III KR 38/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Godlewski.Sędziowie: SN M. Szczepański (spraw.), SW A. Dobrzyńska.przy udziale Prokuratora Prokuratury Generalnej J. Olborskiego.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu sprawy T. W. oskarżonej z art. 149 k.k. z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w B. z dnia 4 grudnia 1978 r. (sygn. akt (...)):zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że wymierzoną oskarżonej karę łagodzi do dwóch lat pozbawienia wolności i na podstawie art. 73 k.k. wykonanie tej kary warunkowo zawiesza na lat cztery;zasądza od oskarżonej na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania rewizyjnego i 4.200 zł spłaty za obie instancje.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w B. po rozpoznaniu sprawy T. W. oskarżonej o to, że "w nocy z 23 na 24 lutego 1978 r. w B. pozbawiła życia swoje nowonarodzone dziecko płci męskiej, w okresie porodu pod wpływem jego przebiegu w ten sposób, że po jego urodzeniu się niezabezpieczyła niemowlę to przed zimnem",tj. o czyn przewidziany w art. 149 k.k., wyrokiem z dnia 4 grudnia 1979 r. orzekł:I. "Osk. T. W.,uznać za winną tego, że w nony z 23 na 24 lutego 1978 r. w B., w okresie porodu i pod jego wpływem, pozbawiła życia urodzonego przez siebie noworodka płci męskiej w ten sposób, że przez okres około 30 minut nie wezwała dla niego potrzebnej pomocy lekarskiej i ze swej strony nie udzieliła podstawowych zabiegów opiekuńczych, a w szczególności nie zabezpieczyła noworodka przed wyziębieniem co doprowadziło do jego śmierci i następnie wrzuciła noworodka do wiadra z płynem, a potem do dołu kloacznego wypełnionego odchodami ludzkimi,tj. przestępstwa z art. 149 k.k. i za to na mocy art. 149 k.k. wymierzył jej karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności".Rewizja osk. W.,wnosząc:1."o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w B. do ponownego rozpoznania,ewentualnie2.o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie,ewentualnie3.o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie kary znacznie łagodniejszej z warunkowym jej zawieszeniem",zarzuciła:1.obrazę art. 182 k.p.k. przez niedopuszczenie dowodu z opinii innych biegłych psychiatrów,2. błędną ocenę okoliczności faktycznych związanych z zachowaniem oskarżonej przed porodem (ukrywanie ciąży, brak przygotowań wskazujących na przygotowanie się do opieki nad mającym się urodzić dzieckiem),3. bezzasadne niedanie wiary twierdzeniu oskarżonej, że w czasie porodu nie miała rozeznania otaczającej jej rzeczywistości,4. rażącą niewspółmierność kary w wyniku niedocenienia istotnych okoliczności łagodzących.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:1. Opinia biegłych psychiatrów jest całkowicie jasna oraz pełna i jak to trafnie wskazał Sąd I instancji (v. str. uzasadnienia), nie nasuwa żadnych zastrzeżeń. Rewizja nie przytoczyła żadnych rzeczowych argumentów, które mogłyby przekonać, iż zachodziły warunki z art. 182 k.p.k. i stąd też pierwszy zarzut rewizji uznać należało za całkowicie chybiony. Marginesowo trzeba jedynie dodać, że ogólnikowe rozważania na temat licznej kontrowersyjności opinii biegłych psychiatrów oraz rzekomej pobieżności badania oskarżonej przez biegłych, nie mogą prowadzić do wniosku o brakach wzgl. lukach w cytowanej opinii, nakazujących postąpić po myśli art. 182 k.k.W tym miejscu i w nawiązaniu do zarzutu opisanego wyżej pod pkt 3 przypomnieć trzeba, że przestępstwo z art. 149 k.k. jest uprzywilejowanym zabójstwem człowieka ze względu na redukcję winy sprawczyni, którą jest kobieta rodząca, spowodowaną zakłóceniem równowagi psychicznej, pod którego wpływem powzięta zostaje decyzja dokonania zabójstwa. Inaczej mówiąc, sprawczyni występku z art. 149 k.k. dotknięta jest zakłóceniami, które powodują u niej ograniczenie rozeznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem, ale nie w znaczeniu, o którym mowa w art. 25 k.k., albowiem u podłoża jej stanu psychologicznego nie leży żadna z przyczyn wymienionych w art. 25 k.k., ale przyczyna związana z porodem, występująca podczas jego trwania i z nim się wiążąca.Oczywiście może się zdarzyć taka sytuacja, że u sprawczyni występku z art. 149 k.k. może także wystąpić poczytalność zniesiona lub znacznie ograniczona (art. 25 k.k.), ale w sprawie nin. brak jest - jak to trafnie przyjęli biegli - podstaw ku temu.W związku z treścią wyjaśnień oskarżonej, że była w szoku i nie wiedziała co robi, to te twierdzenia wskazują jedynie na to, że wystąpiło u niej wspomniane wyżej zakłócenie równowagi psychicznej, pozwalającej na przyjęcie kwalifikacji z art. 149 k.k. i dlatego zarzut rewizji z pkt 3 uznać należało za chybiony.3. Wprawdzie Sąd I instancji analizował zachowanie oskarżonej przed porodem oraz nadał istotne znaczenie faktowi ukrywania przez nią ciąży i temu, że oskarżona nie czyniła przygotowań do opieki nad dzieckiem (nie kupiła wyprawki), a nadto nie skorzystała z możliwości przerwania ciąży, ale są to ustalenia w istocie obojętne z punktu widzenia winy i kwalifikacji prawnej przypisanego jej czynu z art. 149 k.k. (...) i dlatego też nie ma potrzeby analizowania trafności ustaleń i wniosków Sądu I instancji w tym zakresie.4. Złagodzenie oraz warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonej, uzasadnione było z następujących powodów:- przytoczone przez Sąd I instancji okoliczności wzięte pod uwagę przy wymiarze kary są nie w pełni zrozumiałe (np. rozważania na temat możliwości legalnego usuwania ciąży), wzgl. jako należące do istoty występku z art. 149 k.k. nie mogą mieć wpływu na wymiar kary (pozbawienie dziecka życia);- karalność oskarżonej - błędnie nadano istotne znaczenie przy wymiarze kary za występek z art. 149 k.k. Skoro uprzednia karalność oskarżonej to występek zupełnie innego rodzaju (art. 200 § 1 k.k.);- oskarżona jest kobietą bardzo młodą (w chwili czynu miała 21 lat), o doświadczeniu życiowym, które trudno nazwać takim, jakie wskazuje na duże wyrobienie życiowe, do daty czynu z art. 149 k.k. - poza wspomnianą karalnością - cieszyła się tak w miejscu pracy, jak i w miejscu zamieszkania bardzo dobrą opinią, do winy w istocie przyznała się, wyrażając skruchę;- po popełnieniu występku z art. 149 k.k. oskarżona wyszła za mąż i można wyrazić przekonanie, iż istnieje szansa na to, że stanie się dobrą żoną i matką, co w jakimś stopniu wiązać trzeba z wstrząsem psychicznym jakim dla oskarżonej były przeżycia w toku postępowania karnego w nin. sprawie;- oskarżona odczuła dolegliwość kary, będąc tymczasowo aresztowaną w czasie od dnia 4 grudnia 1978 r. do daty rozprawy rewizyjnej, a więc przeszło trzy miesiące.W tym stanie i kierując się nadto tym, że nikła w zasadzie ilość przestępstw z art. 149 k.k. w skali krajowej nie nakazuje przyjąć, aby wzgląd na społeczne oddziaływanie kary sprzeciwiał się stosowaniu warunkowego zawieszenia wykonania kary, Sąd Najwyższy uznał, że karą współmierną, realizującą wszystkie dyrektywy wymiaru kary z art. 50 § 1 i 2 k.k. będzie kara dwóch lat pozbawienia wolności i że istnieją podstawy do prognozy z art. 73 § 2 k.k.Z tych też względów uwzględniono rewizję w zakresie zarzutu i wniosku opartego na pkt 4 art. 387 k.p.k., z tym że stosunkowo długi okres próby uzasadniony jest koniecznością wzięcia pod uwagę uprzedniej karalności oskarżonej.Orzeczenie o kosztach postępowania oraz opłacie uzasadnione jest przepisami art. 547 § 1 k.p.k. oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 9 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. (poz. 152).