IV K 365/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Anastazego Z. oskarżonego z art. 230 § 1 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w S. z 21 lutego 1958 r. na podstawie art. 375 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżoną część wyroku co do Anastazego Z.W uzasadnieniu Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w S. z 21 lutego 1958 r. oskarżony Anastazy Z. został skazany na podstawie art. 230 § 1 k.k. na karę jednego roku i sześciu miesięcy więzienia za to, że działając wspólnie z Janem J. podłączyli prąd elektryczny o napięciu 220 V do żelaznej ramy okiennej pomieszczenia, w którym przechowywano mleko, czym nieumyślnie spowodowali śmierć nieletniego Jana K. w związku z doznanym porażeniem prądem elektrycznym.Od tego wyroku założył rewizję oskarżony, w której zarzucając:1)błędną ocenę okoliczności faktycznych stanowiących podstawę wyroku przez przyjęcie, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy porażeniem Jana K. prądem a jego zgonem oraz2)rażąco surowy wymiar kary, wnosił o uchylenie wyroku i skazanie oskarżonego z art. 242 k.k. i "w każdym bądź razie" o warunkowe zawieszenie wykonania kary wymierzonej oskarżonemu.Zarzuty rewizji nie są zasadne.1. Dla przypisania oskarżonemu Anastazemu Z. nieumyślnego zabójstwa niezbędne jest m.in. wykazanie związku przyczynowego pomiędzy jego działaniem a śmiercią K., a nie - jak tego wymaga rewizja - pomiędzy porażeniem prądem elektrycznym a zgonem Jana K. Istnienie związku przyczynowego między działaniem sprawcy a skutkiem stanowi jeden z obiektywnych warunków odpowiedzialności karnej przy przestępstwach materialnych. Najczęściej skutek przestępny nie jest wynikiem jednej tylko przyczyny, lecz wynikiem współdziałania szeregu czynników (łańcucha przyczyn), z których głównym jest zachowanie się sprawcy, inne zaś są czynnikami współdziałającymi, tak jak nim jest w sprawie niniejszej działanie prądu elektrycznego (włączonego przez oskarżonego do ramy okiennej). Obrona wprowadza do łańcucha przyczyn również niewłaściwie udzieloną pomoc porażonemu prądem Janowi K. przez lanie mu do ust. wody, jakkolwiek w świetle dowodów sam fakt lania do ust. Jana K. wody przed przybyciem lekarza jest wątpliwy. Opinia biegłego lekarza, która nie wyłącza możliwości uduszenia nieprzytomnego wskutek porażenia prądem K. przez lanie mu wody do ust, dała podstawę do głównego zarzutu, polegającego na tym, że sąd nie uwzględnił, iż śmierć Jana K. mogła wyniknąć z uduszenia.Sąd w uzasadnieniu negatywnego ustosunkowania się do tej koncepcji obrony stwierdził, że gdyby nawet przyjąć za prawdziwą okoliczność, iż lano wodę nieprzytomnemu dziecku do ust, a więc że ratowano je niewłaściwie wobec braku w pierwszym momencie lekarza na miejscu, to okoliczność ta "zgodnie z teorią prawa nie przerywa związku przyczynowego".Zawarta w rewizji krytyka stanowiska sądu jest słuszna tylko o tyle, o ile dotyczy przesłanek rozumowania sądu, lecz nie wniosków. Sąd nie uwzględnił bowiem wszystkich przesłanek, które prowadzą do słusznego wniosku, że oskarżony Z. zawinił, choć nieumyślnie, skutek przestępny, a zatem odpowiedzialny jest - za śmierć nieletniego.Stwierdzając obiektywną przyczynową zależność między czynem (działaniem lub zaniechaniem) sprawcy a wywołanym skutkiem, sąd nie przesądza jeszcze kwestii odpowiedzialności karnej. Rozstrzygnięcie kwestii odpowiedzialności musi ponadto uwzględnić elementy subiektywne, a więc możność przewidywania przez sprawcę skutku przestępnego, wywołanego jego działaniem.Zupełnie prawidłowo sąd w wyniku analizy materiału dowodowego ustalił, że oskarżony Anastazy Z., działając razem ze współoskarżonym Janem J., włączył prąd elektryczny do ramy okiennej i że w wyniku tego działania nastąpiło porażenie nieletniego Jana K. prądem przepływającym przez ramę okienną, której dotknął, a w następstwie, jego śmierć. W ten sposób stwierdził sąd, że istnieje obiektywny warunek odpowiedzialności oskarżonego Z. - związek przyczynowy pomiędzy jego działaniem a śmiercią Jana K. Sąd również zasadnie przyjmuje, że oskarżony Anastazy Z. obowiązany był przewidzieć skutek swego czynu, śmierć przez porażenie prądem włączonym do ramy okiennej, tym bardziej że wskutek niezabezpieczenia dostępu do niej już przedtem zdarzały się wstrząśnięcia prądem kilkorga dzieci. Te ustalenia sądu nie wyjaśniają, jak słusznie podnosi rewizja, czy pomimo wadliwego ratowania K., oskarżony Z. odpowiedzialny jest za jego śmierć, zwłaszcza że biegły lekarz nie wyklucza możliwości nastąpienia śmierci przez uduszenie. W szczególności nie wyjaśnia tego wspomniane wyżej lakoniczne stwierdzenie sądu, iż w takim wypadku związek przyczynowy nie został przerwany. Rozwiązanie jest następujące. Powszechnie przyjęte zasady związku przyczynowego nie wyłączają istnienia związku przyczynowego między działaniem sprawcy a skutkiem śmiertelnym, w przypadku nieudzielenia pokrzywdzonemu natychmiastowej fachowej pomocy lekarskiej lub udzielenia jej w sposób wadliwy, gdyż jest to okoliczność spowodowana działaniem oskarżonego na tę ewentualność, która nie jest poza sferą możliwości, sprawca musi być przygotowany (art. 14 § 2 k.k.).Czyn oskarżonego przeto zarówno pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym stanowi przestępstwo przewidziane w art. 230 § 1 k.k.2. Kara wymierzona oskarżonemu Anastazemu Z. poniżej średniej ustawowej granicy nie jest surowa w stopniu rażącym. Okoliczności powołane w rewizji, a dotyczące nienagannej przeszłości oskarżonego i jego stosunków rodzinnych, sąd uwzględnił przy wymiarze kary, którą należy uznać za współmierną w stosunku do stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu i zawinienia sprawcy.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.