III KR 61/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski. Sędziowie: J. Cieślak, M. Szczepański (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: W. Grudniewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Zdzisława K., oskarżonego z art. 202 § 2 k.k., i Stanisława J., oskarżonego z art. 202 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 15 grudnia 1980 r:1) wyeliminował z czynu przypisanego wymienionym oskarżonym i skazanym ustalenie, że wyzyskali działalność Zakładów Przemysłu Gumowego "Stomil", i w związku z tą zmianą czyn im przypisany zakwalifikował w odniesieniu do Zdzisława K. z art. 201 k.k., a w odniesieniu do Stanisława J. z art. 199 § 1 k.k., przyjmując te przepisy za podstawę wymiaru kar pozbawienia wolności;2) zmienił ten wyrok co do oskarżonego Stanisława J. w ten sposób, że na podstawie art. 73 k.k. wykonanie kary 2 lat pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 5 lat, oddając w tym okresie oskarżonego - w myśl art. 76 § 2 k.k. - pod dozór kuratora sądowego, a na podstawie art. 75 § 3 k.k. nałożył na oskarżonego Stanisława J. obowiązek wynagrodzenia szkody (...);3) w pozostałych zaskarżonych częściach wyrok ten utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Ł. po rozpoznaniu sprawy m.in. Zdzisława K. i Stanisława J., oskarżonych o to, że "(...) w czasie od grudnia 1979 r. do dnia 16 maja 1980 r. w Ł. - działając wspólnie i w porozumieniu w różnych składach osobowych - wyzyskując działalność produkcyjną Zakładów Przemysł Gumowego "Stomil" zagarnęli na ich szkodę co najmniej 630 par obuwia gumowo-włókninowego o wartości 166.950 zł, przy czym każdy z oskarżonych uczestniczył w kradzieżach: Zdzisław K. w czasie od grudnia 1979 r. do dnia 16 maja 1980 r. 480 par o wartości 151.200 zł, a Stanisław J. w czasie od lutego do maja 1980 r. co najmniej 240 par o wartości 75.000 zł (...), to jest o popełnienie przestępstwa określonego w art. 202 § 1 lub 2 k.k.Wyrokiem z dnia 15 grudnia 1980 r. uznał Zdzisława K. i Stanisława J. za winnych dokonania zarzuconego im czynu opisanego w pkt I aktu oskarżenia, z tą zmianą, że zagarnęli na szkodę Zakładów Przemysłu Gumowego "Stomil" co najmniej 460 par obuwia gumowo-włókninowego o wartości 144.900 zł, przy czym każdy z nich uczestniczył w kradzieży: Zdzisław K. od grudnia 1979 r. do dnia 16 maja 1980 r. co najmniej 460 par obuwia o wartości 144.900 zł, a Stanisław J. w czasie od lutego do maja 1980 r. co najmniej 240 par obuwia o wartości 75.000 zł, ustalając, iż czyn Zdzisława K. wypełnia dyspozycję art. 202 § 2 k.k. w związku z art. 58 k.k., a Stanisława J. art. 202 § 1 k.k. w związku z art. 58 k.k., i skazał Zdzisława K. - na podstawie art. 202 § 2 k.k. w związku z art. 58, 36 § 3, art. 40 § 1 pkt 3 i art. 46 § 1 pkt 2 k.k. - na karę 5 lat pozbawienia wolności, 35.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres lat 3 oraz konfiskaty mienia w całości, a Stanisława J. - na podstawie art. 202 § 1 k.k. w związku z art. 58 k.k. i art. 36 § 3 k.k. - na karę 2 lat pozbawienia wolności i 25.000 zł grzywny (...).Obrońca oskarżonego Zdzisława K., wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez uznanie, że oskarżony uczestniczył w zaborze 310 par obuwia wartości 97.650 zł, zmianę kwalifikacji prawnej czynu - na art. 202 § 1 k.k., a w konsekwencji wydatne złagodzenie kary zasadniczej i kary dodatkowej grzywny, zarzucił temu wyrokowi m.in. (...) obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 202 § 2 k.k., wynikającą z uznania, że oskarżony dokonał zaboru mienia społecznego wartości przeszło 100.000 zł, i w związku z tym wymierzenie rażąco surowej kary.Obrońca oskarżonego Stanisława J., wnosząc o zmianę wyroku przez warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności i złagodzenie kary grzywny, zarzucił temu wyrokowi rażącą niewspółmierność kar w wyniku nieuwzględnienia istotnych okoliczności łagodzących, a także tego, iż istnieje pełna prognoza określona w art. 73 § 2 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Niezależnie od zarzutów rewizji należało skorygować kwalifikację prawną czynów tym oskarżonym przypisanych.Do bytu przestępstwa określonego w art. 202 k.k. m.in. konieczne jest, aby sprawcy tego przestępstwa, zagarniając mienie społeczne czy indywidualne ["na szkodę (...) nabywców lub dostawców"], uczynili to "wyzyskując działalność jednostki gospodarki uspołecznionej". Wyzyskiwanie owej działalności oznacza żerowanie na działalności jednostki uspołecznionej, z wyzyskaniem procesów produkcyjnych, albo - ogólnie rzecz ujmując - funkcjonowaniu tejże jednostki, ale nie w tym znaczeniu, że jednostka ta istnieje i że sprawcy - wykorzystując np. stosunek pracy w owej jednostce - zagarniają mienie tej jednostki. Pogląd odmienny prowadziłby do wniosku, że każde zagarnięcie mienia na szkodę jednostki gospodarki uspołecznionej przez sprawców działających w porozumieniu (przynajmniej trzy osoby) należy kwalifikować z art. 202 k.k.W ten sposób zatarta zostałaby różnica pomiędzy zwykłą a kwestionowaną postacią zagarnięcia mienia cudzego, co przeczyłoby gramatycznej wykładni znamion tejże, że przestępstwo określone w art. 202 k.k. jest kwalifikowaną postacią przestępstwa zagarnięcia cudzego mienia.Przestępstwo określone w art. 202 k.k. jest przecież przestępstwem kwalifikowanym w stosunku do przestępstw przewidzianych w art. 199 § 1 k.k., jak też w art. 203 i 204 k.k. lub art. 205 k.k., i o jego istnieniu decyduje wypełnienie przez sprawców dwóch znamion kwalifikujących, a mianowicie działanie w porozumieniu i wspomniane wyzyskanie działalności jednostki gospodarki uspołecznionej w znaczeniu opisanym.Z przytoczonych względów należało skorygować kwalifikację prawną czynów przypisanych oskarżonym poprzednio wskazanym. Trzeba zaznaczyć, że sąd pierwszej instancji - z obrazą art. 372 § 1 pkt 2 k.p.k - nie uzasadnił należycie kwalifikacji prawnej czynów przypisanych, a w świetle ustaleń faktycznych uznać należało, iż wszyscy oskarżeni wykorzystując brak należytego zabezpieczenia magazynu wchodzili do niego przez okno i zagarniali gumowe buty, a więc działanie ich wypełniało znamiona zwykłego zagarnięcia, z tym że co do oskarżonego Zdzisława K. - ze względu na wartość owych butów przekraczającą 100.000 zł - należało przyjąć kwalifikację z art. 201 k.k. Nadmienić należy, że działaniem swym oskarżeni nie wypełnili ani znamion kradzieży z włamaniem, ani też szczególnie zuchwałej określonej w art. 208 k.k., za czym przemawia skonfrontowanie ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji ze wskazaniami zawartymi w tezie I i II wytycznych Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 1980 r. (OSNKW 1980, z. 8, poz. 65). Mimo jednak zmiany kwalifikacji na łagodniejszą (poza oskarżonym Zdzisławem K.) brak podstaw do korygowania kar (...).