III KR 68/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Grzebuła.Sędziowie SN: C. Gajewski, Z. Halota.przy udziale prokuratora Prokuratury Generalnej R. Kijoka.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu sprawy J. S. oskarżonej z art. 149 k.k. z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 16 stycznia 1980 r., sygn. akt (...):1.utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;2. kosztami postępowania związanymi z rewizją prokuratora obciąża Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 16 stycznia 1980 r., sygn. akt (...), uznał osk. J. S. za winną tego, że w dniu 16 października 1979 r. w K. woj. k., działając w zamiarze pozbawienia życia nowonarodzonego syna, w okresie porodu i pod jego wpływem, wyrzuciła go do strugi wodnej rzeki W., w następstwie czego noworodek na skutek utonięcia poniósł śmierć i z mocy art. 149 k.k. skazał ją na 1 rok i 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art. 73 § 1 k.k. warunkowo jej zawiesił na okres lat 2, a nadto, na podstawie art. 75 § 1 k.k. wymierzył jej karę grzywny w wysokości 15.000 zł z zamianą w razie jej nieuiszczenia na 100 dni zastępczej kary pozbawienia wolności.Wyrok ten zaskarżył w części dotyczącej orzeczenia o karze Prokurator Rejonowy w K., zarzucając:rażącą niewspółmierność orzeczonej kary pozbawienia wolności w stosunku do znacznego stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu przypisanego oskarżonej, wynikającą z wymierzenia kary zbliżonej do dolnej granicy ustawowego zagrożenia i warunkowego zawieszenia jej wykonania, pomimo iż zachowanie oskarżonej przed i po popełnieniu przestępstwa wskazywało na znaczne nasilenie złej woli z jej strony oraz iż względy na społeczne oddziaływanie kary przemawiały przeciwko takiemu orzeczeniui wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonej kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zdaniem skarżącego wyrok Sąd Wojewódzki wymierzył oskarżonej karę rażąco łagodną z powodu nieuwzględnienia przy wymiarze kary takich okoliczności jak:- ukrywanie przez oskarżoną ciąży przed rodzicami i ojcem dziecka,- nieudanie się przez nią w chwili zbliżania się porodu do lekarza mieszkającego naprzeciwko miejsca zamieszkania oskarżonej bądź do szpitala,- ukrywanie przebytego porodu i jego okoliczności, przy czym w uzasadnieniu rewizji podnosi się, że oskarżona miała wszelkie możliwości skorzystania z powszechnie dostępnych placówek służby zdrowia i o takich możliwościach - z racji jej niepełnego średniego wykształcenia i miejsca pracy (w administracji państwowej) doskonale zdawała sobie sprawę.Zarówno kodeks karny z 1932 r., jak i obowiązujący kodeks karny - zgodnie ze społecznym odczuciem sprawiedliwości - w sposób uprzywilejowany traktował i traktuje przestępstwo tzw. dzieciobójstwa.Dyspozycja art. 149 obecnie obowiązującego kodeksu karnego czyni podmiotem przestępstwa matkę, która zabija dziecko w okresie porodu i pod wpływem jego przebiegu, a zatem zabójstwo musi mieć miejsce w czasie porodu lub bezpośrednio po zakończeniu porodu - psychika kobiety rodzącej pod wpływem wstrząsu spowodowanego porodem zostaje zachwiana, a ponadto przebieg porodu musi pozostawać w związku przyczynowym z psychiką rodzącej i wywrzeć wpływ na decyzję uśmiercenia nowonarodzonego dziecka. Oskarżyciel publiczny trafnie dopatrzył się zaistnienia w czynie zarzucanym osk. S. tych warunków i skwalifikował tenże czyn jako przestępstwo przewidziane w art. 149 k.k., a pogląd ten znalazł akceptację Sądu Wojewódzkiego w zaskarżonym wyroku.Błędne byłoby jednak przekonanie, że na psychikę kobiety, która dokonała przestępstwa dzieciobójstwa w warunkach przewidzianych w art. 149 k.k. wpływ wywierają tylko czynniki fizjologiczne i dolegliwości fizyczne związane z porodem, gdyż - jak to wynika z doświadczenia życiowego i badań naukowych i co znalazło wyraz w teorii jak i w judykaturze - i szereg innych czynników, jak sytuacja w środowisku, rodzinna i osobista sprawczyni ma istotny niekiedy wpływ na jej psychikę, potęgujący się z chwilą zbliżania się rozwiązania przy niezmieniających się trudnych warunkach rodzinnych, środowiskowych itp.Skoro zatem taka właśnie sytuacja środowiskowa i rodzinna oskarżonej, która jako niezamężna, stwierdziwszy niepożądaną ciążę i będąc przekonaną o braku perspektyw co do założenia rodziny w świetle zachowania się ojca dziecka, traktującego znajomość z oskarżoną jako okazyjną, obawiając się reakcji rodziny i otoczenia, pchnęła ją do udania się w ustronne miejsce przed porodem, a po odbyciu go w stanie silnego wstrząsu - do wrzucenia nowonarodzonego dziecka do strugi rzeki, skutkiem czego poniosło ono śmierć - nie można tych okoliczności, które złożyły się na taką sytuację lub były jej wynikiem traktować jako okoliczności szczególnie obciążających oskarżoną i mających istotny wpływ na wymiar kary.Ani bowiem dotychczasowy tryb życia oskarżonej, jej opinia z miejsca pracy i zamieszkania, przyznanie się do winy, szczegółowe wyjaśnienie złożone przez nią, a dotyczące zarzucanego jej czynu - i okazana skrucha - czego nie kwestionuje zresztą rewizja - ani też trafna pozytywna ocena Sądu Wojewódzkiego sylwetki oskarżonej i jej morale nie przemawiają za potrzebą jej resocjalizacji poprzez wymierzenie jej kary pozbawienia wolności w rozmiarze postulowanym w rewizji i poprzez jej wykonanie. Nie wydaje się również trafne powoływanie się w rewizji na względy prewencji ogólnej skoro oskarżona skutkiem dokonania zarzucanego jej czynu, a co znalazło wyraz w dokonanych przez Sąd Wojewódzki ustaleniach, musiała opuścić zarówno środowisko, w którym przebywała, mieszkała i pracowała, i niejako zaprzepaściła dotychczasowy dorobek swego życia.Z powyższych względów, Sąd Najwyższy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.