III K 444/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisławy R. i Heleny-Teresy R. oskarżonych z art. 225 § 1 k.k. po rozpoznaniu założonej przez oskarżone rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 7 kwietnia 1961 r. na podstawie art. 375, 383 pkt 3, 383 pkt 2, 388 § 1 k.p.k.1) w stosunku do oskarżonej Stanisławy R. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że wymierzoną jej karę złagodził do 7 lat więzienia,2) przyjmując, że oskarżona Helena Teresa R. dopuściła się przypisanego jej czynu pod wpływem silnego wzruszenia, na podstawie art. 225 § 2 k.k. skazał ją na karę dwóch lat i sześciu miesięcy więzienia z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 25 lutego 1961 r. (...)Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 7 kwietnia 1961 r. skazał na podstawie art. 225 § 1 k.k. Stanisławę R. na karę 10 lat więzienia, a Helenę-Teresę R. na karę 5 lat więzienia za to, że w zamiarze pozbawienia życia noworodka płci męskiej, Stanisława R. owinęła mu dwukrotnie głowę chustką, pozbawiając go w ten sposób możliwości oddychania, zaś Helena R. mając jako matka szczególny obowiązek troski o jego życie, pozostawiła w takim stanie dziecko na całą noc w polu, na skutek czego poniosło ono śmierć.Wyrok ten zaskarżyły obie oskarżone przez swego obrońcę, który zarzucając w rewizji błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, oraz naruszenie przepisów art. 8, 320, 339 k.p.k. a w szczególności niewyjaśnienie, w jakim momencie nastąpił zgon dziecka, czy wskutek uduszenia się, gdy Stanisława R. zakryła je mocno chustką, aby nie było słychać jego płaczu, czy dziecko zmarło pozostawione w zbożu na noc, jeżeli zaś miał miejsce ten pierwszy wypadek, to czy Stanisława R. owinęła chustką dziecko w zamiarze uduszenia, czy dziecko to zmarło wskutek nieumiejętnego obchodzenia się z nim kobiet, jeżeli zaś dziecko zmarło pozostawione przez Stanisławę R. w życie na całą noc, to czy z tym godziła się Helena R. i czy śmierć swego dziecka przewidywała, wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę tegoż wyroku w stosunku do oskarżonej Stanisławy R. przez wydatne złagodzenie wymierzonej jej kary, w stosunku zaś do oskarżonej Heleny Teresy R. o uchylenie wyroku, skazanie jej z art. 243 § 1 k.k. i wymierzenie jej kary w rozmiarze już odbytej.Na rozprawie rewizyjnej obrońca oskarżonej Stanisławy R. wnosił o uniewinnienie oskarżonej, ewentualnie o zastosowanie w stosunku do niej § 2 art. 225 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wina oskarżonej Stanisławy R. w świetle materiału dowodowego nie budzi żadnych wątpliwości. Owinięcie dwukrotnie głowy noworodka mocno chustką i pozostawienie go w takim stanie na całą noc w polu wyraźnie świadczy o zamiarze pozbawienia dziecka życia, do czego zresztą oskarżona przyznała się w śledztwie, wyjaśniając między innymi, że celowo owinęła mocno chustką becik, aby przez to spowodować śmierć dziecka. Wprawdzie oskarżona na rozprawie twierdziła, że okręciła dziecko chustką, żeby nie było słychać, jak będzie płakało, to jednak nie daje to podstaw do odmiennych wniosków w kwestii zamiaru zabójstwa, skoro i na rozprawie przyznała ona fakt owinięcia dziecka mocno chustką oraz pozostawienia go na noc w polu, przy czym nie umiała wyjaśnić, dlaczego u prokuratora powiedziała, że miała zamiar zadusić dziecko.Poruszona w rewizji kwestia, w jakim momencie dziecko zmarło, nie ma istotnego znaczenia, skoro związek przyczynowy między działaniem oskarżonej (mocne owinięcie głowy chustką, co utrudniło oddychanie i pozostawienie w takim stanie dziecka przez noc w polu) a skutkiem śmiertelnym jest oczywisty, zwłaszcza, że dziecko, co wynika z zeznań świadka K., było zdrowe.Słuszny natomiast jest zawarty w rewizji zarzut rażącej surowości kary. Biorąc pod uwagę ciężką sytuację życiową oskarżonej, która z powodu awantur urządzanych przez nadużywającego alkoholu męża zmuszona była często nocować poza domem oraz zacofanie oskarżonej, które w pewnej mierze zaważyło na jej decyzji pozbycia się za wszelką cenę nieślubnego dziecka córki dla ratowania jej opinii w oczach zacofanego środowiska, Sąd Najwyższy złagodził wymierzoną oskarżonej Stanisławie R. karę więzienia do 7 lat. Wymienione okoliczności łagodzące nie dają jednak podstawy do przyjęcia, iż oskarżona dopuściła się zarzuconej zbrodni pod wpływem silnego wzruszenia w rozumieniu § 2 art. 225 k.k.Co się tyczy Heleny Teresy R., to wbrew odmiennemu stanowisku rewizji, dopuściła się ona zabójstwa nie zaś tylko przestępstwa określonego w art. 243 § 1 k.k.Z art. 243 § 1 k.k. odpowiada bowiem sprawca, o którym mowa w tym przepisie, tylko wówczas, jeżeli jego zamiar nie wykracza poza chęć narażenia osoby, względem której ma obowiązek troszczenia się lub nadzoru, na bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia. Jeżeli zaś sprawca porzucenia działa w zamiarze nie tylko narażenia osoby porzuconej, względem której ma obowiązek troszczenia się lub nadzoru, na bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia, ale również i w zamiarze, chociażby ewentualnym, pozbawienia tej osoby życia, to wykracza poza ramy przestępstwa określonego w art. 243 § 1 k.k. i dopuszcza się już przestępstwa określonego w art. 225 k.k.Skoro oskarżona, widząc jak matka jej owija mocno głowę dziecka chustką, przez co utrudniła mu oddychanie i przewidując, że dziecko pozostawione w takim stanie może się udusić, wbrew ciążącemu na niej jako na matce prawnemu obowiązkowi przeciwdziałania temu, pozostawiła 5-dniowe dziecko w opisanym wyżej stanie na całą noc w polu, to z takiego zachowania się oskarżonej wynika, że godziła się ona na śmierć dziecka, a co zatem idzie dopuściła się z zamiarem ewentualnym zabójstwa przez zaniechanie.Biorąc jednak pod uwagę, że bierna postawa oskarżonej była następstwem silnego wzruszenia wywołanego z jednej strony niedawno odbytym porodem i związanym z tym wstrząsem psychicznym, z drugiej zaś strony trudną sytuacją życiową młodej, niedoświadczonej i niezaradnej dziewczyny po urodzeniu dziecka, ulegającej presji matki, która przeciwstawiała się jej małżeństwu, odczuwając lęk przed negatywną opinią zacofanego środowiska wiejskiego i żyjącej w anormalnej atmosferze domowej z powodu awantur urządzanych stale przez nadużywającego alkoholu ojca, Sąd Najwyższy przyjął kwalifikację prawną z art. 225 § 2 k.k. i złagodził wymierzoną tej oskarżonej karę do połowy.