IV K 1015/59

WyrokIzba Karna1960-05-01

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przy wymiarze kary za nieumyślne spowodowanie śmierci człowieka, społeczna wartość życia ofiary lub nagminność danego typu przestępstwa mogą stanowić okoliczności obciążające wpływające na wysokość kary?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że społeczna wartość życia człowieka, który poniósł śmierć, nie może wpływać na ocenę sprawcy, gdy działał on nieumyślnie. Podobnie nagminność przestępstwa nie może stanowić okoliczności obciążającej przy przestępstwach nieumyślnych. Wina sprawcy w takich przypadkach polega na zaniedbaniach technicznych lub błędach w sztuce, a spowodowanie śmierci osoby o różnej wartości społecznej jest kwestią przypadku, co może mieć wpływ na odszkodowanie, ale nie na wysokość kary.
Stan faktyczny
Andrzej P. został skazany za nieumyślne spowodowanie śmierci Stanisława Z. poprzez spowodowanie wypadku drogowego podczas prowadzenia samochodu z niesprawnymi hamulcami i nieprawidłowego wyprzedzania rowerzysty. Oskarżony wniósł rewizję, zarzucając rażącą surowość kary i domagając się jej złagodzenia oraz warunkowego zawieszenia wykonania. Sąd Najwyższy rozpoznał rewizję.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary, obniżając ją do 1 roku i 6 miesięcy więzienia z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Andrzeja P. oskarżonego z art. 230 § 1 k.k. po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 26 czerwca 1959 r., na podstawie art. 375, 384 pkt 2 k.p.k., zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary w ten sposób, że za przypisany mu czyn przestępny skazał oskarżonego Andrzeja P. na karę jednego roku i 6 miesięcy więzienia z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 15 stycznia 1959 r. (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Gostyniu z dnia 26 czerwca 1959 r. Andrzej P. skazany został na podstawie art. 230 § 1 k.k. na 3 lata więzienia za to, że dnia 4 stycznia 1959 r. w Jaworznie nieumyślnie spowodował śmierć Stanisława Z. przez to, że prowadząc samochód ciężarowy marki "Star 20" z niesprawnie działającymi hamulcami nie zachował należytej ostrożności i prawidłowości przy wyprzedzaniu jadącego na rowerze Stanisława Z., a w szczególności wyprzedzając go z prawej strony nie dawał sygnałów dźwiękowych, w wyniku czego najechał Z., powodując u niego złamanie podstawy czaszki i zgniecenie klatki piersiowej, na skutek czego tenże zmarł.Od tego wyroku założył rewizję oskarżony, zarzucając rażącą surowość kary i wnosząc o jej złagodzenie oraz warunkowe zawieszenie jej wykonania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Zarzuty rewizji są zasadne.Jako okoliczność obciążającą przy wymiarze kary przyjął Sąd "rozmiar indywidualnej szkody wyrządzonej przez śmierć człowieka" pod każdym względem wartościowego.Śmierć człowieka należy do istoty przestępstwa z art. 230 § 1 k.k. a społeczna ocena wartości człowieka, który poniósł śmierć nie może zupełnie wpływać na ocenę sprawcy tej śmierci wówczas, gdy sprawca działał nieumyślnie. Można uczynić sprawcy zarzut, że pozbawił życia człowieka wartościowego wówczas, gdy sprawca te wartości obejmuje swoją świadomością. Nie można tego uczynić wówczas, gdy wina sprawcy polega na tym, iż prowadził pojazd mechaniczny z niesprawnie działającymi hamulcami i nieprawidłowo wyprzedzał rowerzystę. W tych okolicznościach spowodowanie śmierci jednostki mniej lub więcej wartościowej społecznie jest rzeczą przypadku. Może to mieć wpływ na wysokość odszkodowania czy renty, natomiast nie może mieć wpływu na wysokość kary.Tak samo nagminność nie może mieć wpływu na wymiar kary za przestępstwa nieumyślne. Jeżeli nagminność jakiegoś rodzaju przestępstwa ma wpływ na wymiar kary, przy przestępstwach z winy umyślnej, gdyż wina sprawcy takiego przestępstwa jest większa (o ile obejmuje on świadomością szerzenie się tego rodzaju przestępstwa), to przy przestępstwach z winy nieumyślnej takiego wpływu mieć nie może.Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności łagodzące, przyjęte przez Sąd Wojewódzki Sąd Najwyższy uznał, że kara 1 roku i 6 miesięcy więzienia jest współmierna do stopnia szkodliwości społecznej czynu i winy sprawcy.Natomiast Sąd Najwyższy uznał, że beztroski stosunek do życia ludzkiego, jaki przejawił oskarżony w prowadzeniu pojazdu o niesprawnych hamulcach, nie daje dostatecznej gwarancji, że bez wykonania kary oskarżony podobnego przestępstwa nie popełni i z tych względów uznał, iż brak jest przesłanek do zastosowania warunkowego zawieszenia wykonania kary.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 230 § 1 KKart. 375§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.