IV KR 32/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Zb. Kwiecień.Sędziowie SN: R. Góral (spr.), K. Mochtak.Protokolant: P. Janiszewski.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie - Izba Karna na rozprawie, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 1981 r. sprawy Marii K. oskarżonej z art. 148 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 9 października 1980 r.,I.zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uznaje oskarżoną Marię K. za winną tego, iż w dniu 8 lipca 1980 r. w C. w okresie porodu i pod wpływem jego przebiegu usiłowała nieudolnie pozbawić życia urodzone przez siebie dziecko w ten sposób, że po urodzeniu, nie podwiązując pępowiny, owinęła szczelnie noworodka w prześcieradło i ukryła go na strychu, nieuświadamiając sobie, że dokonanie tego czynu jest niemożliwe, gdyż dziecko nie urodziło się żywe, tj. przestępstwa z art. 149 w zw. z art. 11 § 2 k.k., i za to na podstawie art. 149 w zw. z art. 12 § 2 k.k. skazuje ją na karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;II.z mocy art. 83 § 1 k.k. na poczet kary pozbawienia wolności zalicza okres tymczasowego aresztowania od dnia 15 lipca 1980 r.;III.zwalnia oskarżoną od opłaty za II instancję, a koszty postępowania odwoławczego przejmuje na rachunek Skarbu Państwa,Uzasadnienie faktyczneMaria K. została oskarżona o to, że:w dniu 8 lipca 1980 r. w C. nosząc się z zamiarem pozbawienia życia swego dziecka, już w okresie poczęcia, ukrywała swój stan, a następnie bezpośrednio po urodzeniu dziecka płci męskiej, nie odcinając oraz nie podwiązując pępowiny, owinęła szczelnie noworodka do przygotowanego w tym celu prześcieradła pozbawiając go dopływu powietrza, ukryła na strychu - wskutek czego nastąpił zgon dziecka,tj. o czyn z art. 148 § 1 k.k.Po rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki w K. wyrokiem z dnia 9 października 1980 r. oskarżoną Marię K. uznał za winną, że w czasie i miejscu jak w akcie oskarżenia usiłowała w sposób nieudolny pozbawić życia urodzone przez siebie dziecko płci męskiej nieuświadamając sobie, że dokonanie tego czynu jest niemożliwe, albowiem dziecko nie urodziło się żywe, tj. przestępstwa z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. w związku z art. 12 § 2 k.k. i art. 57 § 2 i 3 pkt 1 k.k. skazał ją na 2 (dwa) lata i 8 miesięcy pozbawienia wolności, zaliczając na poczet tej kary, z mocy art. 83 § 1 k.k. okres tymczasowego aresztowania od 15.VII.1980 r. do dnia 9.X.1980 r.Od wyroku tego wniósł rewizję obrońca oskarżonej, w której zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia popełniony przez:a)przyjęcie, że oskarżona urodziła i nieudolnie usiłowała pozbawić życia dziecko, podczas gdy był to jeszcze płód, a nawet zabicie płodu przez matkę nie jest karalne,b)przyjęcie, że oskarżona chciała bądź godziła się będąc w ciąży na zrealizowanie przestępstwa, z art. 148 k.k., i że czynem swoim wypełniła znamiona tego przestępstwa w postaci nieudolnego usiłowania, podczas gdy należało, przy przyjęciu, że urodziła dziecko nieżywe, czyn jej kwalifikować należało jako nieudolne usiłowanie popełnienia przestępstwa z art. 149 k.k.i wnosiłao zmianę zaskarżonego wyroku i o uniewinnienie oskarżonej lub o zmianę wyroku w zakresie kwalifikacji prawnej czynu w kierunku przyjęcia nieudolnego usiłowania przestępstwa z art. 149 k.k. i o odstąpienie od wymierzenia kary bądź orzeczenie jej w rozmiarze odbytego aresztu tymczasowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie jest zasadna rewizja podnosząca w punkcie pierwszym zarzut niesłusznego nieprzyjęcia nieudolnego usiłowania zabicia przez oskarżoną płodu, nie zaś dziecka, które urodziło się martwe. Kwestii tej poświecił Sąd Wojewódzki wiele uwagi w motywach swego wyroku, uzasadniając w sposób nie wykazujący błędu powody, które nie pozwoliły podzielić poglądu obrony w tym przedmiocie, prezentowanego już przed Sądem I instancji.Sprawę przesądza ostatnia nienasuwająca zastrzeżeń opinia biegłego prof. Z. M. (k. 79 i 98-99), która stwierdzając urodzenie przez oskarżoną dziecka donoszonego, wyprowadza na podstawie przytoczonych przez niego przesłanek wniosek, iż urodziło się ono żywej, a jedynie nie podjęło oddychania na skutek uniemożliwienia mu tej czynności. Zasadnie zatem przyjął Sąd Wojewódzki, iż nie mógł tu wchodzić w grę płód, lecz urodzone donoszone dziecko. Z faktu jednakże, iż na tle materiału sprawy mogły nasuwać się pewne wątpliwości co do tego, czy dziecko istotnie urodziło się żywe, a oskarżona nieuświadamiając sobie tej okoliczności, iż może ono nieżyć, podjęła działanie zmierzające do pozbawienia życia dziecka, zasadnie Sąd Wojewódzki stanął na stanowisku, iż wystąpiło w tym wypadku po stronie oskarżonej działanie w postaci usiłowania nieudolnego.Nie można natomiast odmówić słuszności twierdzeniom rewizji obrońcy oskarżonej, iż Sąd Wojewódzki dokonał błędnej oceny prawnej tak przypisanego czynu oskarżonej, kwalifikując go z art. 148 § 1 k.k. Istnieją w sprawie poważne i niedające się usunąć wątpliwości co do zamiaru oskarżonej dopuszczenia się przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. Dowodu świadczącego o istnieniu zamiaru dokonania przestępstwa z art. 148 § 1 k.k. nie może stanowić w szczególności podniesione w motywach zaskarżonego wyroku ukrywanie przez oskarżoną ciąży. Tego rodzaju bowiem zachowanie występuje u większości niezamężnych kobiet zachodzących w ciąże. W rozpoznawanej sprawie było to tym bardziej uzasadnione, jeśli się uwzględni fakt, iż nie była to pierwsza ciąża oskarżonej. Wstyd przed otoczeniem, a także lęk przed gniewem rodziny były w przekonaniu oskarżonej w pełni uzasadnione.Nie może być również dowodem istnienia tego rodzaju zamiaru stwierdzenie oskarżonej złożone w toku postępowania przygotowawczego (k. 48), iż zamierzała się pozbyć dziecka z chwilą jego urodzenia. Stwierdzenie tego rodzaju nie przesądza jeszcze zamiaru zabójstwa, gdyż nie zostało wyjaśnione, co oskarżona rozumiała pod tym określeniem, tym bardziej w świetle jej dalszych wyjaśnień - iż nie zastanawiała sio nad sposobem pozbycia się dziecka. Na rozprawie natomiast wyjaśniła, iż rozumiała przez to ewentualne oddanie noworodka do domu dziecka.Skoro więc nie ma dowodów podważających wiarygodność tego rodzaju obrony oskarżonej, należało występujące wątpliwości potratować zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 3 k.p.k. - na korzyść oskarżonej.Niezależnie jednak od powyższych rozważań należy stwierdzić, że istnienie wcześniejszego zamiaru zabójstwa przyszłego dziecka sam przez się nie przesądza o kwalifikacji czynu. Zamiar może bowiem ulec zmianie w późniejszym okresie lub z chwilą urodzenia dziecka. Może być zrealizowany również z innych niż pierwotnie przyjętych powodów, mianowicie pod wpływem przeżyć psychicznych kobiety rodzącej i wytrącenia jej z równowagi psychicznej przez akt porodu.Działania oskarżonej M. zmierzające do pozbawienia życia dziecka zostały wykonane w czasie porodu, a nawet w chwili tego porodu i bez wątpienia pod wpływem jego przebiegu, pozwalających snuć domniemanie o nienormalnym w tym czasie stanie psychicznym.Nie można w tych warunkach odmówić racji twierdzeniom rewizji, iż oskarżona powinna odpowiadać za przestępstwo uprzywilejowane, jakie przewiduje dla tej sytuacji Kodeks karny w art. 149. Dlatego Sąd Najwyższy dokonał stosownej korekty zaskarżonego wyroku w omawianym zakresie, przy jednoczesnym uwzględnieniu - z powodów już wyżej przedstawionych - istnienia podstaw do przyjęcia usiłowania nieudolnego.Zmiana kwalifikacji prawnej czynu na łagodniejszą skutkowała jednoczesną zmianę wyroku w zakresie kary.Orzeczona przez Sąd Najwyższy kara jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności odpowiada stopniowi zawinienia, społecznego niebezpieczeństwa czynu oraz uwzględnia wszystkie podniesione w motywach zaskarżonego wyroku właściwości i warunki osobiste sprawcy oraz dyrektywy określono w art. 50 k.k.Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w dyspozytywnej czyści wyroku.