IV KR 15/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Synoradzki (sprawozdawca).Sędziowie: J. Pustelnik, J. Tobera.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Chudzio.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 1989 r. sprawy Aleksandra S., oskarżonego o czyn określony w art. 148 § 1 k.k. i 203 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego i prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w C. z dnia 7 października 1988 r.zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo określone w art. 148 § 1 k.k. w ten sposób, że zaostrzył ją do 15 lat, i w tej wysokości wymierzył oskarżonemu Aleksandrowi S. nową karę łączną pozbawienia wolności (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w C. po rozpoznaniu sprawy Aleksandra S., oskarżonego o to, że:1) w dniu 20 października 1987 r. w C., działając w zamiarze pozbawienia życia 79-letniej Genowefy G. i będąc w stanie nietrzeźwym, dusił ją za szyję za pomocą torby plastykowej oraz bił ją pięściami po głowie, powodując tym złamanie prawego rogu kości gnykowej oraz sińce małżowiny usznej prawej, obustronne sińce okularowe, sińce na czole, na przedniej i obu bocznych powierzchniach szyi, w następstwie czego spowodował natychmiastową śmierć Genowefy G. przez zadzierzgnięcie, tj. o przestępstwo określone w art. 148 § 1 k.k.;2) w dniu 20 października 1987 r. w C. po dokonaniu zabójstwa Genowefy G. zabrał w celu przywłaszczenia pieniądze w wysokości co najmniej 140.000 zł na szkodę wymienionej Genowefy G., tj. o przestępstwo określone w art. 203 § 1 k.k. -wyrokiem z dnia 7 października 1988 r.:1) oskarżonego Aleksandra S. uznał za winnego dokonania tego, że dnia 20 października 1987 r. w C. w zamiarze pozbawienia życia Genowefy G., będąc pod działaniem alkoholu, dusił ją za szyję za pomocą torby plastykowej, a ponadto bił Genowefę G. po głowie i doprowadziwszy do złamania prawego rogu kości gnykowej, sińców małżowiny usznej prawej, obustronnych sińców okularowych, sińców na czole, sińców na przedniej i obu bocznych powierzchniach szyi spowodował zgon Genowefy G. przez zadzierzgnięcie, i za tak określony czyn skazał Aleksandra S. na podstawie art. 148 § 1 k.k. na karę 11 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności;2) na podstawie art. 40 § 1 k.k. w zw. z art. 44 § 1 k.k. orzekł względem Aleksandra S. karę pozbawienia praw publicznych na okres 5 lat;3) na podstawie art. 59a pkt 1 k.k. zasądził od Aleksandra S. na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Zdrowia nawiązkę w wysokości 20.000 zł, na podstawie art. 59a pkt 2 k.k. zasądził od tego oskarżonego na rzecz Społecznego Komitetu Przeciwalkoholowego Oddział Wojewódzki w C. nawiązkę w wysokości 20.000 zł;4) oskarżonego Aleksandra S. uznał za winnego dokonania tego, że w dniu 20 października 198 r. w C. po dokonaniu zabójstwa Genowefy G. zabrał jej w celu przywłaszczenia pieniądze w wysokości około 140.000 zł, i za czyn ten - na podstawie art. 203 § 1 k.k. oraz art. 36 § 3 k.k. - skazał go na karę roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 150.000 zł grzywny;5) na podstawie art. 66 i 67 § 1 k.k. wymierzył Aleksandrowi S. karę łączną 12 lat pozbawienia wolności (...).Rewizje od tego wyroku wnieśli prokurator i obrońca oskarżonego (..).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) Co do rewizji prokuratora - to rewizja ta nie jest zasadna w swej zmodyfikowanej postaci, jeśli domaga się zaostrzenia wymierzonej kary pozbawienia wolności do 25 lat.Sąd I instancji w zasadzie w sposób kompletny powołał okoliczności obciążające i łagodzące w sprawie, popadł jednak w wewnętrzną logiczną sprzeczność: raz formułując słuszny pogląd, że "na surowe potępienie zasługuje użycie przemocy wobec osoby w podeszłym wieku, praktycznie biorąc bezbronnej, niezdolnej do stawienia żadnego oporu" i dodać trzeba obsługującej oskarżonego i jego partnera, przyjaznej mu i pomocnej, życzliwej, mającej wręcz status domownika, a innym razem snując dywagacje na temat okoliczności dotyczących osoby pokrzywdzonej, jej wieku i stanu zdrowia oraz czasowych prognoz dotyczących jej życia, stwierdzając, że nie może uznać tych okoliczności za "obojętne" - oczywiście - dla wymiaru kary, przy czym dodając, że "życie każdego człowieka zarówno starego, jak i młodego jest pewną wartością uniwersalną".Otóż Sąd Najwyższy stwierdza, że życie każdego człowieka niezależnie od wieku, stanu rodzinnego i realnej społecznej przydatności jest wartością naczelną i podlega jednakowej ochronie prawnej. Jest niedopuszczalne - ze względu na wymienione lub inne przesłanki dotyczące ofiary zbrodni zabójstwa - wartościowanie jej życia i w związku z tym przenoszenie tych wartości na grunt przesłanek dotyczących wymiaru kary, o których mowa w art. 50 § 1-3 k.k.Eliminując zatem tę okoliczność, którą Sąd Wojewódzki w istocie poczytał jako łagodzącą, Sąd Najwyższy stwierdza, że w stopniu niezadowalającym wzięto pod uwagę wzgląd na społeczne oddziaływanie kary za czyn stanowiący zbrodnię niczym nie usprawiedliwionego, brutalnego zabójstwa popełnionego przez młodego, aspołecznego, nietrzeźwego sprawcę.Sąd Najwyższy, wymierzając oskarżonemu najwyższą karę terminowego pozbawienia wolności, poprawił zachwianą proporcję między względami wychowawczymi a ogólnoprewencyjnymi, które powinny być wzięte pod uwagę przy wymiarze kary z tym samym stopniem pierwszeństwa. Środowisko, w którym przebywał oskarżony, powinno potraktować ten wyrok jako wyraz zdecydowanej ochrony prawnej, o której wartości była mowa wyżej (...).˙