V KRN 78/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski (sprawozdawca). Sędziowie: H. Kempisty, Z. Nyczaj.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Wójcicki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Sławomira N., skazanego z art. 145 § 3 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść skazanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 22 marca 1974 r.zmienił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie oraz wyrok Sądu Powiatowego w Mławie z dnia 11 grudnia 1973 r. w ten sposób, że wymierzoną oskarżonemu Sławomirowi N. za przestępstwo określone w art. 145 § 3 k.k. karę pozbawienia wolności podwyższył do 4 lat (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Mławie z dnia 11 grudnia 1973 r. oskarżony Sławomir N. uznany został za winnego tego, że w dniu 30 września 1973 r. w S. w stanie nietrzeźwości, kierując motocyklem, naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że stracił panowanie nad kierownicą, najeżdżając na barierę mostu, w wyniku czego jadąca z nim Teresa M. poniosła śmierć na miejscu, i za to na postawie art. 145 § 3 i art. 43 § 2 k.k. skazany na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 10 lat.Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 22 marca 1974 r., po rozpoznaniu rewizji prokuratora wniesionej na niekorzyść oskarżonego, zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji utrzymano w mocy.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego jako rewizyjnego wniósł w terminie ustawowym rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego Prokurator Generalny PRL.Rewizja nadzwyczajna zarzuca rażącą niewspółmierność orzeczonej oskarżonemu Sławomirowi N. kary pozbawienia wolności w stosunku do znacznego stopnia społecznego niebezpieczeństwa popełnionego przez niego czynu i wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu Sławomirowi N. za przypisany mu czyn kary 5 lat pozbawienia wolności.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Sąd Powiatowy wymierzając karę uwzględnił na niekorzyść oskarżonego wysoką szkodliwość czynu, a na jego korzyść - dotychczasową niekaralność, młody wiek (urodzony w 1952 r.), dobrą opinię w miejscu zamieszkania, sytuację rodzinną (rodzice w podeszłym wieku, oskarżony jest jedyną osobą, zdolną do pracy na 10 ha gospodarstwie) oraz okoliczność, że rodzina oskarżonego zobowiązała się do wypłacenia odszkodowania rodzicom zmarłej Teresy H.Sąd Powiatowy ustalił także w swoim wyroku, że oskarżony wiózł motocyklem dwie pasażerki (Teresę H. i Marię K.), oddalił się z miejsca wypadku i nie miał prawa jazdy, gdyż orzeczeniem Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Prezydium PRN w M. z dnia 3 lipca 1973 r. został ukarany zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku.Na te ostatnie okoliczności powołała się rewizja prokuratora, zarzucając rażącą niewspółmierność wymierzonej kary i wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu znacznie surowszej kary pozbawienia wolności.Sąd Wojewódzki jako rewizyjny nie uwzględnił rewizji prokuratora, ponieważ: "(...) rewizja prokuratora nie podała nowych okoliczności, które nie znane byłyby sądowi pierwszej instancji, a tylko polemizuje z oceną dowodów i okoliczności wziętych pod uwagę przy wymiarze kary."Powyższy pogląd uznać należy za nietrafny z dwóch powodów:1) zarzut rażącej niewspółmierności kary nie wymaga wskazania nowych, nie ustalonych przez sąd okoliczności, polegać bowiem może na wykazaniu, że okoliczności prawidłowo ustalone mają takie znaczenie i ciężar gatunkowy, których orzeczona kara bądź nie uwzględnia w ogóle, bądź uwzględnia je w stopniu niedostatecznym;2) okoliczności powołane w rewizji prokuratora, przytoczone wyżej, choć ustalone w treści wyroku, nie zostały jednak wyliczone wśród tych, które sąd miał na względzie wymierzając karę.Na okoliczności te ponownie powołuje się rewizja nadzwyczajna.Oskarżony Sławomir N. orzeczeniem z dnia 3 lipca 1973 r. Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Prezydium PRN w M. ukarany został grzywną 2.500 zł i zakazem prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 1 roku za popełnienie wykroczenia określonego w art. 87 § 1 k.w. (prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie wskazującym na użycie alkoholu). Z ukarania tego oskarżony nie wyciągnął dla siebie wniosków, gdyż w 2 miesiące później (dnia 30 września 1973 r.), znajdując się tym razem w stanie nietrzeźwości, prowadził motocykl, co zakończyło się wiadomym tragicznym skutkiem. Oskarżony prowadząc w stanie nietrzeźwości motocykl, nie mający przyczepy, wiózł na pewnym odcinku trasy aż dwie pasażerki: Marię K. i Teresę H., z których ta ostatnia nie miała kasku ochronnego. Jest też faktem, że po opisanym zdarzeniu, gdy pasażerka prowadzonego przez oskarżonego motocykla - Teresa H. leżała nieprzytomna na drodze, oskarżony oddalił się z miejsca wypadku, zabierając motocykl.Mając na uwadze powyższe okoliczności, charakteryzujące ujemnie osobowość oskarżonego oraz świadczące o lekceważeniu przez niego zasad ruchu drogowego i bezpieczeństwa pasażerów, a także stopień społecznego niebezpieczeństwa przypisanego przestępstwa, zagrożonego przez ustawodawcę karą pozbawienia wolności od roku do lat 10, oraz kierując się potrzebą społecznego oddziaływania ze względu na nasilenie takich przestępstw - uznano wymierzoną karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności za niewspółmierną w stopniu rażącym. Powyższą karę uznano za rażąco niewspółmierną także z tego względu, że wymierzając ją sądy obu instancji uznały niesłusznie za okoliczność łagodzącą, akcentowaną w obu wyrokach, że oskarżony jest jedyną sprawną siłą fizyczną w prowadzeniu gospodarstwa rolnego rodziców. Treść jednak dokumentów nie uzasadnia takiego stanowiska, podobnie jak fakt, że oskarżony podejmował się pracy w charakterze murarza poza gospodarstwem rodziców, a więc nie był jedyną niezbędną siłą roboczą w tym gospodarstwie.Uwzględniając rewizję nadzwyczajną Prokuratora Generalnego PRL i zmieniając zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Powiatowego w Mławie, podwyższono wymierzoną oskarżonemu Sławomirowi N. karę pozbawienia wolności nie do wnioskowanych przez rewizję nadzwyczajną 5 lat, lecz do 4. Wymierzając tę karę, wzięto bowiem pod uwagę pozostałe okoliczności łagodzące uwzględnione przez sąd pierwszej instancji (niekaralność sądową, młody wiek, dobrą opinię z miejsca zamieszkania oraz zapłacenie odszkodowania rodzicom pokrzywdzonej), a także to, że waga okoliczności obciążającej, polegającej na oddaleniu się oskarżonego z miejsca przestępstwa z pozostawieniem tam nieprzytomnej pasażerki, pomniejszona jest przez fakt, iż wówczas na miejscu przestępstwa były już inne osoby. Zmiana wyroków nie obejmuje orzeczeń o karze dodatkowej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i zaliczenia okresu tymczasowego aresztowania na poczet kary pozbawienia wolności, które pozostają w mocy.W tym stanie rzeczy orzeczono jak na wstępie wyroku.