zarzutu zawartego w rewizji prokuratora, że kara 7 lat pozbawienia wolności wymierzona oskarżonemu Zdzisławowi W. jest rażąco łagodna w stosunku do stopnia społecznego niebezpieczeństwa przypisanej mu zbrodni. Jest faktem bezspornym, że oskarżony Zdzisław W. nie był inicjatorem przypisanego mu przestępstwa, i ta okoliczność musi mieć wpływ na wymiar kary. Nie bez znaczenia dla wymiaru kary jest także młody wiek oskarżonego. Należy podkreślić, że nie uszły uwadze Sądu Wojewódzkiego także i okoliczności obciążające oskarżonego Zdzisława W., czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku. Natomiast rewizja prokuratora nie podnosi tego rodzaju okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na odmienną ocenę w zakresie wymiaru kary, a jedynie w sposób odmienny je ocenia. Nie jest bowiem nową okolicznością posłużenie się przez oskarżonego Zdzisława W. nożem - co eksponuje rewizja prokuratora - gdyż ta okoliczność należy do znamion ustawowych zbrodni określonej w art. 210 § 2 k.k. Natomiast sposób użycia noża nie zwiększył aż tak stopnia społecznego niebezpieczeństwa tego czynu, aby istniała potrzeba zaostrzenia kary pozbawienia wolności oskarżonemu Zdzisławowi W. do lat 10, jak tego domaga się rewizja prokuratora.Jeżeli chodzi rewizję obrońcy oskarżonego Zdzisława W., to także nie jest ona zasadna. Jak już zostało powiedziane, Sąd Wojewódzki zgodnie z art. 50 k.k. uwzględnił zarówno okoliczności obciążające, jak i łagodzące oraz uznał, że kara 7 lat pozbawienia wolności wymierzona oskarżonemu Zdzisławowi W. jest adekwatna do stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu, warunków osobistych tego oskarżonego, powinna więc spełnić cele zapobiegawcze i wychowawcze w stosunku do oskarżonego. Rewizja natomiast polemizuje z prawidłowymi ustaleniami Sądu Wojewódzkiego i nie podnosi żadnych istotnych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na odmienną ocenę tych ustaleń.Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.