V KR 34/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN M. Szczepański (spraw.).Sędziowie SN: M. Budzianowski, H. Kempisty.przy udziale Prokuratora Prokuratury Generalnej F. Prusaka.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu sprawy В. P. oskarżonej z art. 149 k.k. z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 26 grudnia 1976 r. (sygn. akt (...)):zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że wymierzoną B. P. karę łagodzi do dwóch lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności;zwalnia oskarżoną od opłaty sądowej i kosztów postępowania, zasądzając od niej na rzecz Zespołu Adwokackiego nr 1 w Ł. 1.500 zł za obronę z urzędu przed Sądem Najwyższym.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Ł. wyrokiem z dnia 26 grudnia 1976 r. uznał B. P. za winną tego, że "w dniu 30 czerwca 1976 r. w Ł., w okresie porodu i pod wpływem jego przebiegu pozbawiła życia przez spalenie w piecu swoje nowonarodzone dziecko" i na podstawie art. 149 k.k. skazał ją na 5 lat pozbawienia wolności.Rewizję od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonej i zarzucając rażącą niewspółmierność kary "w stosunku do zawinienia, właściwości i warunków osobistych oskarżonej, jej zachowania się przed i po popełnieniu przestępstwa" wniósł o jego zmianę przez wydatne złagodzenie kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:Za karę współmierną i sprawiedliwą uznana być może tylko taka kara, przy wymiarze której Sąd orzekający miał na uwadze wszystkie dyrektywy wymiaru kary wskazane w art. 50 k.k. i przy wymiarze której sąd orzekający wziął pod uwagę wszystkie okoliczności łagodzące i obciążające, ujawnione w toku przewodu sądowego.Wynika to wprost z ustawy albowiem:- art. 50 k.k. odnosi się do wszystkich sprawców przestępstw;- art. 357 k.p.k. nakazuje, aby podstawę wyroku, a w tym także wymiaru kary - stanowił całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej.Oceniając wymierzoną osk. P. karę z zachowaniem wyżej przytoczonych wskazań, trzeba stwierdzić, że przy jej wymiarze te wskazania nie zostały zrealizowane.Po pierwsze - z obrazą art. 357 k.p.k. - poza sferą rozważań Sądu I instancji pozostały istotne okoliczności łagodzące, a mianowicie:- młody wiek oskarżonej P. i jej dobra opinia do daty czynu,- niezawinione przez oskarżoną psychopatyczne rysy charakteru i niewykształcona należycie uczuciowość (vide opinia biegłych psychiatrów i psychologa),- trudne warunki domowe oskarżonej po ujawnieniu faktu, że znajduje się w ciąży (vide wyjaśnienia oskarżonej na (...)).Po drugie - z obrazą art. 50 § 1 i 2 k.k. sąd orzekający nadał w niniejszej sprawie wiodącą rolę dyrektywie społecznego oddziaływania, pomijając przy tym fakt, że dyrektywa ta nie może być pojmowana jednostronnie, to jest jako dążenia do odstraszenia, zwłaszcza, że jeśli chodzi o przestępstwa z art. 149 k.k., to są one zjawiskiem tak rzadkim, iż w odniesieniu do ich sprawczyń nie sposób nadawać istotnego znaczenia omawianej dyrektywie.Bez uwzględnienia okoliczności łagodzących - o których wyżej była mowa - Sąd I instancji rozważył cele zapobiegawcze i wychowawcze kary wobec osk. P., bagatelizując wręcz autentyczną skruchę wyrażoną przez oskarżoną w toku całego postępowania karnego wobec niej.Przesadne z kolei znaczenie nadano przy wymiarze kary rzeczywiście odrażającemu sposobowi popełnienia przestępstwa. Sposób ten w naszym kraju wywołuje skojarzenie z okresem okupacji hitlerowskiej, ale nie można przecież nadawać mu tak istotnego znaczenia w sprawie o przestępstwa z art. 149 k.k. popełniane z reguły w odrażający sposób, ale przecież przez kobietę działającą pod wpływem porodu, a więc w szczególnym stanie psychicznym, przy zakłóceniu równowagi psychicznej.Sąd I instancji wymierzył osk. Р. w wysokości górnej granicy zagrożenia z art. 149 k.k., a więc karę, którą wymierza się wtedy, gdy brak jest jakichkolwiek okoliczności łagodzących, względnie - gdy okoliczności obciążające występują w takim stopniu i nasileniu, że eliminują niejako istniejące okoliczności łagodzące.W sprawie niniejszej żadna z tych sytuacji - jak to wynika z wyżej opisanych okoliczności - nie zachodziła.W tych warunkach Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok i wymierzył oskarżonej karę dwóch lat i sześciu miesięcy pozbawienia wolności, uznając ją za realizującą wszystkie dyrektywy wymiaru kary z art. 50 § 1 i 2 k.k. i za karę sprawiedliwą.Orzeczenie o kosztach postępowania i opłacie sądowej oparto na przepisach art. 556 k.p.k. (oskarżona nie posiada żadnych dochodów) z tym, że brak było podstaw do zwolnienia jej od uiszczenia opłaty za obronę z urzędu przed Sądem Najwyższym.